<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X50n0822"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 822 成唯识论证義(第1卷-第3卷)</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 822 成唯识论证義(第1卷-第3卷)</title> <author>明 王肯堂证義</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>3卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">50</idno>.<idno type="no">822</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-08 12:38:29 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">成唯识论证義(第1卷-第3卷)</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00170"> <charName>CBETA CHARACTER CB00170</charName> <mapping cb:dec="983210" type="PUA">U+F00AA</mapping> <mapping type="unicode">U+43F6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[月*坒]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00589"> <charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName> <mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping> <mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涧-日+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06078"> <charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName> <mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping> <mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>携</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15035"> <charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName> <mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping> <mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15151"> <charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName> <mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>昏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[昏-氏+(尤-尤+氏)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-17T14:30:01"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0829a" n="0829a"/> <lb ed="X" n="0829a01"/> <lb ed="X" n="0829a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 822-A 成唯识论证義自序</cb:mulu><head>No. 822-A <lb ed="X" n="0829a03"/><lb ed="R081" n="0645a01"/> 成唯识论证義自序</head> <lb ed="X" n="0829a04"/> <lb ed="X" n="0829a05"/><lb ed="R081" n="0645a02"/><p xml:id="pX50p0829a0501">唯识证義何为而作也。为慈恩之疏亡失无存。学唯 <lb ed="X" n="0829a06"/><lb ed="R081" n="0645a03"/>识者伥伥乎莫知所从而作也。然则不名補疏何也。 <lb ed="X" n="0829a07"/><lb ed="R081" n="0645a04"/>曰。補疏则恶乎敢。吾敢自信无一语之与慈恩抵捂 <lb ed="X" n="0829a08"/><lb ed="R081" n="0645a05"/>乎哉。有一语与慈恩抵牾。而谓之補疏呜呼敢。且吾 <lb ed="X" n="0829a09"/><lb ed="R081" n="0645a06"/>犹冀古疏之万一复出云尔。其名证義何也。曰。取大 <lb ed="X" n="0829a10"/><lb ed="R081" n="0645a07"/>藏中大小乘经论及花严疏抄宗镜录诸典正释唯 <lb ed="X" n="0829a11"/><lb ed="R081" n="0645a08"/>识之文。以证成论之義。而非敢以<anchor xml:id="nkr_note_add_0829a1101" n="0829a1101"/><anchor xml:id="beg0829a1101" n="0829a1101"/>己<anchor xml:id="end0829a1101"/>意为之註也。所 <lb ed="X" n="0829a12"/><lb ed="R081" n="0645a09"/>以然者。为八识四智行相微细难可了知。乃圣智所 <lb ed="X" n="0829a13"/><lb ed="R081" n="0645a10"/>知之境。非凡夫心量可测。故不以至教量定之。未有 <lb ed="X" n="0829a14"/><lb ed="R081" n="0645a11"/>不郢书而燕说者。今之师心自用解释纷纷。能无一 <lb ed="X" n="0829a15"/><lb ed="R081" n="0645a12"/>得乎哉。然有一语之不经印证不通商略。则皆非量 <lb ed="X" n="0829a16"/><lb ed="R081" n="0645a13"/>而不为比量。乌能窥测现量境界也耶。心一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0829a1601" n="0829a1601"/><anchor xml:id="beg0829a1601" n="0829a1601"/>已<anchor xml:id="end0829a1601"/>。裂 <lb ed="X" n="0829a17"/><lb ed="R081" n="0645a14"/>而为八为九。不病支離何也。曰。一心之德名为真如。 <lb ed="X" n="0829a18"/><lb ed="R081" n="0645a15"/>真如具有不变随缘二義。以不变之心。言一不可得。 <lb ed="X" n="0829a19"/><lb ed="R081" n="0645a16"/>况有八乎。以随缘之心。言八万四千。不足以尽之。乃 <lb ed="X" n="0829a20"/><lb ed="R081" n="0645a17"/>以八为支離哉。夫真心即事即理。即相即性。即空即 <lb ed="X" n="0829a21"/><lb ed="R081" n="0645a18"/>色。即智即如。即圆融即行布。即真如即生灭。所谓一 <lb ed="X" n="0829a22"/><lb ed="R081" n="0645b01"/>法界也。迷一法界而宛然成二矣。由是能取为见分。 <lb ed="X" n="0829a23"/><lb ed="R081" n="0645b02"/>所取为相分。见分为自内我。相分为他外我。我相一 <lb ed="X" n="0829a24"/><lb ed="R081" n="0645b03"/>立。而此相遂为擧意动念之根。于是乎起一念作一 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0829b" n="0829b"/> <lb ed="X" n="0829b01"/><lb ed="R081" n="0645b04"/>事。虽淑慝攸分薰莸各别。而要之同归于有我。即勉 <lb ed="X" n="0829b02"/><lb ed="R081" n="0645b05"/>力而修六度万行。亦凡夫之六度万行。而非圣人之 <lb ed="X" n="0829b03"/><lb ed="R081" n="0645b06"/>六度万行也。流浪生死之海。不得出離。转徙白黑之 <lb ed="X" n="0829b04"/><lb ed="R081" n="0645b07"/>涂。无时休息。三教圣人深知病根在此。故不约而同 <lb ed="X" n="0829b05"/><lb ed="R081" n="0645b08"/>曰无我。盖善医者必药其病根而去之。不得不同焉 <lb ed="X" n="0829b06"/><lb ed="R081" n="0645b09"/>耳。大学言。正心必先诚意。诚意必先致知。而致知在 <lb ed="X" n="0829b07"/><lb ed="R081" n="0645b10"/>格物。物者对我而言之也。物我对峙如二山。然彼此 <lb ed="X" n="0829b08"/><lb ed="R081" n="0645b11"/>各不相到。格者到也。峙则宛然成二。到则一矣。故格 <lb ed="X" n="0829b09"/><lb ed="R081" n="0645b12"/>物亦无我之别号也。向非我为之崇。则心何待正之 <lb ed="X" n="0829b10"/><lb ed="R081" n="0645b13"/>而後正。意何待诚之而後诚哉。孟子以孩提之爱亲 <lb ed="X" n="0829b11"/><lb ed="R081" n="0645b14"/>敬长为良知良能。而他日又曰。大人者不失其赤子 <lb ed="X" n="0829b12"/><lb ed="R081" n="0645b15"/>之心者也。赤子之心有俱生而无分别。正七识用事 <lb ed="X" n="0829b13"/><lb ed="R081" n="0645b16"/>时也。喜则人固爱其亲。谓之俱生贪。怒则兽亦憎其 <lb ed="X" n="0829b14"/><lb ed="R081" n="0645b17"/>亲。谓之俱生嗔。以此为仁義。与孔门无我之旨悖矣。 <lb ed="X" n="0829b15"/><lb ed="R081" n="0645b18"/>西方圣人愍贼与子之难辩。而真与妄之易淆也。故 <lb ed="X" n="0829b16"/><lb ed="R081" n="0646a01"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b1601" n="0829b1601"/><anchor xml:id="beg0829b1601" n="0829b1601"/>已<anchor xml:id="end0829b1601"/>而分一心为八九识。就其迷一法界处。而立 <lb ed="X" n="0829b17"/><lb ed="R081" n="0646a02"/>为第七识。就其擧心动念处。而立为第六识。就其不 <lb ed="X" n="0829b18"/><lb ed="R081" n="0646a03"/>变之体受熏持种处。而立为第八识。又以第八识之 <lb ed="X" n="0829b19"/><lb ed="R081" n="0646a04"/>行相微细难可了知也。就其在外门转处。而分为眼 <lb ed="X" n="0829b20"/><lb ed="R081" n="0646a05"/>耳鼻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829001" n="0829001"/>身五识。以对色声香味触。而成色心二法。以使 <lb ed="X" n="0829b21"/><lb ed="R081" n="0646a06"/>人了知第八识本无垢。以第七识执之而垢。故得赖 <lb ed="X" n="0829b22"/><lb ed="R081" n="0646a07"/>耶名。圣人捨之。故立圣人之第八识为第九识。谓圣 <lb ed="X" n="0829b23"/><lb ed="R081" n="0646a08"/>人不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b2301" n="0829b2301"/><anchor xml:id="beg0829b2301" n="0829b2301"/>已<anchor xml:id="end0829b2301"/>而强分之可也。然实有迷一法界处。实有 <lb ed="X" n="0829b24"/><lb ed="R081" n="0646a09"/>擧心动念处。实有不变之体持种受熏处。实有在外 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0829c" n="0829c"/> <lb ed="X" n="0829c01"/><lb ed="R081" n="0646a10"/>门转处。则谓八种识自然而然。而非圣人强分之亦 <lb ed="X" n="0829c02"/><lb ed="R081" n="0646a11"/>可也。此如黄帝岐伯论阴阳著脏腑经络之原委俞 <lb ed="X" n="0829c03"/><lb ed="R081" n="0646a12"/>跗之湔肠浣胃。<name role="" type="person">扁鹊</name>之洞见五脏症结华陀内照之 <lb ed="X" n="0829c04"/><lb ed="R081" n="0646a13"/>图。医者不知此。则亦不可以言医而疗病起死人矣。 <lb ed="X" n="0829c05"/><lb ed="R081" n="0646a14"/>故学道者。不明唯识之旨。则虽聪明辩才笼盖一世。 <lb ed="X" n="0829c06"/><lb ed="R081" n="0646a15"/>而终不免为儱侗真如颟顸<persName>佛</persName>性。今谈道者满天下。 <lb ed="X" n="0829c07"/><lb ed="R081" n="0646a16"/>而见道者绝无一人。非此之故哉。然此九识。擧其体 <lb ed="X" n="0829c08"/><lb ed="R081" n="0646a17"/>则一第八识足以该之。何者。五识即相分。六七识即 <lb ed="X" n="0829c09"/><lb ed="R081" n="0646a18"/>见分。八识即自证分。而九识即谓自证分也。擧其用 <lb ed="X" n="0829c10"/><lb ed="R081" n="0646b01"/>则一第六识足以尽之。何者。三性三量三境五十一 <lb ed="X" n="0829c11"/><lb ed="R081" n="0646b02"/>心所无不具。而凡圣染净无不备故。由散入定。由凡 <lb ed="X" n="0829c12"/><lb ed="R081" n="0646b03"/>入圣。皆由六识能观之力。非馀识能也。则虽分八分 <lb ed="X" n="0829c13"/><lb ed="R081" n="0646b04"/>九。而亦何尝不一乎。又何支離之有。或曰俗诠之刻 <lb ed="X" n="0829c14"/><lb ed="R081" n="0646b05"/>也子序之。集解之刻也子又序。而若深许之。则证義 <lb ed="X" n="0829c15"/><lb ed="R081" n="0646b06"/>可以无刻矣。而汲汲事。力疾挍订。涸精竭虑。以阽于 <lb ed="X" n="0829c16"/><lb ed="R081" n="0646b07"/>危。虽曰为法捐生。能免啖名之疑哉。曰。吾向于答蕴 <lb ed="X" n="0829c17"/><lb ed="R081" n="0646b08"/>璞简中及之矣。谈<persName>佛</persName>法于今之世。犹大市中卖平天 <lb ed="X" n="0829c18"/><lb ed="R081" n="0646b09"/>冠。有何人理著。吾以老病一措大。博得会禅之名满 <lb ed="X" n="0829c19"/><lb ed="R081" n="0646b10"/>天下。欲何为乎。俗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829002" n="0829002"/>论之作。吾尝预商订焉。及其刻。则 <lb ed="X" n="0829c20"/><lb ed="R081" n="0646b11"/>从与不从。盖参半也。集解之见。与吾合处为多。而不 <lb ed="X" n="0829c21"/><lb ed="R081" n="0646b12"/>合处亦时有之。吾见之未定者。不敢不舍<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c2101" n="0829c2101"/><anchor xml:id="beg0829c2101" n="0829c2101"/>己<anchor xml:id="end0829c2101"/>而从。而 <lb ed="X" n="0829c22"/><lb ed="R081" n="0646b13"/>吾见之<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c2201" n="0829c2201"/><anchor xml:id="beg0829c2201" n="0829c2201"/>已<anchor xml:id="end0829c2201"/>定者。亦不敢以苟同也。此证義之所以刻 <lb ed="X" n="0829c23"/><lb ed="R081" n="0646b14"/>也。向使余不病得与二师反复研究辩论。以归于一。 <lb ed="X" n="0829c24"/><lb ed="R081" n="0646b15"/>以成一家言。则证義果可以无刻。而竟至不惜捐生 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0830a" n="0830a"/> <lb ed="X" n="0830a01"/><lb ed="R081" n="0646b16"/>挍订。以为流通计。若与二师竞名然者。岂余之得<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a0101" n="0830a0101"/><anchor xml:id="beg0830a0101" n="0830a0101"/>已<anchor xml:id="end0830a0101"/> <lb ed="X" n="0830a02"/><lb ed="R081" n="0646b17"/>哉。学者鉴吾之诚。而一刳心焉。即它日龙华会上之 <lb ed="X" n="0830a03"/><lb ed="R081" n="0646b18"/>羔雉。而此册亦吾之缟带苎衣也。吾即且夕溘先朝 <lb ed="X" n="0830a04"/><lb ed="R081" n="0647a01"/>露。勝于鹭鸶驾鸿。凌倒景而朝太淸。不啻多矣。</p> <lb ed="X" n="0830a05"/><lb ed="R081" n="0647a02"/><p xml:id="pX50p0830a0501">万历癸丑六月十九日死<g ref="#CB01926">灰</g>居士王肯堂宇泰甫力 <lb ed="X" n="0830a06"/><lb ed="R081" n="0647a03"/>疾自序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0830a07"/> <lb ed="X" n="0830a08"/> <lb ed="X" n="0830a09"/> <lb ed="X" n="0830a10"/> <lb ed="X" n="0830a11"/> <lb ed="X" n="0830a12"/> <lb ed="X" n="0830a13"/> <lb ed="X" n="0830a14"/> <lb ed="X" n="0830a15"/> <lb ed="X" n="0830a16"/> <lb ed="X" n="0830a17"/> <lb ed="X" n="0830a18"/> <lb ed="X" n="0830a19"/> <lb ed="X" n="0830a20"/> <lb ed="X" n="0830a21"/> <lb ed="X" n="0830a22"/> <lb ed="X" n="0830a23"/> <lb ed="X" n="0830a24"/> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0830b" n="0830b"/> <lb ed="X" n="0830b01"/> <lb ed="X" n="0830b02"/> <lb ed="X" n="0830b03"/> <lb ed="X" n="0830b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">成唯识论证義</cb:mulu> <lb ed="X" n="0830b05"/><cb:docNumber>No. 822</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0830b06"/><lb ed="R081" n="0648a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>成唯识论卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0830b07"/> <lb ed="X" n="0830b08"/><lb ed="R081" n="0648a02"/><byline cb:type="author">金壇居士 王肯堂 证義</byline> <lb ed="X" n="0830b09"/><lb ed="R081" n="0648a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0830b0901">成唯识论者。此论成立唯识。故名成唯识论。梵云 <lb ed="X" n="0830b10"/><lb ed="R081" n="0648a04"/>毘若底。识也。么怛喇多。唯也。悉底。成也。奢萨怛罗。 <lb ed="X" n="0830b11"/><lb ed="R081" n="0648a05"/>论也。应云识唯成论。而译为成唯识论者。彼方先 <lb ed="X" n="0830b12"/><lb ed="R081" n="0648a06"/>所後能。此方先能後所。是以唐梵次序不同。今顺 <lb ed="X" n="0830b13"/><lb ed="R081" n="0648a07"/>梵文。先明唯识。後明成字。唯识二字之中。又先明 <lb ed="X" n="0830b14"/><lb ed="R081" n="0648a08"/>识。识之名義。约有幾何。若约同门自相。不可分别。 <lb ed="X" n="0830b15"/><lb ed="R081" n="0648a09"/>若约异门共相。随義似分。名约性相有九。義包内 <lb ed="X" n="0830b16"/><lb ed="R081" n="0648a10"/>外具五。名有九者。一眼识。二耳识。三鼻识。四舌识。 <lb ed="X" n="0830b17"/><lb ed="R081" n="0648a11"/>五身识。六意识。七末那识。八阿赖耶识。九净识。義 <lb ed="X" n="0830b18"/><lb ed="R081" n="0648a12"/>具五者。一识自相。谓识自证分。二识所变故。一切 <lb ed="X" n="0830b19"/><lb ed="R081" n="0648a13"/>境界从心现起。三识相应故。同时受想等心法。四 <lb ed="X" n="0830b20"/><lb ed="R081" n="0648a14"/>识分位故。识上四相等。五识实相故。谓二空真如。 <lb ed="X" n="0830b21"/><lb ed="R081" n="0648a15"/>是识实性。自上诸法。皆不離识。总名唯识。故知若 <lb ed="X" n="0830b22"/><lb ed="R081" n="0648a16"/>相若住。若境若心。乃至差别分位。皆是唯识。捲舒 <lb ed="X" n="0830b23"/><lb ed="R081" n="0648a17"/>匪離。总别同时。犹雲雾之依空。若波澜之涌海。又 <lb ed="X" n="0830b24"/><lb ed="R081" n="0648a18"/>古德廣释唯识。義有十门。明此唯识二字。先離解。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0830c" n="0830c"/> <lb ed="X" n="0830c01"/><lb ed="R081" n="0648b01"/>次合解。先且離解。初唯。後识。初唯字者。有三義。一 <lb ed="X" n="0830c02"/><lb ed="R081" n="0648b02"/>者拣持之義。拣谓拣去。拣去我法所执。持谓持取。 <lb ed="X" n="0830c03"/><lb ed="R081" n="0648b03"/>持取依圆二性。论云。唯言为遣離识我法。非无不 <lb ed="X" n="0830c04"/><lb ed="R081" n="0648b04"/>離识心所无为等。二者决定義。决无離心之境。定 <lb ed="X" n="0830c05"/><lb ed="R081" n="0648b05"/>有内识之心。谓小乘離心有境。淸辩撥无内心。三 <lb ed="X" n="0830c06"/><lb ed="R081" n="0648b06"/>者显勝義。谓心王勝。心所等劣。今但显勝。不彰于 <lb ed="X" n="0830c07"/><lb ed="R081" n="0648b07"/>劣。瞿波论师二十唯识云。此说唯识但擧王勝。理 <lb ed="X" n="0830c08"/><lb ed="R081" n="0648b08"/>兼心所。如言王来。非无臣佐。次解识字者。即了别 <lb ed="X" n="0830c09"/><lb ed="R081" n="0648b09"/>義。谓八种心王。是识自性等。五位百法。理之与事。 <lb ed="X" n="0830c10"/><lb ed="R081" n="0648b10"/>皆不離识。不尔。真如应非唯识。摄馀归识总立识 <lb ed="X" n="0830c11"/><lb ed="R081" n="0648b11"/>名。经云。三界唯心。次合释唯识者。唯。谓拣去。遮无 <lb ed="X" n="0830c12"/><lb ed="R081" n="0648b12"/>外境。境无非有。识。能了别。诠有内心。心有非无。合 <lb ed="X" n="0830c13"/><lb ed="R081" n="0648b13"/>名唯识。唯谓遮无是用。识表诠有是体。摄用归体。 <lb ed="X" n="0830c14"/><lb ed="R081" n="0648b14"/>唯即识。持业释也。问。此言唯遮外境不有。为遮離 <lb ed="X" n="0830c15"/><lb ed="R081" n="0648b15"/>心之境。为遮不離心之境。答。设尔何失。难。二俱有 <lb ed="X" n="0830c16"/><lb ed="R081" n="0648b16"/>过。若遮離心之境是无。馀有不離心相分在。何以 <lb ed="X" n="0830c17"/><lb ed="R081" n="0648b17"/>但言唯识。不言唯境识。若遮不離心境是无。应但 <lb ed="X" n="0830c18"/><lb ed="R081" n="0648b18"/>有能变三分。阙所变相分过。如何通释。答。所言唯 <lb ed="X" n="0830c19"/><lb ed="R081" n="0649a01"/>识者。遮心外境无。不遮内境不離识相分是无。问。 <lb ed="X" n="0830c20"/><lb ed="R081" n="0649a02"/>内境与识。既幷非无。如何<anchor xml:id="nkr_note_add_0830c2001" n="0830c2001"/><anchor xml:id="beg0830c2001" n="0830c2001"/>但<anchor xml:id="end0830c2001"/>言唯识。不言唯境识 <lb ed="X" n="0830c21"/><lb ed="R081" n="0649a03"/>耶。答。以护法菩萨云。境名通于内外。谓有離心境。 <lb ed="X" n="0830c22"/><lb ed="R081" n="0649a04"/>不離心境。恐滥外境。但言唯识。所以论云。谓诸愚 <lb ed="X" n="0830c23"/><lb ed="R081" n="0649a05"/>夫。迷执外境。起烦恼业。生死轮迴。不解观心。非谓 <lb ed="X" n="0830c24"/><lb ed="R081" n="0649a06"/>内境相分如。外都无。又云。唯言识者。是了别義。意 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0831a" n="0831a"/> <lb ed="X" n="0831a01"/><lb ed="R081" n="0649a07"/>云。五位一百法。理之与事。不離识。今摄归识。总言 <lb ed="X" n="0831a02"/><lb ed="R081" n="0649a08"/>识名。以万法由心起故。然即非唯一人之识。亦非 <lb ed="X" n="0831a03"/><lb ed="R081" n="0649a09"/>唯一识。更无馀识等。出唯识体者。一所观出体者。 <lb ed="X" n="0831a04"/><lb ed="R081" n="0649a10"/>即取五位一百法为体。以通观有为无为法故。即 <lb ed="X" n="0831a05"/><lb ed="R081" n="0649a11"/>以识相识性合为唯识体。皆不離识故。二能观出 <lb ed="X" n="0831a06"/><lb ed="R081" n="0649a12"/>体者。即唯取心心所为体。心所与识常相应故。即 <lb ed="X" n="0831a07"/><lb ed="R081" n="0649a13"/>唯能非所。若约唯识观。即取别境中慧为体。于所 <lb ed="X" n="0831a08"/><lb ed="R081" n="0649a14"/>观境。观察勝故。又明唯识差别。总摄诸缘及理。有 <lb ed="X" n="0831a09"/><lb ed="R081" n="0649a15"/>其十种。一遣虚存实義者。遣为除遣。虚为虚妄。观 <lb ed="X" n="0831a10"/><lb ed="R081" n="0649a16"/>遍计所执。唯虚妄起。都无体用。应正除遣。为情有 <lb ed="X" n="0831a11"/><lb ed="R081" n="0649a17"/>理无故。存者留義。实谓实有。即观依圆法体。是实 <lb ed="X" n="0831a12"/><lb ed="R081" n="0649a18"/>有。是本後二智境。应正存留。为理有情无故。良由 <lb ed="X" n="0831a13"/><lb ed="R081" n="0649b01"/>一切异生小乘无始时来妄执我法为有。淸辩菩 <lb ed="X" n="0831a14"/><lb ed="R081" n="0649b02"/>萨等妄撥理事为空。今于唯识观中。遣虚者。空观 <lb ed="X" n="0831a15"/><lb ed="R081" n="0649b03"/>对遣有执。存实者。有观对遣空执。非有非空。法无 <lb ed="X" n="0831a16"/><lb ed="R081" n="0649b04"/>分别。離言诠故。二者捨滥留纯義。捨为捨離。滥即 <lb ed="X" n="0831a17"/><lb ed="R081" n="0649b05"/>相滥。留谓存留。纯为无杂。虽观事理。有境有心。为 <lb ed="X" n="0831a18"/><lb ed="R081" n="0649b06"/>心不孤起。仗境方生。境不自生。识变方起。由境有 <lb ed="X" n="0831a19"/><lb ed="R081" n="0649b07"/>滥。捨之不称。唯心体既纯。留说唯识。故论云。识唯 <lb ed="X" n="0831a20"/><lb ed="R081" n="0649b08"/>内有。境亦通外。恐滥外境。但言唯识。非为内境如 <lb ed="X" n="0831a21"/><lb ed="R081" n="0649b09"/>外都无。花严经云三界唯心故。三摄末归本義。摄 <lb ed="X" n="0831a22"/><lb ed="R081" n="0649b10"/>谓绾摄。末即见相二分。归即向本。谓识自证分是 <lb ed="X" n="0831a23"/><lb ed="R081" n="0649b11"/>所依体故。今摄末见相分。归本自证分体。故言唯 <lb ed="X" n="0831a24"/><lb ed="R081" n="0649b12"/>识。故解深密云。诸识所缘。唯识所现。四隐劣显勝 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0831b" n="0831b"/> <lb ed="X" n="0831b01"/><lb ed="R081" n="0649b13"/>義。谓王所俱能示现。心所即劣。依他起故。隐劣不 <lb ed="X" n="0831b02"/><lb ed="R081" n="0649b14"/>取。心王即勝。所依体故。故言唯识。即名显勝。故莊 <lb ed="X" n="0831b03"/><lb ed="R081" n="0649b15"/>严论云。许心似二现。如是似贪等。五遣相证性義。 <lb ed="X" n="0831b04"/><lb ed="R081" n="0649b16"/>识言所表。具有事理。事谓相用。遣而不取。理为体 <lb ed="X" n="0831b05"/><lb ed="R081" n="0649b17"/>性。应求作证。故摄论偈云。依绳起蛇解。见蛇知是 <lb ed="X" n="0831b06"/><lb ed="R081" n="0649b18"/>无。证见彼分明。方知明性乱。六境義。境谓所观境。 <lb ed="X" n="0831b07"/><lb ed="R081" n="0650a01"/>识即能观心。此所观境。由识变现。境不離识。立境 <lb ed="X" n="0831b08"/><lb ed="R081" n="0650a02"/>唯识。故阿毘达摩经云。鬼人天等。所见各异。七教 <lb ed="X" n="0831b09"/><lb ed="R081" n="0650a03"/>義。即能诠教。说有唯识義。故楞伽经偈云。由自心 <lb ed="X" n="0831b10"/><lb ed="R081" n="0650a04"/>执著。心似外境转。彼所见非有。是故说唯心。八理 <lb ed="X" n="0831b11"/><lb ed="R081" n="0650a05"/>義。道理唯识。唯识颂云。是诸识转变。分别所分别。 <lb ed="X" n="0831b12"/><lb ed="R081" n="0650a06"/>由此彼皆无。故一切唯识。九行義。行谓观行。即菩 <lb ed="X" n="0831b13"/><lb ed="R081" n="0650a07"/>萨在定位作四寻伺观等。即观行及定。俱不離识。 <lb ed="X" n="0831b14"/><lb ed="R081" n="0650a08"/>故瑜伽论偈云。菩萨于定位。观境唯是心等。十果 <lb ed="X" n="0831b15"/><lb ed="R081" n="0650a09"/>義。谓<persName>佛</persName>果四智菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831001" n="0831001"/>萨。所有功德。皆不離识。故莊严 <lb ed="X" n="0831b16"/><lb ed="R081" n="0650a10"/>论云。真如无境识。是净无漏界等。如上十義。性。相。 <lb ed="X" n="0831b17"/><lb ed="R081" n="0650a11"/>境。智。教。理。行。果等。皆唯是识。无有一法。而非所标。 <lb ed="X" n="0831b18"/><lb ed="R081" n="0650a12"/>故称群经了義中王。诸圣所依之父。若有遇者。顿 <lb ed="X" n="0831b19"/><lb ed="R081" n="0650a13"/>息希望。无一法而可求。无一事而不足。全获<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0831b20"/><lb ed="R081" n="0650a14"/>无上之珍宝。寧同荆岫璞中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b2001" n="0831b2001"/><anchor xml:id="beg0831b2001" n="0831b2001"/>已<anchor xml:id="end0831b2001"/>探教海秘密之灵 <lb ed="X" n="0831b21"/><lb ed="R081" n="0650a15"/>珠。岂比骊龙颔下。遂得尽众生之苦际。断烦恼之 <lb ed="X" n="0831b22"/><lb ed="R081" n="0650a16"/>病原。一念功全。千途自正。<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b2201" n="0831b2201"/><anchor xml:id="beg0831b2201" n="0831b2201"/>已<anchor xml:id="end0831b2201"/>释唯识竟。今当释成 <lb ed="X" n="0831b23"/><lb ed="R081" n="0650a17"/>字。成者。安立之義。故枢要云。安教立理。名之为成。 <lb ed="X" n="0831b24"/><lb ed="R081" n="0650a18"/>问。成立唯识。有何義利。答。我<persName>佛</persName>法中。以心为宗。凡 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0831c" n="0831c"/> <lb ed="X" n="0831c01"/><lb ed="R081" n="0650b01"/>夫外道。偝觉合尘。驰流生死。菩萨愍之。故造此论。 <lb ed="X" n="0831c02"/><lb ed="R081" n="0650b02"/>成立唯识。令归本源。解脱生死。所以成立。问。以何 <lb ed="X" n="0831c03"/><lb ed="R081" n="0650b03"/>方便。得归本源。答。有五观门。令自观心。得本源故。 <lb ed="X" n="0831c04"/><lb ed="R081" n="0650b04"/>五观门者。即前十義中遣虚存实为初观。捨滥留 <lb ed="X" n="0831c05"/><lb ed="R081" n="0650b05"/>纯为二观。摄末归本为三观。隐劣显勝为四观。遣 <lb ed="X" n="0831c06"/><lb ed="R081" n="0650b06"/>相证性为五观也。问。论者何義。答。教诫学徒。抉择 <lb ed="X" n="0831c07"/><lb ed="R081" n="0650b07"/>性相。激扬宗极。藻義攸归。垂笵後昆。名之为论。问。 <lb ed="X" n="0831c08"/><lb ed="R081" n="0650b08"/>论题四字。何字能所。答。论字为能成。唯识为所成。 <lb ed="X" n="0831c09"/><lb ed="R081" n="0650b09"/>成字通能所。问。当作何释。答。若成目能成。成属论 <lb ed="X" n="0831c10"/><lb ed="R081" n="0650b10"/>字。唯识之成。或成唯识之论。依主释也。或论体之 <lb ed="X" n="0831c11"/><lb ed="R081" n="0650b11"/>上。有能成之用。以用随体。成即是论。持业释也。若 <lb ed="X" n="0831c12"/><lb ed="R081" n="0650b12"/>成目所成。成属唯识。唯识即成。或所成即唯识。亦 <lb ed="X" n="0831c13"/><lb ed="R081" n="0650b13"/>持业释也。问。论字唯能。唯识唯所。论有本末。何论 <lb ed="X" n="0831c14"/><lb ed="R081" n="0650b14"/>能成。答。本末皆能。若本论为能成。<persName>佛</persName>经唯识为所 <lb ed="X" n="0831c15"/><lb ed="R081" n="0650b15"/>成。若末论为能成。本论唯识为所成。问。能成所成。 <lb ed="X" n="0831c16"/><lb ed="R081" n="0650b16"/>皆有教理。此当何句。答。当以教成理之句。何以故。 <lb ed="X" n="0831c17"/><lb ed="R081" n="0650b17"/>论是其教。唯识是理故。问。此论以何为宗。答。唯识 <lb ed="X" n="0831c18"/><lb ed="R081" n="0650b18"/>为宗。何以故。识有非空。境无非有。以为宗故。问。以 <lb ed="X" n="0831c19"/><lb ed="R081" n="0651a01"/>何为体。答。护法正義。实能所诠文義为体。问。凭何 <lb ed="X" n="0831c20"/><lb ed="R081" n="0651a02"/>教理。答。二十论云。辗转增上力。二识成决定。问。论 <lb ed="X" n="0831c21"/><lb ed="R081" n="0651a03"/>有宗论释论。此论是何。答。此宗论也。正凭六经。横 <lb ed="X" n="0831c22"/><lb ed="R081" n="0651a04"/>该大藏。明唯识理。故为宗论。不单解释别一本经。 <lb ed="X" n="0831c23"/><lb ed="R081" n="0651a05"/>故非释论。问。教有三藏。一素怛囕经藏。二毘奈耶 <lb ed="X" n="0831c24"/><lb ed="R081" n="0651a06"/>律藏。三阿毘达摩论藏。此于何摄。答。此当第三对 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0832a" n="0832a"/> <lb ed="X" n="0832a01"/><lb ed="R081" n="0651a07"/>法藏摄。问。教说一乘或三乘。谓菩萨缘觉声闻。或 <lb ed="X" n="0832a02"/><lb ed="R081" n="0651a08"/>说五乘。加人与天。此何乘收。答。正是一乘。三中菩 <lb ed="X" n="0832a03"/><lb ed="R081" n="0651a09"/>萨。五内第一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832a04"/><lb ed="R081" n="0651a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0832a0401">天亲菩萨造颂</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832a05"/><lb ed="R081" n="0651a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0832a0501">按<name role="" type="person">婆薮槃豆</name>传云。<name role="" type="person">北天竺</name>富楼沙富罗。此云丈夫 <lb ed="X" n="0832a06"/><lb ed="R081" n="0651a12"/>国。此土有国师婆罗门。姓娇尸迦。有三子。同名婆 <lb ed="X" n="0832a07"/><lb ed="R081" n="0651a13"/>薮槃豆。此云天亲。原为帝释遣弟生<name role="" type="person">阎浮提</name>。名毘 <lb ed="X" n="0832a08"/><lb ed="R081" n="0651a14"/>搜扭天王。降阿修罗故。有此苗裔。故名天亲。虽同 <lb ed="X" n="0832a09"/><lb ed="R081" n="0651a15"/>一名。复立别名显之。第三子于萨婆多部出家。得 <lb ed="X" n="0832a10"/><lb ed="R081" n="0651a16"/>阿罗汉果。别云比邻持<g ref="#CB02494">跋</g>婆。此云母儿。长子是菩 <lb ed="X" n="0832a11"/><lb ed="R081" n="0651a17"/>萨根性。亦于萨婆多部出家。于後修定。即得離欲。 <lb ed="X" n="0832a12"/><lb ed="R081" n="0651a18"/>思惟空義。不能得入。欲自杀身。<name role="" type="person">宾头卢</name>阿罗汉在 <lb ed="X" n="0832a13"/><lb ed="R081" n="0651b01"/>东毘提诃。观见此事。从彼方来。为说小乘空观。如 <lb ed="X" n="0832a14"/><lb ed="R081" n="0651b02"/>教观之。即便得入。意犹未安。谓理不应止尔。因乘 <lb ed="X" n="0832a15"/><lb ed="R081" n="0651b03"/>神通往<name role="" type="person">兜率陀天</name>。咨问弥勒菩萨。为说大乘空观。 <lb ed="X" n="0832a16"/><lb ed="R081" n="0651b04"/>还<name role="" type="person">阎浮提</name>。如说思惟。即便得悟。于思惟时。地六种 <lb ed="X" n="0832a17"/><lb ed="R081" n="0651b05"/>动。既得大乘空观。因此别名阿僧伽。译为无著。尔 <lb ed="X" n="0832a18"/><lb ed="R081" n="0651b06"/>後数上<name role="" type="person">兜率陀天</name>。咨问弥勒大乘经義。随有所得。 <lb ed="X" n="0832a19"/><lb ed="R081" n="0651b07"/>还<name role="" type="person">阎浮提</name>。为馀人说。闻者多不生信。无著法师即 <lb ed="X" n="0832a20"/><lb ed="R081" n="0651b08"/>自发愿。我今欲令众生信解大乘。唯愿大师。下阎 <lb ed="X" n="0832a21"/><lb ed="R081" n="0651b09"/>浮提。解说大乘。令诸众生皆得信解。弥勒即如其 <lb ed="X" n="0832a22"/><lb ed="R081" n="0651b10"/>愿。于夜时。下<name role="" type="person">阎浮提</name>。放大光明。廣集有缘众。于说 <lb ed="X" n="0832a23"/><lb ed="R081" n="0651b11"/>法堂。诵出十七地经。随所诵出。无著法师随解其 <lb ed="X" n="0832a24"/><lb ed="R081" n="0651b12"/>義。经四月夜。解十七地经方竟。虽同一堂听法。唯 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0832b" n="0832b"/> <lb ed="X" n="0832b01"/><lb ed="R081" n="0651b13"/>无著法师得近弥勒菩萨。馀人但得遥闻。因此众 <lb ed="X" n="0832b02"/><lb ed="R081" n="0651b14"/>人皆信大乘。第二子<name role="" type="person">婆薮槃豆</name>。亦于萨婆多部出 <lb ed="X" n="0832b03"/><lb ed="R081" n="0651b15"/>家。博学多闻。遍通坟籍。神才俊朗无可为俦。戒行 <lb ed="X" n="0832b04"/><lb ed="R081" n="0651b16"/>淸高。难以相匹。兄弟皆兼别名。法师但名婆薮槃 <lb ed="X" n="0832b05"/><lb ed="R081" n="0651b17"/>豆。後住阿逾阇国。遍通十八部義。妙解小乘。执小 <lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R081" n="0651b18"/>乘为是。不信大乘。无著法师既见此弟聪明过人。 <lb ed="X" n="0832b07"/><lb ed="R081" n="0652a01"/>识解深廣。赅通内外。恐彼造论破壞大乘。遣使报 <lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R081" n="0652a02"/>天亲云。我今疾笃。汝可急来。天亲即随使还丈夫 <lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R081" n="0652a03"/>国。与兄相见。咨问疾源。兄云。我今心病由汝而生。 <lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R081" n="0652a04"/>汝不信大乘。恒生毁谤。以此恶业。必永沉沦。我今 <lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R081" n="0652a05"/>愁苦。命将不全。天亲闻此惊惧。即请兄解说大乘。 <lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R081" n="0652a06"/>法师聪明。殊有深识。即得解悟。知大乘理。应过小 <lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R081" n="0652a07"/>乘。于是就兄廣学大乘。悉得通达。忆昔毁谤。深自 <lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R081" n="0652a08"/>咎责。往至兄所。陈其愚迷。我昔由舌。故生毁谤。今 <lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R081" n="0652a09"/>当割舌以谢其罪。兄云。汝舌善巧毁谤大乘。欲灭 <lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R081" n="0652a10"/>此罪。亦当善巧解说大乘。因此遂制十地论。摄大 <lb ed="X" n="0832b17"/><lb ed="R081" n="0652a11"/>乘论。故此二论。菩萨创归大乘之作。既而久蕴玄 <lb ed="X" n="0832b18"/><lb ed="R081" n="0652a12"/>宗。情<g ref="#CB15210">恢</g>奥旨。更为宏论。用畅深极。採撮幽機。提控 <lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R081" n="0652a13"/>精邃。著唯识三十颂。以畅大乘之妙趣也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R081" n="0652a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0832b2001">护法等菩萨造论</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R081" n="0652a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0832b2101">梵言达摩波罗。唐言护法。本达罗毘茶国大臣之 <lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R081" n="0652a16"/>子。少而爽慧。弱冠之後。王爱其才。欲妻以公主。菩 <lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R081" n="0652a17"/>萨久修離欲。无心爱染。将成之夕。特起忧烦。乃于 <lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R081" n="0652a18"/><persName>佛</persName>像前。请祈加护。愿脱兹难。志诚所感。有大神王。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0832c" n="0832c"/> <lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R081" n="0652b01"/><g ref="#CB06078">携</g>负而出。送離此城数百里。置一山寺<persName>佛</persName>堂中。僧 <lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R081" n="0652b02"/>徒来见。谓之为盗。菩萨自陈由委。闻者惊嗟。无不 <lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R081" n="0652b03"/>重其高志。因即出家。尔後专精正法。遂能究通诸 <lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R081" n="0652b04"/>部。闲于著述。等者。该亲勝。火辩。德慧。安慧。难陀。净 <lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R081" n="0652b05"/>月。勝友。陈那。智月。九大论师也。<persName>佛</persName>圆寂後。九百年 <lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R081" n="0652b06"/>中。天亲造颂。亲勝火辩同时造释。千一百年後。馀 <lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R081" n="0652b07"/>八论师相次造释。各成十卷。故卷有百。三藏翻後。 <lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R081" n="0652b08"/>糅成十卷。故掌中枢要云。虽分峰昆岫。竦干琼枝。 <lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R081" n="0652b09"/>而独擅光辉。颖标芬馥者。其唯护法一人乎。菩萨 <lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R081" n="0652b10"/>果成先劫。位克今贤。抚物潜资。随機利见。春秋二 <lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R081" n="0652b11"/>十有九。知息化之有期。厌无常以禅习。誓不離于 <lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R081" n="0652b12"/>菩提树。以终三载。禅礼之暇。注裁斯释。文迈旨远。 <lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R081" n="0652b13"/>智赡名高。执破毕于一言。纷解穷于半颂。文殊水 <lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R081" n="0652b14"/>火则会符胶漆。義等江湖。乃疏成淸浊。平郊弭弭。 <lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R081" n="0652b15"/>耸层峰而接汉。堆阜峨峨。夷穹窿以坦荡。俯钻<g ref="#CB15035">邃</g> <lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R081" n="0652b16"/>而无底。仰寻高而靡际。疏文浅義。派演不穷。浩句 <lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R081" n="0652b17"/>宏宗。陶甄有极。功逾千圣。道合百王。时有玄鉴居 <lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R081" n="0652b18"/>士。识凤鹓之敛羽。委麟龙之潜迹。每罄所资。恒为 <lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R081" n="0653a01"/>供养。深诚固志。物竭积年。菩萨诱接多端。答遗兹 <lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R081" n="0653a02"/>释。而诫之曰。我灭之後。凡有来观。即取金一两。脱 <lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R081" n="0653a03"/>逢神颖。当可传通。终期既渐。奄绝玄遵。菩萨名振 <lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R081" n="0653a04"/>此州。论释声超彼土。有灵之类。谁不怀欢。朝闻夕 <lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R081" n="0653a05"/>殒。岂吝金璧。若市趋贤。如丘叠货。五天鹤望。未辄 <lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R081" n="0653a06"/>流行。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0833a" n="0833a"/> <lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R081" n="0653a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0833a0101">唐三藏法师<name role="" type="person">玄奘</name>奉诏译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R081" n="0653a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0833a0201">唐者李氏有天下之号。以其奋迹晋阳。为陶唐氏 <lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R081" n="0653a09"/>故都。故国号唐焉。三藏者。一素怛囕经藏。二毘柰 <lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R081" n="0653a10"/>耶律藏。三阿毘达摩论藏。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a0401" n="0833a0401"/><anchor xml:id="beg0833a0401" n="0833a0401"/>已<anchor xml:id="end0833a0401"/>具列。法师<name role="" type="person">玄奘</name>。生 <lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R081" n="0653a11"/>洛州偃师陈氏。隋季出家。受具戒。廣学经论。博参 <lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R081" n="0653a12"/>耆宿。钩深致远。开微发伏。众所不至。独悟于奥者。 <lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R081" n="0653a13"/>固非一義矣。既遍谒众师。备餐其说。详考其義。各 <lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R081" n="0653a14"/>擅宗途。验之圣典。亦隐显有异。莫知适从。乃誓从 <lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R081" n="0653a15"/>西方。以问所惑。幷取十七地论以释众疑。即今之 <lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R081" n="0653a16"/>瑜伽师地论也。结侣陈表。有诏不许。诸人咸退。唯 <lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R081" n="0653a17"/>法师不屈。孑身独迈。遍历艰辛。具载慈恩传中。故 <lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R081" n="0653a18"/>掌中枢要云。大师睿发天资。识假循谒。无神迹而 <lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R081" n="0653b01"/>不瞻礼。何圣教而不披讽。闻斯妙理。殷俯谛求。居 <lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R081" n="0653b02"/>士记先圣之遗言必今贤之是嘱。乃奉兹草本。幷 <lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R081" n="0653b03"/>五蕴论释。大师赏玩。犹睹圣容。每置掌中。不殊真 <lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R081" n="0653b04"/>说。自西霏玉牒。东驰素象。虽复廣演微诠。赏之以 <lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R081" n="0653b05"/>为秘诀。及乎神栖别馆。景阻炎辉。淸耳目以征思。 <lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R081" n="0653b06"/>荡心灵而绎妙。乃曰。今者方怡我心耳。宣尼云。我 <lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R081" n="0653b07"/>有美玉。韫匮藏诸。谁为善價。我今沽诸。基夙运单 <lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R081" n="0653b08"/>舛。九岁丁艰。自尔志托烟霞。加每庶幾缁服。浮俗 <lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R081" n="0653b09"/>尘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833001" n="0833001"/>赏。幼绝情分。至年十七。遂预缁林。别奉明诏得 <lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R081" n="0653b10"/>为门侍。自参与三千。即欣规七十。必谐善愿福果。 <lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R081" n="0653b11"/>函丈不以散材之质。遂得随伍译僚。即事操觚。餐 <lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R081" n="0653b12"/>受此论。初功之际。十释别翻。昉。尙。光。基。四人同受。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0833b" n="0833b"/> <lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R081" n="0653b13"/>润饰执笔。检文纂義。既为令笵。务各有司。数朝之 <lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R081" n="0653b14"/>後。基求退迹。大师固问。基慇勤请曰。自夕梦金容。 <lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R081" n="0653b15"/>晨趋白马。英髦间出。灵智肩随。闻五分以心祈。揽 <lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R081" n="0653b16"/>八藏而遐望。虽得法门之槽粕。然失玄源之纯粹。 <lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R081" n="0653b17"/>今东土荣赉。幷目击玄宗。幸复擢秀万方。颖超千 <lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R081" n="0653b18"/>古。不立功于参糅。可谓失时者也。况群圣制作各 <lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R081" n="0654a01"/>驰誉于五天。虽文具传于贝葉。而義不备于一本。 <lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R081" n="0654a02"/>情见各异。禀者无依。况时渐人浇。命促慧舛。讨支 <lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R081" n="0654a03"/>離而颇究。揽殊指而难悟。请错综群言。以为一本。 <lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R081" n="0654a04"/>楷定真谬。权衡盛则。久而遂许。故得此论行焉。大 <lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R081" n="0654a05"/>师理遣三贤。独授庸拙。此论也。括众经之秘。包群 <lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R081" n="0654a06"/>圣之旨。何滞不融。无幽不烛。仰之不极。俯之不测。 <lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R081" n="0654a07"/>远之无智。近之有识。其有檃括五明。搜扬八藏。幽 <lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R081" n="0654a08"/>关每壅。玄路未通。嘱犹毫毳丘盈。投之以炎烁。霜 <lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R081" n="0654a09"/>冰<g ref="#CB00589">涧</g>积。沃之以畏景。信巨夜之银辉。昏旦之金镜 <lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R081" n="0654a10"/>矣。虽复本出五天。然彼无兹糅释。直尔十师之别 <lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R081" n="0654a11"/>作。纠集犹难。况更摭此幽文。诚为未有。斯乃此论 <lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R081" n="0654a12"/>之因起也。</p> <lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R081" n="0654a13"/><p xml:id="pX50p0833b1901">此论十卷。总三十二颂。依颂分科。约为三分。前後 <lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R081" n="0654a14"/>各一颂。乃护法等菩萨所造。故以前一颂。名宗前 <lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R081" n="0654a15"/>敬叙分。即同常经序分也。後一颂。名释结施愿分。 <lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R081" n="0654a16"/>即流通分也。中三十颂。乃天亲菩萨所造。故名依 <lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R081" n="0654a17"/>教廣成分。即正宗分也。以依瑜伽五分论中。略集 <lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R081" n="0654a18"/>要義。成三十颂。施诸学者。名集施颂。初宗前敬叙 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0833c" n="0833c"/> <lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R081" n="0654b01"/>分分二。一颂。二释颂意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R081" n="0654b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0833c0201">稽首唯识性满分淸净者我今释彼说利乐诸有情。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R081" n="0654b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0833c0301">一颂。前二句。敬礼三宝。後二句。言所以造论之意。 <lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R081" n="0654b04"/>稽者。至也。以头至地。故云稽首。问。礼者三业皆敬。 <lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R081" n="0654b05"/>以首至地。此唯身业。何得尽敬。答。既擧动身。必有 <lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R081" n="0654b06"/>语意。何以故。若无心口。何得动身。故动身时。必有 <lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R081" n="0654b07"/>语意故。唯识性。法也。满淸净。<persName>佛</persName>也。分淸净。僧也。三 <lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R081" n="0654b08"/>宝有同体别体。同体者。法界为体。一真体上。有觉 <lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R081" n="0654b09"/>照为<persName>佛</persName>。有轨持为法。有和合为僧。别体者。法。报。化。 <lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R081" n="0654b10"/>三身名<persName>佛</persName>。三乘教。理。行。果。名法。五果。四向。十地。三 <lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R081" n="0654b11"/>贤。名僧。问。唯识者。性与相通。何偏敬性。答。唯无漏 <lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R081" n="0654b12"/>故。唯真谛故。圣所证故。迷悟依故。所以偏敬。问。常 <lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R081" n="0654b13"/>言三宝。<persName>佛</persName>在法先。今叙何以法在<persName>佛</persName>先。答。显说相 <lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R081" n="0654b14"/>因。<persName>佛</persName>先法後。师资相因。法先<persName>佛</persName>後。问。何故以法得 <lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R081" n="0654b15"/>为<persName>佛</persName>师。答。诸<persName>佛</persName>所师。所谓法也。般若云。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R081" n="0654b16"/>皆从此经出。所以法为<persName>佛</persName>师也。问。何故论。初须归 <lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R081" n="0654b17"/>敬三宝。答。最吉祥故。真福田故。有大力故。起希求 <lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R081" n="0654b18"/>故。故须敬之。问。何故但敬三宝。不敬馀天等。答。性 <lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R081" n="0655a01"/>调善故。具方便故。有大悲故。不喜财利故。所以偏 <lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R081" n="0655a02"/>敬。利。对害言。乐。对苦言。有情二障。起惑造业。流浪 <lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R081" n="0655a03"/>生死。受无量苦。今因此论。生解断障。得二圣果。利 <lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R081" n="0655a04"/>益安乐诸有情故。故曰利益也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R081" n="0655a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0833c2301">今造此论为于二空<note place="inline">至</note>所知障故得大菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R081" n="0655a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0833c2401">自此至故作斯论。明颂中利乐有情之意。先总後 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0834a" n="0834a"/> <lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R081" n="0655a07"/>别。今初。二空者。我空法空也。外道不解名迷。小乘 <lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R081" n="0655a08"/>邪解名谬。迷者昧于二空。谬者执于我法。外道我 <lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R081" n="0655a09"/>有三种。法有十三种。小乘我亦三种。法有七十五 <lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R081" n="0655a10"/>种。我法之義。下文详之。执者。封著之義。谓同时一 <lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R081" n="0655a11"/>聚心心所法。封闭人法。坚著不捨。名之为执。障者 <lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R081" n="0655a12"/>覆碍之義。谓覆蔽真心。碍智不起。名之为障。以执 <lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R081" n="0655a13"/>我故。生烦恼障。障大涅槃。令诸有情流转生死。以 <lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R081" n="0655a14"/>执法故。生所知障。障大菩提。令诸有情不得满觉。 <lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R081" n="0655a15"/>今以生解而得断障。以断障而得解脱菩提二圣 <lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R081" n="0655a16"/>果。岂非利乐乎。烦恼者。扰也。乱也。谓见思惑<note place="inline">见思惑者。 <lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R081" n="0655a17"/>即见爱烦恼。见烦恼者。邪心观理。名之曰见。若于假实之理情迷。而倒想邪求。随见偏理。妄执为实。通名 <lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R081" n="0655a18"/>为见。即五利使。见谛所断。八十八使。及六十二见也爱烦恼者。贪染之心。名之为爱。若于假实二事情迷。 <lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R081" n="0655b01"/>随心所对一切事境。染著缠绵。通名为爱。即五钝使。思惟所断十使。及所断结流爱扼缠盖缠等也</note>。扰 <lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R081" n="0655b02"/>乱有情。故名烦恼。烦恼即障。持业释也。所知者。智 <lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R081" n="0655b03"/>所知境。名为所知。被此染法。障所知境。令智不知。 <lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R081" n="0655b04"/>名所知障。所知之障。依主释也。所知不是障。被障 <lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R081" n="0655b05"/>障所知。故非持业。问。二障头数。是同是别。答。同是 <lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R081" n="0655b06"/>根随二十六惑。问。既同根随。何称二障。答。由贪上 <lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R081" n="0655b07"/>有扰恼用。名烦恼障。有覆盖用。名所知障。问。执之 <lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R081" n="0655b08"/>与障。是同是别。答。根梢有异。何以故。我法二执为 <lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R081" n="0655b09"/>障根本。生馀障类。问。执生障时。为通为别。答。别。谓 <lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R081" n="0655b10"/>我执为根。生诸烦恼。法执为根。馀障得生。问。此二 <lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R081" n="0655b11"/>障。染有殊否。答。有分别者。名之为粗。有俱生者。名 <lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R081" n="0655b12"/>之为细。问。何名分别。答。强思计度。而生起故。何名 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0834b" n="0834b"/> <lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R081" n="0655b13"/>俱生。答。与身俱生。任运起故。问。分别俱生。孰为先 <lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R081" n="0655b14"/>断。答。分别之障先断。于见道一时顿断。俱生之障。 <lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R081" n="0655b15"/>修道位中分分渐断。至金刚心时。方能断尽。问。断 <lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R081" n="0655b16"/>此二障。于大小乘差别如何。答。二乘唯断烦恼障。 <lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R081" n="0655b17"/>大乘双断。问。此二障染。以何方便能断。答。见前先 <lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R081" n="0655b18"/>伏。入见方断。其断伏道。三乘有异。如後三乘五位 <lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R081" n="0656a01"/>中辨。总明竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R081" n="0656a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834b0801">又为开示谬执我法<note place="inline">至</note>于唯识理如实知故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R081" n="0656a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834b0901">此约二执。别显世间迷也。开发我法本空。去其谬 <lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R081" n="0656a04"/>执。指示唯识实理。出之迷途。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R081" n="0656a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834b1101">复有迷谬唯识理者<note place="inline">至</note>得如实解故作斯论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R081" n="0656a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834b1201">此约四执。别显圣教迷也。或执外境如识非无者。 <lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R081" n="0656a07"/>此即有宗。依十二处教。执心境俱有。或执内识如 <lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R081" n="0656a08"/>境非有者。此破淸辩。依密意空教。撥识亦无。或执 <lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R081" n="0656a09"/>诸识用别体同者。即大乘一类菩萨。言八识用虽 <lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R081" n="0656a10"/>不同。体唯是一。如一水镜。多波像生。或执離心无 <lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R081" n="0656a11"/>别心所者。此即经部觉天所计。但有心王。都无心 <lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R081" n="0656a12"/>所。以经言士夫六界。染净由心。无心所故。虽于蕴 <lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R081" n="0656a13"/>中亦有心所。但于识上分位假立。无别实有。然淸 <lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R081" n="0656a14"/>辩计虽撥皆空。强违中道。而立唯境。顺世亦立唯 <lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R081" n="0656a15"/>四大种成有情故。若依此義。应有四句。一淸辩顺 <lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R081" n="0656a16"/>世。有境无心。二中道大乘。有心无境。三小乘多部。 <lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R081" n="0656a17"/>有境有心。四邪见一说都无心境<note place="inline">士夫即作者。以心能造物。故名 <lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R081" n="0656a18"/>作者。六界。谓地。水。火。风。空。识。六法各别。故名为界</note>。此皆迷实有之唯识。谬 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0834c" n="0834c"/> <lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R081" n="0656b01"/>执假设之我法。为遮此等。令得悟入唯识深妙理。 <lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R081" n="0656b02"/>深妙理。即唯识性也。如则非穿凿之见。实则非影 <lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R081" n="0656b03"/>响之知。能证唯识。方为能解唯识。如是而解。可以 <lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R081" n="0656b04"/>言正解矣。</p> <lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R081" n="0656b05"/><p xml:id="pX50p0834c0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0834c0501" n="0834c0501"/><anchor xml:id="beg0834c0501" n="0834c0501"/>已<anchor xml:id="end0834c0501"/>上宗前敬叙分竟。下依教廣成分。分三种三科。</p> <lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R081" n="0656b06"/><p xml:id="pX50p0834c0601">一略廣位三科。初一颂半。略答外难。略标帜相。 <lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R081" n="0656b07"/>次二十三颂半。廣明识相。显前颂意。後五颂。明修 <lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R081" n="0656b08"/>行之位。</p><p xml:id="pX50p0834c0804" cb:place="inline">二境行果三科。前二十五颂。明唯识境。 <lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R081" n="0656b09"/>次四颂。明唯识行。後一颂。明唯识果三性相位三 <lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R081" n="0656b10"/>科。前二十四颂。明唯识相。第二十五颂。明唯识性。 <lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R081" n="0656b11"/>後五颂。明唯识位。今依性相位分科。初明唯识相。 <lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R081" n="0656b12"/>次明唯识性。初又分二。初一颂半。略辩唯识。次二 <lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R081" n="0656b13"/>十二颂半。廣辩唯识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R081" n="0656b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834c1401">若唯有识云何世间及诸圣教说有我法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R081" n="0656b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834c1501">第一颂半。破我法。此天亲假设问词。谓若唯有识。 <lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R081" n="0656b16"/>一切法皆无。则云何世间与圣教中。皆说有我及 <lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R081" n="0656b17"/>有法耶。世间或是妄执。圣教岂是谬谈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R081" n="0656b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834c1801">颂曰由假说我法<note place="inline">至</note>谓异熟思量及了别境识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R081" n="0657a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834c1901">颂意谓圣教虽有我法之名。对機假设。非同情执。 <lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R081" n="0657a02"/>假有二种。一者无体随情假。即世间外道所执。虽 <lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R081" n="0657a03"/>无如彼所执我法。随执心缘。亦名我法。故说为假。 <lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R081" n="0657a04"/>二者有体施设假。圣教所说。虽有法体。而非我法。 <lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R081" n="0657a05"/>本体无名。强名我法。不称法体。随缘施设。故说为 <lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R081" n="0657a06"/>假。此假说我法一句。古疏有二解。初解言说由。後 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0835a" n="0835a"/> <lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R081" n="0657a07"/>解我法由。言说由者。言说与我法为由。由言说故。 <lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R081" n="0657a08"/>有假我法。我法由者。我法与言说为由。由有我法。 <lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R081" n="0657a09"/>方起言说。问。言说由者。因何便能起得言说。说彼 <lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R081" n="0657a10"/>我法。答。由妄情故。执著我法。依此便起假我法言 <lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R081" n="0657a11"/>方有所诠假我假法。此名说担情我法也。何以故 <lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R081" n="0657a12"/>先有执情。次起言说。後有我法。言说在中。名说担 <lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R081" n="0657a13"/>情我法也。此世间者。若圣教我法。即云说担证得 <lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R081" n="0657a14"/>及我法也。问。我法由者。因何便有我法依之起说。 <lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R081" n="0657a15"/>答。由证得故。强名施设假我假法。後起言说。此是 <lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R081" n="0657a16"/>假我假法。此名我法担证说也。先有证得。施设为 <lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R081" n="0657a17"/>我法。後起言说。此是圣教。若世间者。应云我法担 <lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R081" n="0657a18"/>情说也。长行问在有字上。颂家答在说字上。名言 <lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R081" n="0657b01"/>说由。长行问在说字上。颂家答在假字上。名我法 <lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R081" n="0657b02"/>由。既无实我法。则假依何而立。故云彼依识所变。 <lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R081" n="0657b03"/>谓依识所变相见分立也。首二句。总答问意。中二 <lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R081" n="0657b04"/>句。释上我法为所变。显识为能变。後二句。释能变 <lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R081" n="0657b05"/>三名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R081" n="0657b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0835a1801">论曰世间圣教说有我法<note place="inline">至</note>我谓主宰法谓执持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R081" n="0657b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0835a1901">从此直至第二卷非谓一切止。幷护法等解释颂 <lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R081" n="0657b08"/>意。分二。一释我法。即前三句颂。二释三能变。即後 <lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R081" n="0657b09"/>三句颂。一又分三。一释由假说我法我。谓主宰。主 <lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R081" n="0657b10"/>有自在力。宰有割断力。義同我故。主是我体。宰是 <lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R081" n="0657b11"/>我用。或是我所<note place="inline">主是俱生我。无分别故。属第七识我。宰是分别我。有断割故。属第六 <lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R081" n="0657b12"/>识我</note>。法谓轨持。轨者轨笵。可生物解。持者任持。不捨 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0835b" n="0835b"/> <lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R081" n="0657b13"/>自相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R081" n="0657b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0835b0201">彼二俱有种种相转<note place="inline">至</note>转谓随缘施设有异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R081" n="0657b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0835b0301">二释有种种相转。世间我种种相。谓我有情。异生。 <lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R081" n="0657b16"/>摩纳缚迦。养育者。数取趣。命者。生者。知者。见者。外 <lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R081" n="0657b17"/>道别执作者。受者。神我等也。圣教我种种相。谓预 <lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R081" n="0657b18"/>流等人。三贤。十地。三乘。五性。二十五有。是也。世间 <lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R081" n="0658a01"/>法种种相。谓勝论六句。数论二十五谛。及顺世外 <lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R081" n="0658a02"/>道。七种外道。执梵王。执时。执方。执本际。执自然。执 <lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R081" n="0658a03"/>虚空。执我等。是也。圣教法种种相。谓蕴处界等。缘 <lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R081" n="0658a04"/>起根谛善巧等法。是也。问。世间我法。率<anchor xml:id="nkr_note_add_0835b1001" n="0835b1001"/><anchor xml:id="beg0835b1001" n="0835b1001"/>己<anchor xml:id="end0835b1001"/>妄情。圣 <lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R081" n="0658a05"/>教我法。有何益用。答。有四缘故。一言说易故。二顺 <lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R081" n="0658a06"/>世间故。三能除无我怖故。四有自他染净信解事 <lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R081" n="0658a07"/>业等故。有此益用。圣说我法耳。随缘施设有异。即 <lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R081" n="0658a08"/>解转字。施设即假立義。随主宰缘。假立为我。随执 <lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R081" n="0658a09"/>持缘。假立为法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R081" n="0658a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0835b1601">如是诸相若由假说<note place="inline">至</note>缘此执为实有外境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R081" n="0658a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0835b1701">三释彼依识所变。设问云。是种种相。既由假说。则 <lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R081" n="0658a12"/>此假依何而得成立。故答云。彼相皆依识所转变 <lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R081" n="0658a13"/>而假施设。转变与变现不同。变现者。唯现心等。能 <lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R081" n="0658a14"/>起见相。名之为变。不通于种相分色等。转变者。通 <lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R081" n="0658a15"/>于种现。现能熏种。种能生种。种生现行。名转变也。 <lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R081" n="0658a16"/>识谓了别。别释颂中识字義。显了分明辨别境相。 <lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R081" n="0658a17"/>故名为识。凡所言识。必摄心所。以心所与心王同 <lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R081" n="0658a18"/>一所依根。同一所缘境。同一时。同一事。同一行相。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0835c" n="0835c"/> <lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R081" n="0658b01"/>具足五義。故曰定相应也。变谓识体转似二分。识 <lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R081" n="0658b02"/>体即自证分。二分即相分见分。论明诸识体即自 <lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R081" n="0658b03"/>证分转似相见二分而生。此说识体是依他性。转 <lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R081" n="0658b04"/>似相见二分非无。亦依他起。依此二分。执实二取。 <lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R081" n="0658b05"/>圣说为无。非谓依他中无此二分。论说唯二依他 <lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R081" n="0658b06"/>性故。此除真智。缘于真如。无相分故。馀皆有相。不 <lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R081" n="0658b07"/>尔。如何名他心智。後得智等。不外取故。许有相见 <lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R081" n="0658b08"/>二体性故。说相见种或同或异。若同种者。即一识 <lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R081" n="0658b09"/>体转似二分相用而生。如一蜗牛变生二角。此说 <lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R081" n="0658b10"/>影像相见離体更无别性是识用故。若言相见各 <lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R081" n="0658b11"/>别种者。见是自体。義用分之。故離识更无别种。即 <lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R081" n="0658b12"/>一识体转似见分别用而生。识为所依。转相分种。 <lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R081" n="0658b13"/>似相而起。以作用别。性各不同故。相别种生。于理 <lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R081" n="0658b14"/>为勝。故言识体转似二分。此依他起。非有似有。实 <lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R081" n="0658b15"/>非二分。似计所执二分相见。故立似名。问。相别有 <lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R081" n="0658b16"/>种。何名识变。答。不離识故。内识变时。相方生故。问。 <lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R081" n="0658b17"/>此显能变相见二分用体别有。何故又说识似二 <lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R081" n="0658b18"/>分生。答。论说相见俱依自证起故。若无自证。二定 <lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R081" n="0659a01"/>不生。如无头时。角定非有。及无镜时。面影不起。皆 <lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R081" n="0659a02"/>于识上现相貌故。故说二分依实体生。世间圣教。 <lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R081" n="0659a03"/>依此见分施设言我。依此相分施设言法。何以故。 <lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R081" n="0659a04"/>我法若離相见二分。无由起故。我法为能依。相见 <lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R081" n="0659a05"/>为所依故。或复者。更端之词。前言转似二分。後言 <lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R081" n="0659a06"/>转似外境。故言或复。以第八识顿变根身器界种 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0836a" n="0836a"/> <lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R081" n="0659a07"/>子。转生七识。各能变现自分所缘。故曰变似外境。 <lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R081" n="0659a08"/>问。如何变耶。曰。我法分别熏习力故。诸识生时。变 <lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R081" n="0659a09"/>似我法。此我法相。虽在内识。而以分别故。似外境 <lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R081" n="0659a10"/>现耳。此二种转似。俱依他起性。俱属圣教。诸有情 <lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R081" n="0659a11"/>下。方是遍计所执相。方属世间。诸有情类六七二 <lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R081" n="0659a12"/>识。无明复故。缘此执为实我实法。如患梦者患梦 <lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R081" n="0659a13"/>力故。心似种种外境相现。梦时执为实有外物。寤 <lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R081" n="0659a14"/>来方知唯梦所变。我此身相。及外世界。亦复如是。 <lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R081" n="0659a15"/>唯识所变。迷故执有我及诸境。患。即病也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a0901" n="0836a0901"/><anchor xml:id="beg0836a0901" n="0836a0901"/>但<anchor xml:id="end0836a0901"/>云似 <lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R081" n="0659a16"/>者。即属圣教。但云实者。即是世间。或为内识二字 <lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R081" n="0659a17"/>所障。以转似二分为世间。转似外境为圣教。非是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R081" n="0659a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836a1201">愚夫所计实我实法<note place="inline">至</note>所依事故亦勝義有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R081" n="0659b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836a1301">此结前義。总释前三句意。愚夫所计实我实法。是 <lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R081" n="0659b02"/>遍计所执。体实都无。犹如龟毛。非与依他内识相 <lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R081" n="0659b03"/>似。但随妄情强施设耳。故说为假。内识所变似我 <lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R081" n="0659b04"/>似法。即依他性。必依种子因缘所生。非体全无。如 <lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R081" n="0659b05"/>遍计境。彼实我法。然非我法。即我法名。亦是圣教 <lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R081" n="0659b06"/>强施设故。名不称法。故说为假。然则外境定无。而 <lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R081" n="0659b07"/>非能如识之有也。内识定有。而不至如境之无也。 <lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R081" n="0659b08"/>便遮外计離心之境实有增益执。及遮邪见恶取 <lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R081" n="0659b09"/>空者撥识亦无减损执。即離空有。设唯识教。境唯 <lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R081" n="0659b10"/>世俗之有。识通勝義之门。由此二谛之名立焉。释 <lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R081" n="0659b11"/>颂意略辩我法竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R081" n="0659b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836a2401">云何应知实无外境<note place="inline">至</note>境生<note place="inline">问也</note>实我实法不可得故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0836b" n="0836b"/> <lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R081" n="0659b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836b0101">二设问答廣辩我法分二。一总问总答。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R081" n="0659b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836b0201">如何实我不可得耶<note place="inline">问也</note><note place="inline">至</note>潜转身中作事业故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R081" n="0659b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836b0301">二别问别答分四。一别破我执分五。一破外道三 <lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R081" n="0659b16"/>种我。诸所执我以下。皆是答词。现见世人知觉运 <lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R081" n="0659b17"/>动。作业受果。明有主人公潜施默运。如何实我不 <lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R081" n="0659b18"/>可得耶。曰。世间所执我虽多。总而言之略有三种。 <lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R081" n="0660a01"/>一同太虚立我。即勝论所计作者我。数论所计受 <lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R081" n="0660a02"/>者我。二捲舒不定我。即无惭外道。尼虔子。计随身 <lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R081" n="0660a03"/>大小有捲舒故。三量小极微我。即兽主。遍出。二宗 <lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R081" n="0660a04"/>所计潜转身中有自在用。此名六师三计。馀九十 <lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R081" n="0660a05"/>种所计我等。不出此三。故曰略有三种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R081" n="0660a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836b1201">初且非理所以者何<note place="inline">至</note>所修证法一切我合故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R081" n="0660a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836b1301">先破同太虚空我。应出外量云。我是有法。体常周 <lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R081" n="0660a08"/>遍是宗。因云。随处造业受苦乐故。同喩如虚空。此 <lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R081" n="0660a09"/>因唯于异品中有。同品定无。又宗犯能别不极成 <lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R081" n="0660a10"/>过。因犯法自相相违过。喩犯能立法不成过。立量 <lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R081" n="0660a11"/>破云。我是有法。非常非遍为宗。因云。随处造业受 <lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R081" n="0660a12"/>苦乐故。同喩如心所。异喩如虚空。又诸有情。同一 <lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R081" n="0660a13"/>我耶。各一我耶。若同一我者。则一作业时一切应 <lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R081" n="0660a14"/>作。一受果时一切应受。一解脱时一切应解脱。如 <lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R081" n="0660a15"/>今现见四生六道三贤十圣各各不同。而立此论。 <lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R081" n="0660a16"/>便成大过。若各一我者。我既常遍。则一切我更相 <lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R081" n="0660a17"/>涉入。各一我中。具有一切我。亦当一作业时一切 <lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R081" n="0660a18"/>应作。一受业时一切应受。若言彼作彼受。此作此 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0836c" n="0836c"/> <lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R081" n="0660b01"/>受。作业受果。于诸我中不相紊乱。无他作我受之 <lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R081" n="0660b02"/>过者。理亦不然。常遍之我。不分彼此。既分彼此。不 <lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R081" n="0660b03"/>为常遍。今既执常遍。则业果及身。一即一切。而云 <lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R081" n="0660b04"/>属此非彼。有是理乎。故一解脱时。一切应解脱。何 <lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R081" n="0660b05"/>以故。一修即一切修。一证即一切证故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R081" n="0660b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836c0601">中亦非理所以者何<note place="inline">至</note>故彼所言如童竖戏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R081" n="0660b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836c0701">次破捲舒不定我。我体常住。应不捲舒。既有捲舒。 <lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R081" n="0660b08"/>应如橐籥。橐籥中岂有常住之风耶。立量破云。我 <lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R081" n="0660b09"/>体非常住宗。因云。有捲舒故。喩如橐籥风。又我既 <lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R081" n="0660b10"/>随身。则身有多物。应可分析。何者为我。色是我耶。 <lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R081" n="0660b11"/>受等是我耶。分析之後。便成多体。而犹执我体是 <lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R081" n="0660b12"/>一是常。真儿戏之谈矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R081" n="0660b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836c1301">後亦非理所以者何<note place="inline">至</note>诸有往来非常一故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R081" n="0660b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836c1401">三破量小极微我。廣百论云。是故我体住于身内。 <lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R081" n="0660b15"/>形量极细。如一极微。不可分析。体常无变。动虑动 <lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R081" n="0660b16"/>身。能作能受。此亦不然。以违理故。众微聚积。成极 <lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R081" n="0660b17"/>大身。我住其中。形量甚小。云何小我能转大身。擧 <lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R081" n="0660b18"/>体同时皆见动作。若汝意谓我量虽小。而于身中 <lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R081" n="0661a01"/>往来击发。渐次周迊。如旋火轮。以速疾故。谓言俱 <lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R081" n="0661a02"/>动。若尔。我体巡历身中。应有生灭。及成众分。但是 <lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R081" n="0661a03"/>迁流至馀处者。定归生灭必有众分。既言我转。所 <lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R081" n="0661a04"/>至非恒。如彼灯光。岂有常一。常必非动。动即非常。 <lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R081" n="0661a05"/>我动而常。深违正理。又所执我有住有行。何得说 <lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R081" n="0661a06"/>为是常是一。若行时我。不捨住性。应如住位。则无 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0837a" n="0837a"/> <lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R081" n="0661a07"/>所行。若行时我捨其住性。别体即生。常一何在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R081" n="0661a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837a0201">又所执我复有三种<note place="inline">至</note>三者与蕴非即非離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R081" n="0661a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837a0301">二破小乘三种我。即離二我。正量经部二宗所计。 <lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R081" n="0661a10"/>非即離我。犊子部计。正量部等亦作此计。蕴是聚 <lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R081" n="0661a11"/>義。聚为身故。亦是覆義。覆真如故。即色受想行识 <lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R081" n="0661a12"/>五法合聚为身。即蕴我者。谓色是我色等。即身为 <lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R081" n="0661a13"/>我。離身之外。无我義故。離蕴我者。彼执我体離蕴 <lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R081" n="0661a14"/>别有。非即離我者。彼执我体即蕴非即。離蕴非離。 <lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R081" n="0661a15"/>则知蕴有生灭。我体常一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R081" n="0661a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837a1001">初即蕴我理且不然<note place="inline">至</note>故彼所执实我不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R081" n="0661a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837a1101">凡执我者。皆以常一为宗。若言即蕴我者。蕴取聚 <lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R081" n="0661a18"/>義。则非常矣。五法合成。则非一矣。量云。我若即蕴。 <lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R081" n="0661b01"/>非常一故。喩如五蕴。次约五位破。五根六尘。皆属 <lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R081" n="0661b02"/>色蕴。此云内色。即五根也。此云外色。即六尘也。馀 <lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R081" n="0661b03"/>行。即得等二十四法。与五十一心所。除受想二。俱 <lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R081" n="0661b04"/>属行蕴。故曰馀行。馀色。即长短方圆粗细高下正 <lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R081" n="0661b05"/>不正等色。色有质碍。我无质碍。故我非即色。量云。 <lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R081" n="0661b06"/>内诸色定非实我。有质碍故。如外诸色。心待众缘。 <lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R081" n="0661b07"/>不恒相续。我恒相续。应不待缘。故我非即受想行。 <lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R081" n="0661b08"/>量云。心心所法亦非实我。不恒相续。待众缘故。喩 <lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R081" n="0661b09"/>如声等。馀行馀色无有觉性。我有觉性。故我非即 <lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R081" n="0661b10"/>馀蕴。量云。馀行馀色。亦非实我。非觉性故如虚空 <lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R081" n="0661b11"/>等。若言離蕴我者。我既離蕴。非色非心。则应如虚 <lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R081" n="0661b12"/>空。既不作业。亦不受果。而今现见有作有受。離身 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0837b" n="0837b"/> <lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R081" n="0661b13"/>心外。复是何物。量云。我若離蕴。无作受故。喩如虚 <lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R081" n="0661b14"/>空。若言俱非我者。依蕴立我。故云非離。我非是蕴。 <lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R081" n="0661b15"/>故云非即。正知作甁。团泥成甁。非離团泥。甁非团 <lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R081" n="0661b16"/>泥。非即团泥。故知泥可言实。甁决定假。则汝蕴可 <lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R081" n="0661b17"/>言实。我决定无矣。有为无为等者。谓犊子部等。彼 <lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R081" n="0661b18"/>立三聚。一有为聚。二无为聚。三非二聚。非二即我。 <lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R081" n="0662a01"/>又立五法藏。谓三世为三。无为为四。第五不可说 <lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R081" n="0662a02"/>藏。我在其中。以不可说为有为无为故。经部亦执 <lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R081" n="0662a03"/>有勝義我。非即非離。即计菩萨出離生死。故名勝 <lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R081" n="0662a04"/>義。即借彼说例破之云。若汝既知不可说为有为 <lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R081" n="0662a05"/>无为。亦应当知不可说为是我非我。故彼所执实 <lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R081" n="0662a06"/>我不成。破小乘三种我竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R081" n="0662a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837b1301">又诸所执实有我体<note place="inline">至</note>故所执我理俱不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R081" n="0662a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837b1401">三总约根境识三种破。谓汝所执之我。是根耶。境 <lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R081" n="0662a09"/>耶。识耶。先约识彼。故曰思虑。念过去现在为思。念 <lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R081" n="0662a10"/>未来为虑。立量云。我若是识。应是无常。有思虑故。 <lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R081" n="0662a11"/>如诸心所。我若非识应是无情。无思虑故。如虚空 <lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R081" n="0662a12"/>等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R081" n="0662a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837b1901">又诸所执实有我体<note place="inline">至</note>故所执我二俱不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R081" n="0662a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837b2001">次约根破。根是有作用法。故以作用征诘。立量云。 <lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R081" n="0662a15"/>我若是根。应是无常。有作用故。如手足等。我若非 <lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R081" n="0662a16"/>根。应非实我。无作用故。如兔角等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R081" n="0662a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837b2301">又诸所执实有我体<note place="inline">至</note>正见翻令沉沦生死。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R081" n="0662a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837b2401">此约境破。言汝所执我。是我见分所缘境否耶。若 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0837c" n="0837c"/> <lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R081" n="0662b01"/>非我见所缘境者。汝等云何知实有我。若是我见 <lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R081" n="0662b02"/>所缘境者。即是真相分。现量所得。如实知故。非顚 <lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R081" n="0662b03"/>倒摄。当迷之而沉生死。悟之而证涅槃矣。云何汝 <lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R081" n="0662b04"/>等所信圣教。皆毁我见沉沦生死。称赞无我能证 <lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R081" n="0662b05"/>涅槃耶。邪见能证涅槃。正见反沦生死。有是理乎。 <lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R081" n="0662b06"/>此不立量者。下文当出故。廣百论云。外道经中。咸 <lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R081" n="0662b07"/>作是说。著我生死。離我涅槃。既赞捨我。令欣解脱。 <lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R081" n="0662b08"/>如何固执有实我耶。为显此義。故复颂曰。我若实 <lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R081" n="0662b09"/>有性。不应赞離我。谓我若实有。缘生我见。即是真 <lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R081" n="0662b10"/>实。不应劝捨。为证实我。应更慇勤劝修我见。令其 <lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R081" n="0662b11"/>坚固。云何劝捨真实我见。令修虚妄无我见耶。若 <lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R081" n="0662b12"/>无我见。不称实我。汝不应说能证涅槃。不称实见 <lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R081" n="0662b13"/>证涅槃者。知真趣脱。此说应虚。为显斯義。故次颂 <lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R081" n="0662b14"/>曰。定知真实者。趣解脱应虚。有我若实。无我我所 <lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R081" n="0662b15"/>解脱方便见应成虚。有我我所违逆涅槃随顺生 <lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R081" n="0662b16"/>死见应是实。若顚倒见随顺涅槃。无顚倒见随顺 <lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R081" n="0662b17"/>生死。云何汝论作如是言。定知实者能趣解脱。以 <lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R081" n="0662b18"/>此定知空无我见。得涅槃故。所证非虚。我我所见 <lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R081" n="0663a01"/>涅槃时捨。应知馀见是其顚倒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R081" n="0663a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837c2001">又诸我见不缘实我<note place="inline">至</note>随自妄情种种计度。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R081" n="0663a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837c2101">此破我执<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c2101" n="0837c2101"/><anchor xml:id="beg0837c2101" n="0837c2101"/>已<anchor xml:id="end0837c2101"/>竟。总申二比量。初约能缘。次约所缘。 <lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R081" n="0663a04"/>以将欲说出我见所缘是假相分。故先审定。我见 <lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R081" n="0663a05"/>不缘实我。以我见自有所缘故。喩如缘馀心。亦无 <lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R081" n="0663a06"/>实我为我见境。以是我见之所缘故。喩如所馀法 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0838a" n="0838a"/> <lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R081" n="0663a07"/>也。我见亦是心所。以其馀心所为同喩。故曰如缘 <lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R081" n="0663a08"/>馀心。我见即是妄见。妄见所缘。即是妄境。与龟毛 <lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R081" n="0663a09"/>兔角等耳。故曰。是所缘故。如所馀法也。所馀法。即 <lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R081" n="0663a10"/>第六蕴第十三处第十九界等。是故下。说出我见 <lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R081" n="0663a11"/>所缘是假相分。我见既不缘实我。是缘何等。但缘 <lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R081" n="0663a12"/>内识变现五蕴似我之相。随自妄情。周遍计度。以 <lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R081" n="0663a13"/>为实我。如病眼境。定非实有。故不可以我见所缘。 <lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R081" n="0663a14"/>证立此我实有常住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R081" n="0663a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838a0901">然诸我执略有二种一者俱生二者分别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R081" n="0663a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838a1001">四总擧通执分二。一标数。总擧世间沙门婆罗门 <lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R081" n="0663a17"/>等所有我执。品数虽多。约而言之。不出二种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R081" n="0663a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838a1201">俱生我执无始时来<note place="inline">至</note>勝生空观方能除灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R081" n="0663b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838a1301">二正释分三。一俱生。二分别。三总结。今初。由从无 <lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R081" n="0663b02"/>始来故。不待邪教。由内因力故。非邪分别。由恒与 <lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R081" n="0663b03"/>身俱。即任运而转。具上诸義。故名俱生。此复二种。 <lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R081" n="0663b04"/>一者。第七执第八见分为内自我。而亲缘第八见 <lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R081" n="0663b05"/>分不著。<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a1701" n="0838a1701"/><anchor xml:id="beg0838a1701" n="0838a1701"/>但<anchor xml:id="end0838a1701"/>托彼见分为本质。于自心上变起影相 <lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R081" n="0663b06"/>而缘。为带质境。故曰起自心相执为实我。此则常 <lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R081" n="0663b07"/>常相续。无有间断。二者。第六缘第八所变色心蕴 <lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R081" n="0663b08"/>法。或总执内蕴为我。外蕴为所。或别执一蕴为我。 <lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R081" n="0663b09"/>馀蕴为所。于自心上。变起影相而缘。为独影境。故 <lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R081" n="0663b10"/>亦曰起自心相执为实我。此则有间断时。不恒相 <lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R081" n="0663b11"/>续。此二我执。无始至今。任运而有。不假作意分别 <lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R081" n="0663b12"/>寻伺。细故难断。直至修道位中。修习勝生空观。地 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0838b" n="0838b"/> <lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R081" n="0663b13"/>地渐断。至金刚心。方能断尽。言勝生空者。拣异见 <lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R081" n="0663b14"/>道生空。故名勝也<note place="inline">生空。即众生空。若观生死苦果。但见名色阴界入实法。从因缘 <lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R081" n="0663b15"/>生。新新生灭。是实法中空无我人众生寿者等十六知见。如龟毛兔角毕竟不可得。是名众生空</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R081" n="0663b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838b0401">分别我执亦由现在<note place="inline">至</note>生空真如即能除灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R081" n="0663b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838b0501">执有内外。等从缘生。故曰亦由。现在。对无始时来。 <lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R081" n="0663b18"/>外缘。对内因。非与身俱。对恒与身俱。然後方起。对 <lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R081" n="0664a01"/>任运而转。唯在第六意识中有。简前第七无分别 <lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R081" n="0664a02"/>義。邪教所说蕴相。如从冥生觉。从觉生心。从心生 <lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R081" n="0664a03"/>五微尘。从五微尘生五大。从五大生十一根等。邪 <lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R081" n="0664a04"/>教所说我相。如我是思等。现分别起。对前俱生。故 <lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R081" n="0664a05"/>名为粗。初见道时。即能除灭。故名易断。见道位中。 <lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R081" n="0664a06"/>初地初心生空遍行真如现在前时。一时顿断。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R081" n="0664a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838b1301">如是所说一切我执<note place="inline">至</note>一切皆缘五取蕴起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R081" n="0664a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838b1401">三总结内外。自心内蕴。自心外蕴。據宗镜录有二 <lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R081" n="0664a09"/>种解。彼云。心外执我执法者有两种。一者如外道 <lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R081" n="0664a10"/>等执離心等别有一物是常是一。名之为我。此乃 <lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R081" n="0664a11"/>妄计所执。其体都无。二者疏所缘缘本质之法。能 <lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R081" n="0664a12"/>缘之心亲缘不著。亦名心外。此是依他。其体是有。 <lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R081" n="0664a13"/>又云。自心外蕴。第七计我心外唯有。第六计我心 <lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R081" n="0664a14"/>外之蕴或是于无。自心内蕴。一切皆有者。亲所缘 <lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R081" n="0664a15"/>也。不问即離计为我者。影像必有故。云何必有。曰 <lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R081" n="0664a16"/>如能缘心将缘龟毛等无法之时。由无始来熏习 <lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R081" n="0664a17"/>力故。依种生时。从识自证分上变起龟毛等相分。 <lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R081" n="0664a18"/>及缘此龟毛相分。此相见分与识自证分同一种。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0838c" n="0838c"/> <lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R081" n="0664b01"/>生。既依种生。是依他性。非体全无。不同本来无体 <lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R081" n="0664b02"/>龟毛。故得成所缘缘。乃至如離蕴计有实我实法 <lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R081" n="0664b03"/>等亦复如是。離蕴性外。部无实我。亦无决定实法。 <lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R081" n="0664b04"/>但是有情虚妄执有。以理推征。都无有体。故如本 <lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R081" n="0664b05"/>来无体龟毛。然我法执此时。亦由无始虚妄熏习 <lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R081" n="0664b06"/>力故。变起假我法相。此相与见等同种。亦依他起。 <lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R081" n="0664b07"/>成所缘缘。若言独影境是偏计性者。其体即无。犹 <lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R081" n="0664b08"/>如龟毛等。即此一分相分无。何得论言自心内蕴 <lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R081" n="0664b09"/>一切皆有耶。是故我执皆缘无常五取蕴相妄执 <lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R081" n="0664b10"/>为我者。结成前義。影像相分。必是蕴故。缘此为我。 <lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R081" n="0664b11"/>義显大乘亲缘无法不能生识。不成所缘缘。成所 <lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R081" n="0664b12"/>缘缘。必有法故。然不可缘此遂执我法是有。如诸 <lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R081" n="0664b13"/>蕴相。是依他起性。决定似有。因云仗因托缘而得 <lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R081" n="0664b14"/>生故。喩如幻有。妄所执我。是遍计执性。决定非有。 <lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R081" n="0664b15"/>因云。横计度故。喩如毕竟无。恐人不信。故以契经 <lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R081" n="0664b16"/>证结焉。集论云。何故名取蕴。以取合故。名为取蕴。 <lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R081" n="0664b17"/>何等为取。谓诸蕴中所有欲贪。何故欲贪说名为 <lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R081" n="0664b18"/>取。谓于未来现在诸蕴。能引不捨故。希求未来。染 <lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R081" n="0665a01"/>著现在。欲贪名取。俱舍云。或有唯蕴。而非取蕴。谓 <lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R081" n="0665a02"/>无漏行。烦恼名取。蕴从取生。故名取蕴。如草糠火。 <lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R081" n="0665a03"/>或蕴属取。故名取蕴。如帝王臣。或蕴生取。故名取 <lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R081" n="0665a04"/>蕴。如花果树。通上。四总擧通执竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R081" n="0665a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838c2301">实我若无云何得有<note place="inline">至</note>于汝有失非于我宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R081" n="0665a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838c2401">五外难内破有三章。初破我有三世难。难云。若无 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0839a" n="0839a"/> <lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R081" n="0665a07"/>实我。则世人现能忆过去。识现在。诵习未来。益我 <lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R081" n="0665a08"/>损我。为恩为怨等事。念念生灭不停。谁为主宰而 <lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R081" n="0665a09"/>任持此耶。先约体破。言汝所执我。既是常住。应无 <lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R081" n="0665a10"/>转变无转变故。三世一如。则是过去应如现在。现 <lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R081" n="0665a11"/>在应如过去。若是现在如过去者。则我体常无。三 <lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R081" n="0665a12"/>世恩怨亦应常无。谁为忆识诵习。若是过去如现 <lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R081" n="0665a13"/>在者。则我体常有。三世恩怨亦应常有。何须忆识 <lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R081" n="0665a14"/>诵习。何以故。前之与後。同一我体。无分别故。次约 <lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R081" n="0665a15"/>用破。若谓我用自变。我体自常者。理亦不然。用即 <lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R081" n="0665a16"/>体之用。体即用之体。不可析而二也。用不離体。体 <lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R081" n="0665a17"/>常而用亦常。则我用不应有变。体不離用。用变而 <lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R081" n="0665a18"/>体亦应变。则我体不应言常。进退推求。不得言我 <lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R081" n="0665b01"/>能忆识诵习三世恩怨等事。次显正義云。有情身 <lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R081" n="0665b02"/>中。一一各有阿赖耶识。一类相续。任持诸法种子 <lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R081" n="0665b03"/>不失。与一切法互为因果。熏习力故。得有如是忆 <lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R081" n="0665b04"/>识诵习恩怨等事。何尝有实我为之主宰哉。汝无 <lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R081" n="0665b05"/>持种受熏之识。而设忆识诵习之难。祇彰汝失。成 <lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R081" n="0665b06"/>立我宗耳。乃我宗则何失焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R081" n="0665b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0839a1901">若无实我谁能造业<note place="inline">至</note>造业受果于理无违。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R081" n="0665b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0839a2001">次破我能作受难。此即十六知见中起者受者。破 <lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R081" n="0665b09"/>词虽以有变易无变易两端征诘。然外计定主无 <lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R081" n="0665b10"/>变易。以有变易违害常我故。立量云。汝所执我。应 <lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R081" n="0665b11"/>是不能造业受果。因云。无变易故。喩如虚空。若言 <lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R081" n="0665b12"/>有变易。<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a2401" n="0839a2401"/><anchor xml:id="beg0839a2401" n="0839a2401"/>已<anchor xml:id="end0839a2401"/>成自教相违。故不立量。次出正義云。然 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0839b" n="0839b"/> <lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R081" n="0665b13"/>诸有情能造受者。皆是八种心王心所。发业润生。 <lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R081" n="0665b14"/>内因外缘熏习之力。故有善恶苦乐业报等事。岂 <lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R081" n="0665b15"/>有实我能作受哉。花严会意问云。若准六根无我。 <lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R081" n="0665b16"/>谁造谁受耶。答。<persName>佛</persName>说作善生天为恶受苦者。此但 <lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R081" n="0665b17"/>因缘法尔。非是我能作受也。若言是我非因缘者。 <lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R081" n="0665b18"/>作恶何不生天。乃堕地狱耶。我岂爱彼地狱。故受 <lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R081" n="0666a01"/>苦耶。我既作恶而不受乐者。故知善恶感报。唯因 <lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R081" n="0666a02"/>缘。非是我也。如论云。因缘故生天。因缘故堕地狱。 <lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R081" n="0666a03"/>是此意也。问。既言无我。谁感因缘。若言无我。但是 <lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R081" n="0666a04"/>因缘自为者。草木亦禀因缘。何不生天与受苦耶。 <lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R081" n="0666a05"/>答。内外虽但禀因缘。因缘有二。一善恶增上业因 <lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R081" n="0666a06"/>缘。但感生天及地狱异熟等。二善恶等流业因缘。 <lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R081" n="0666a07"/>生天者感宝地金花。堕地狱者感刀林铜柱等。此 <lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R081" n="0666a08"/>是因缘业作。非我能为。岂谓受报不同而计有我 <lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R081" n="0666a09"/>也。故经云。无我无造无受者。善恶之业亦不亡。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R081" n="0666a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0839b1601">我若实无谁于生死<note place="inline">至</note>愚者于中妄执为我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R081" n="0666a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0839b1701">三破我有生死涅槃难。廣百论引其说云。若一切 <lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R081" n="0666a12"/>法空无我者。生死涅槃二事俱失。所以者何。由有 <lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R081" n="0666a13"/>我故。诸无智者乐著生死。先造能招善不善业。後 <lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R081" n="0666a14"/>受所感爱非爱果。诸有智者欣乐涅槃。先观生死 <lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R081" n="0666a15"/>苦火煎逼。发心厌離。後方捨恶。勤修诸善。得正解 <lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R081" n="0666a16"/>脱。如是一切。皆由我成。我为作者。我为受者。我为 <lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R081" n="0666a17"/>苦逼。发心厌離。捨恶修善。证得涅槃。此破之云。汝 <lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R081" n="0666a18"/>执我常无生灭。又谓我能生死轮迴。则害常无生 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0839c" n="0839c"/> <lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R081" n="0666b01"/>灭義矣。我常如虚空。应非苦所恼。又谓我能捨苦 <lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R081" n="0666b02"/>求乐。则害常如虚空義矣。故观厌苦求乐。捨此生 <lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R081" n="0666b03"/>彼。则可以验知定无实我。何以故。若有实我。则不 <lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R081" n="0666b04"/>可移易。不能去来随缘起灭故。但有诸识。无始时 <lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R081" n="0666b05"/>来。前灭後生。因果相续。虚妄熏习。似我相现。愚者 <lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R081" n="0666b06"/>遂执以为实我耳。此条为<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c0601" n="0839c0601"/><anchor xml:id="beg0839c0601" n="0839c0601"/>已<anchor xml:id="end0839c0601"/>出其自语相违之过。 <lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R081" n="0666b07"/>故不立量。大涅槃经云。狮子吼菩萨言。<persName>世尊</persName>。众生 <lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R081" n="0666b08"/>五阴。空无所有。谁有受教修集道者。<persName>佛</persName>言。善男子。 <lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R081" n="0666b09"/>一切众生。皆有念心。慧心。发心。勤精进心。信心。定 <lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R081" n="0666b10"/>心。如是等法。虽念念灭。犹故相似。相续不断。故名 <lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R081" n="0666b11"/>修道。乃至如灯。虽念念灭。而有光明。除破暗冥。念 <lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R081" n="0666b12"/>等诸法。亦复如是。如众生食。虽念念灭。亦能令饥 <lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R081" n="0666b13"/>者而得饱满。譬如上药。虽念念灭。亦能愈病。日月 <lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R081" n="0666b14"/>光明。虽念念灭。亦能增长草木树林。善男子。汝言 <lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R081" n="0666b15"/>念念灭云何增长者。心不断故。名为增长。如净名 <lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R081" n="0666b16"/>经偈云。虽无我无造无受者。善恶之业亦不亡失。 <lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R081" n="0666b17"/>善恶之业因。苦乐之果报。非有人我能作能受。<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c1701" n="0839c1701"/><anchor xml:id="beg0839c1701" n="0839c1701"/>但<anchor xml:id="end0839c1701"/> <lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R081" n="0666b18"/>是识持。因果不亡。如古师云。众生为善恶而受其 <lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R081" n="0667a01"/>报者。皆由众生心识。三世相续。念念相传。如今世 <lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R081" n="0667a02"/>现行五蕴。由前世识种为因。起今世果。今世有作 <lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R081" n="0667a03"/>业熏种。又为来世现行因。辗转相续为因果故。又 <lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R081" n="0667a04"/>善恶之业。皆由心识而起。谓前念造得善恶业。然 <lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R081" n="0667a05"/>此一念识虽灭。而後念心识生。既心识相传不断。 <lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R081" n="0667a06"/>即能任持善恶之业而亦不亡。以由识持故。只为 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0840a" n="0840a"/> <lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R081" n="0667a07"/>识心如幻无定。故乃有从凡入圣之理。厌妄求真 <lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R081" n="0667a08"/>之门。则不壞因缘。能含正理。通上别问别答下。第 <lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R081" n="0667a09"/>一别破我执竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R081" n="0667a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840a0401">如何识外实有诸法不可得耶<note place="inline">问至</note>理非有故<note place="inline">答</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R081" n="0667a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840a0501">第二别问法执分二。一总问答。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R081" n="0667a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840a0601">外道所执云何非有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R081" n="0667a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840a0701">二别问答分四。一外道。二馀乘。三总破前执。四总 <lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R081" n="0667a14"/>擧通执。花严钞云。至妙虚通。目之曰道。心遊道外。 <lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R081" n="0667a15"/>即称外道。唯<persName>佛</persName>正道。馀悉名外道。约而言之。有一 <lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R081" n="0667a16"/>十三种。一有数论师。计二十五谛。二有勝论师。计 <lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R081" n="0667a17"/>六句義。三有计大自在天。是一。是实。是遍。是常。能 <lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R081" n="0667a18"/>生诸法。四至十。有七种外道。谓执梵王。执时。执方。 <lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R081" n="0667b01"/>执本际。执自然。执虚空。执我。如此七种计。执皆是 <lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R081" n="0667b02"/>常。能生诸法。十一。十二。有二声论。一待缘生。一待 <lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R081" n="0667b03"/>缘显。二宗计声体皆是常。十三有顺世外道。谓计 <lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R081" n="0667b04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0840001" n="0840001"/>四是常是实。能生有情。死归四大。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R081" n="0667b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840a1701">且数论者执我是思<note place="inline">至</note>是实非假现量所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R081" n="0667b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840a1801">外道中。一数论分四。一擧执。二总破。三别破。四结 <lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R081" n="0667b07"/>成。今初。梵音僧佉。此翻为数。数即慧数。数廣诸法 <lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R081" n="0667b08"/>根本立名。从数起论。名为数论。论能生数。亦名数 <lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R081" n="0667b09"/>论。其造数论。及学数论者。皆名数论师。本源即是 <lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R081" n="0667b10"/><name role="" type="person">迦毘罗</name>所造。<name role="" type="person">迦毘罗</name>。此云黄赤色。髭发面色幷黄 <lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R081" n="0667b11"/>赤故。时世号为黄赤仙人。此人亦修禅定。有神通 <lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R081" n="0667b12"/>力。知八万劫中事。八万劫前。冥然不知。谓之冥谛。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0840b" n="0840b"/> <lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R081" n="0667b13"/>从冥初自性。生智大。乃至神我。开成二十五谛。合 <lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R081" n="0667b14"/>为九位。一冥初自性。谓此外道以八万劫前之事 <lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R081" n="0667b15"/>冥然不知之处。昧为自性。古称冥性。亦名勝性。未 <lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R081" n="0667b16"/>生大等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0401" n="0840b0401"/><anchor xml:id="beg0840b0401" n="0840b0401"/>但<anchor xml:id="end0840b0401"/>住自分。名为自性。二智大。亦名觉大。大 <lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R081" n="0667b17"/>者。增长之義。谓冥初之际。觉知增长。故云从冥初 <lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R081" n="0667b18"/>生智大。三我心。亦名我执我慢。谓由觉知。生我慢 <lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R081" n="0668a01"/>心。故云从智大生我心。四五唯。亦名五微。即色声 <lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R081" n="0668a02"/>香味触也。以色等五种。由我执之心方现。故云从 <lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R081" n="0668a03"/>我心生五唯。五五大。即地水火风空也。此五种姓。 <lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R081" n="0668a04"/>遍一切处。故名为大。由极微而生。故云从五唯生 <lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R081" n="0668a05"/>五大。六五知根。五即眼耳鼻舌身五根。谓之知者。 <lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R081" n="0668a06"/>以此五种皆有知觉故也。因五大而成。故云从五 <lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R081" n="0668a07"/>大生五知根。七五作业根。即口与手足小便大便。 <lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R081" n="0668a08"/>谓之作业者。以此五种能作业用故也。亦因五大 <lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R081" n="0668a09"/>而成。故云从五大生五作业根。八心平等根。心乃 <lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R081" n="0668a10"/>肉团心。即意根也。谓之平等者。以此根能遍一切 <lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R081" n="0668a11"/>根境而生分别故。此亦五大所成。故云从五大生 <lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R081" n="0668a12"/>平等根。幷前五知。五作业。共为十一根也。九神我。 <lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R081" n="0668a13"/>即第八识。彼不知有第八识。故执神我能生诸法 <lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R081" n="0668a14"/>常住不壞。是二十五谛之主也。我思勝境。冥性即 <lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R081" n="0668a15"/>变。二十三谛。为我受用。我既受用。为境缠缚。不得 <lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R081" n="0668a16"/>解脱。我若不思。冥性不变。即得解脱。名为涅槃。问。 <lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R081" n="0668a17"/>自性云何能与诸法为生因。答。三德合故。其三德 <lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R081" n="0668a18"/>在冥性中。眠伏不起。在大等二十三位。便有觉悟。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0840c" n="0840c"/> <lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R081" n="0668b01"/>故二十三。一一皆以三德合成。言三德者。梵云萨 <lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R081" n="0668b02"/>埵。剌阇。答摩。萨埵。此云有情。亦云勇猛。今取勇義。 <lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R081" n="0668b03"/>剌阇。此为微。牛毛尘等皆名剌阇。亦名尘坌。今取 <lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R081" n="0668b04"/>尘義。答摩。此云暗。即暗钝之暗。三德应名勇尘暗。 <lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R081" n="0668b05"/>若傍義翻。旧云染粗黑。新云黄赤黑。旧名喜忧暗。 <lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R081" n="0668b06"/>新云贪嗔痴。旧名乐苦痴。新云乐苦捨。敌体而言。 <lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R081" n="0668b07"/>即是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840002" n="0840002"/>二毒。能生三受。名乐苦捨。黄赤黑者。是其色 <lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R081" n="0668b08"/>德。贪多轻光。故色黄。嗔多动躁。故色赤。痴则重复。 <lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R081" n="0668b09"/>故名黑。由此自性合三德故。能生诸法。故自性是 <lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R081" n="0668b10"/>作者。我是见者。而非作者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R081" n="0668b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840c1101">彼执非理所以者何<note place="inline">至</note>如何可说现量得耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R081" n="0668b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840c1201">二总破。言若使大等一一皆揽三成。即如军如林。 <lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R081" n="0668b13"/>是假非实。如何可说现量得耶。二千五百人为军。 <lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R081" n="0668b14"/>多树为林。若分析至尽。即失军林。故云是假。量云。 <lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R081" n="0668b15"/>大等是有法。应假非实非现量所得是宗。因云。多 <lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R081" n="0668b16"/>法成故。喩如军林等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R081" n="0668b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840c1701">又大等法若是实有<note place="inline">至</note>转变非常为例亦尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R081" n="0668b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840c1801">三别破。分八。一因果相如破。本事。即自性三事。彼 <lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R081" n="0669a01"/>计大等二十三法皆是实有。又计自性三分合成。 <lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R081" n="0669a02"/>所谓萨埵。剌阇。答摩。剌阇性躁。警萨埵等。令起种 <lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R081" n="0669a03"/>种转变功能。三法和同。随于一分变成大等。转名 <lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R081" n="0669a04"/>最勝。大等诸果。变故无常。一物自性。不变故常。故 <lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R081" n="0669a05"/>此破云。若大等法是实有者。则亦三事等耳。岂赖 <lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R081" n="0669a06"/>三事合成乎。量云。大等诸法。非三合成。是实有故。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0841a" n="0841a"/> <lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R081" n="0669a07"/>喩如本事。又萨埵等三。亦三合成。即大等故。喩如 <lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R081" n="0669a08"/>大等。本事既能转变为大等。大等亦应能转变为 <lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R081" n="0669a09"/>本事。何以故。是实有故。犹如本事。大等既是无常。 <lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R081" n="0669a10"/>本事亦应无常。何以故。即大等故。如大等法。廣百 <lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R081" n="0669a11"/>论云。大等皆用自性为体。大等变时。自性应变。由 <lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R081" n="0669a12"/>此自性应是无常。体无异故。犹如大等。又云。如是 <lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R081" n="0669a13"/>所执自性最勝。一分有用。变成大等。馀分无能无 <lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R081" n="0669a14"/>所转变。是即自体应成种种。成种种故。定是非常。 <lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R081" n="0669a15"/>如大等果。相非常住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R081" n="0669a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841a1001">又三本事各多功能<note place="inline">至</note>馀亦应尔体无别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R081" n="0669a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841a1101">三约体用相同破。彼计第一萨埵其性明白。第二 <lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R081" n="0669a18"/>剌阇其性躁动。第三答摩其性暗昧。此三一一相 <lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R081" n="0669b01"/>用众多。能起种种转变功能。故破之云。功能既多。 <lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R081" n="0669b02"/>则此三事体亦应多。何以故。功能与体。无差别故。 <lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R081" n="0669b03"/>体即自性也。廣百论云。又三自性。一一皆有明躁 <lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R081" n="0669b04"/>昧等众多作用。自性作用。既许体同。以性随用。应 <lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R081" n="0669b05"/>成多体。自性最勝。无差别故。是则最勝体亦应多。 <lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R081" n="0669b06"/>体既成多。应如大等。定是无常。又汝若谓三德之 <lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R081" n="0669b07"/>体。不分而遍。不成多者。一处起用转变之时。馀一 <lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R081" n="0669b08"/>切处俱应转变。何以故。能遍之体。无差别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R081" n="0669b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841a2101">许此三事体相分别<note place="inline">至</note>故不应言三合成一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R081" n="0669b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841a2201">四约体相异同破。汝既许此明躁昧等体相各别。 <lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R081" n="0669b11"/>如何和合共成一相。合时之体。与未合时。无差别 <lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R081" n="0669b12"/>故。不应未合时各别。而合时乃变为一相也。若谓 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0841b" n="0841b"/> <lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R081" n="0669b13"/>三事其体虽异而相是同。故和合时成一相者。便 <lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R081" n="0669b14"/>有自教相违之过。汝执体相定是一故。体应如相 <lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R081" n="0669b15"/>同。相应如体异。如何可言三合成一耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R081" n="0669b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841b0401">又三是别大等是总<note place="inline">至</note>总亦应三如何见一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R081" n="0669b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841b0501">五约总别相同破。三事是别相。大等是总相。以三 <lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R081" n="0669b18"/>事共生一法故。汝执总别既定是一。总应如别。是 <lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R081" n="0670a01"/>三非一。别应如总。是一非三。云何别三成于总一。 <lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R081" n="0670a02"/>若谓三德实不和合成一相者。三事转变时既不 <lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R081" n="0670a03"/>和合。与未变时应无差别。不应现见是一色等。若 <lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R081" n="0670a04"/>谓三事和合而成一相。则三事别相即应亡失。而 <lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R081" n="0670a05"/>体亦应随相而失。何以故。離相无体故。体相既失。 <lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R081" n="0670a06"/>又将何事而成一相。亦不可说三事各有总别二 <lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R081" n="0670a07"/>相。故虽成总相。亦不失别相。以大等总相。即是三 <lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R081" n="0670a08"/>事之别相故。若谓总相即别相者。则大等总相上。 <lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R081" n="0670a09"/>各各应有三事别相。如何但见大等一色总相。不 <lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R081" n="0670a10"/>见三德别相耶。廣百论云。不可说言乐等三德各 <lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R081" n="0670a11"/>有二相。一总。二别。所以者何。总相若一。不应即三。 <lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R081" n="0670a12"/>总相若三。不应见一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R081" n="0670a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841b1901">若谓三体各有三相<note place="inline">至</note>体亦应各三以体即相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R081" n="0670a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841b2001">六三相和合破。若谓三事一一皆有萨埵等二相 <lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R081" n="0670a15"/>共相和杂。难可了知。故见一者。此亦不然。各有三 <lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R081" n="0670a16"/>相。还应见三。如何见一。既见为一。则成一相。又如 <lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R081" n="0670a17"/>何知三事之有三相差别乎。若三事一一皆具三 <lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R081" n="0670a18"/>相。即应一一事能成色等根境差别。为我受用。何 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0841c" n="0841c"/> <lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R081" n="0670b01"/>所缺少。必待三事和合而成耶。若谓必待三相和 <lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R081" n="0670b02"/>合而成。应一一事皆有三体。何以故。体即相故。廣 <lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R081" n="0670b03"/>百论云。又此三德。各有三相。互有差别。如何色等 <lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R081" n="0670b04"/>其相是一。三体各有三相者。谓贪中有嗔痴。嗔中 <lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R081" n="0670b05"/>有贪痴。痴中有贪嗔。三法和杂。故各见一。此遮三 <lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R081" n="0670b06"/>一不齐之难也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R081" n="0670b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841c0701">又大等法皆三合成<note place="inline">至</note>皆应无异便为大失。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R081" n="0670b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841c0801">七果无差别破。因即能成之三事。果即所成大等 <lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R081" n="0670b09"/>二十三法。唯量即五唯量。诸大即五大。诸根即十 <lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R081" n="0670b10"/>一根。意谓能成三事既同。则所成大等悉一。是则 <lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R081" n="0670b11"/>一切差别之相。皆不得成。既无差别。则一根应得 <lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R081" n="0670b12"/>一切境。如眼根亦能闻声嗅香知味等。或应一境 <lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R081" n="0670b13"/>一切根所得。如一色唯。眼亦可见。耳亦可闻等。如 <lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R081" n="0670b14"/>是。则世间现见情与非情。净秽等物。现比等觉。皆 <lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R081" n="0670b15"/>应无异。便成大失。岂特自教相违世间相违而<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c1501" n="0841c1501"/><anchor xml:id="beg0841c1501" n="0841c1501"/>已<anchor xml:id="end0841c1501"/> <lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R081" n="0670b16"/>哉。唐三藏尝折外道云。此大等俱各以三成。即一 <lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R081" n="0670b17"/>是一切。若一即一切。则应一一皆有一切作用。既 <lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R081" n="0670b18"/>不许然。何因执三为一切体性。又若一即一切。应 <lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R081" n="0671a01"/>口眼等根即大小便路。又一一根有一切作用。应 <lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R081" n="0671a02"/>口耳等根闻香见色。若不尔者。何得执三为一切 <lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R081" n="0671a03"/>法体。以此破词。参看论義。更自了然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R081" n="0671a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841c2201">故彼所执实法不成但是妄情计度为有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R081" n="0671a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841c2301">八结成前義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R081" n="0671a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841c2401">勝论所执实等句義多实有性现量所得。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0842a" n="0842a"/> <lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R081" n="0671a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0842a0101">二勝论分四。一擧执。二总破。三别破。四结成。今初。 <lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R081" n="0671a08"/>此即卫世师计。新云吠世史迦萨多罗。此云勝论。 <lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R081" n="0671a09"/>立六句義。最为勝故。或勝人所造故。其能造人。即 <lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R081" n="0671a10"/>成劫之末。人寿无量。外道出世。名嗢露迦。此云鸺 <lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R081" n="0671a11"/>鹠。昼避声色匿迹山薮。夜绝视听。方行乞食。时人 <lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R081" n="0671a12"/>以为似鸺鹠鸟。故名鸺鹠仙人。即百论优楼佉也。 <lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R081" n="0671a13"/>或名羯挐仆。羯挐。此云米斋。仆。此云食。先为夜遊 <lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R081" n="0671a14"/>惊他稚妇。乃不夜乞。遂收场碾糠秕之中米斋而 <lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R081" n="0671a15"/>食。故时号为食米斋仙人。多年修道。遂获五通。谓 <lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R081" n="0671a16"/>证菩提。便欣入灭。但嗟所悟未有传人。愍世有情 <lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R081" n="0671a17"/>痴无慧目。乃观七德。授法令传。一生中国。二父母 <lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R081" n="0671a18"/>俱是婆罗门姓。三有般涅槃性。四身相具足。五聪 <lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R081" n="0671b01"/>明辩捷。六性行柔和。七有大悲心。经无量时。无具 <lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R081" n="0671b02"/>七德。後经多劫。<name role="" type="person">婆罗痆斯</name>国。有婆罗门。名摩纳缚 <lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R081" n="0671b03"/>迦。此云儒童。有子名般遮尸弃。此云五顶。顶发五 <lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R081" n="0671b04"/>旋。头有五角。其人七德虽具。根熟稍迟。既染妻孥。 <lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R081" n="0671b05"/>猝难化导。经无量岁。伺其根熟。後三千岁。因入园 <lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R081" n="0671b06"/>遊。 其妻室竞华相忿。鸺鹠因此乘神通化之。五 <lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R081" n="0671b07"/>顶不从。仙人且返。又三千岁。化又不得。更三千岁。 <lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R081" n="0671b08"/>两竞尤甚。相厌既切。仰念空仙。仙人应时神力化 <lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R081" n="0671b09"/>引。腾空迎往所住山中。与说所悟六句義法。一实。 <lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R081" n="0671b10"/>二德。三业。四大有。五同异。六和合。实者。说法体实。 <lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R081" n="0671b11"/>德业所依。名之为实。德业不依有性等故。德者道 <lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R081" n="0671b12"/>德。业者作用。动作義也。实有九种。一地。二水。三火 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0842b" n="0842b"/> <lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R081" n="0671b13"/>四风。五空。六时。七方。八我。九意。德有二十四。一色。 <lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R081" n="0671b14"/>二香。三味。四触。五数。六量。七别性。八合。九離。十彼 <lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R081" n="0671b15"/>性。十一此性。十二觉。十三乐。十四苦。十五欲。十六 <lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R081" n="0671b16"/>嗔。十七勤勇。十八重性。十九液性。二十润。二十一 <lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R081" n="0671b17"/>行。二十二法。二十三非法。二十四声。业有五种。一 <lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R081" n="0671b18"/>取。二捨。三屈。四申。五行。大有唯一。实德业三。同一 <lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R081" n="0672a01"/>有故。離实德业外。别有一法为体。由此大有。有实 <lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R081" n="0672a02"/>等故。同异亦一也。如地望地。有其同義。望于水等。 <lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R081" n="0672a03"/>即有异義。地之同异是地非水。水等亦然。亦離实 <lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R081" n="0672a04"/>等有别实体。和合句者。谓法和聚。由和合句。如鸟 <lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R081" n="0672a05"/>飞空。忽至树枝。住而不去。由和合句故。令有住等。 <lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R081" n="0672a06"/>此六。是我所受具。未解脱<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b1201" n="0842b1201"/><anchor xml:id="beg0842b1201" n="0842b1201"/>已<anchor xml:id="end0842b1201"/>来。受用前六。若得解 <lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R081" n="0672a07"/>脱。与六相離。称为涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R081" n="0672a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0842b1401">彼执非理所以者何<note place="inline">至</note>应非離此有实自性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R081" n="0672a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0842b1501">二总约常无常破。言汝所执六句義中。若常住者。 <lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R081" n="0672a10"/>为能生果。为不生果。若能生果。应是无常。若不生 <lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R081" n="0672a11"/>果。应非实有。量云。诸常住者。应是无常。有作用故。 <lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R081" n="0672a12"/>如所生果。诸常住者。应非離识实有自性。无作用 <lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R081" n="0672a13"/>故。如兔角等。若无常者。为有质碍。为无质碍。若有 <lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R081" n="0672a14"/>质碍。应可分析。若无质碍。应非实有。量云。诸无常 <lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R081" n="0672a15"/>法。应可分析。有质碍故。如军林等。诸无常法。应非 <lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R081" n="0672a16"/>離识有实自性。无质碍故。如心心所。如上两宗。各 <lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R081" n="0672a17"/>有二量。皆初一量。约所执破。第二一量。约唯识破。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R081" n="0672a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0842b2401">又彼所执地水火风<note place="inline">至</note>许色根取故如地水火风。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0842c" n="0842c"/> <lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R081" n="0672b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0842c0101">三别破分四。一破实等三句。二破第四大有句。三 <lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R081" n="0672b02"/>破第五同异句。四破第六和合句。今初。彼计甁衣 <lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R081" n="0672b03"/>诸物。因实德业同异合故。为眼所见。反身所触。故 <lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R081" n="0672b04"/>是根境。现量所知。故此立量破云。地水火风是有 <lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R081" n="0672b05"/>法。应非有碍是宗。因云。实句義摄。身根所触故。喩 <lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R081" n="0672b06"/>如坚湿暖动。即彼所执坚湿暖等是有法。应非无 <lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R081" n="0672b07"/>碍是宗。因云。德句義摄。身根所触故。喩如地水火 <lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R081" n="0672b08"/>风。又地水火应非有碍。实句義摄。眼所见故。如靑 <lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R081" n="0672b09"/>色等。靑色等应非无碍。德句義摄。眼所见故。如地 <lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R081" n="0672b10"/>水火。故曰準此应责。触言四大。而色止三大者。风 <lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R081" n="0672b11"/>但有触。非眼所见故也。此身根所触。及眼所见。因 <lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R081" n="0672b12"/>既向有碍地等实句上转。又向无碍坚等德句上 <lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R081" n="0672b13"/>转。同异俱有。犯不定过。身触眼见因既犯过。则谓 <lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R081" n="0672b14"/>是根境现量所知者。不攻而自破。此论主量意也。 <lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R081" n="0672b15"/>地等且非根境。况甁衣假物乎。实句地水火三。皆 <lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R081" n="0672b16"/>有质碍。馀六及德等二十四。皆无质碍。实句義中 <lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R081" n="0672b17"/>有碍常者。即是地水火三。诸句即馀六及德等诸 <lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R081" n="0672b18"/>句。色根即眼根。色根所取无质碍法。即靑黄长短 <lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R081" n="0673a01"/>等实假色上言有碍无碍。止借以出因宽不定过。 <lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R081" n="0673a02"/>此但破归有碍。有碍则可分析。常義不成。则所谓 <lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R081" n="0673a03"/>实有性。现量所得。其谬显然矣。应是无常。应皆有 <lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R081" n="0673a04"/>碍。皆宗。皆有碍故。许色根取故。皆因。如粗地等。如 <lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R081" n="0673a05"/>地水火风。皆喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R081" n="0673a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0842c2401">又彼所执非实德等<note place="inline">至</note>故彼有性唯妄计度。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0843a" n="0843a"/> <lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R081" n="0673a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843a0101">二破第四大有句。非实德等。即大有句。彼计大有 <lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R081" n="0673a08"/>是離实德业外别有一法为体故。非有实等。即实 <lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R081" n="0673a09"/>德业三句。彼计離实等大有是有。则实等是非有 <lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R081" n="0673a10"/>故。此中先约唯识破。谓此大有性。既離实德业外。 <lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R081" n="0673a11"/>决在识内。以非是实等所摄故。若離实德业之大 <lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R081" n="0673a12"/>有性不離识。则離有情之实德业亦不離识。以非 <lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R081" n="0673a13"/>是有性所摄故。遂申量云。彼所执非实非德非业 <lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R081" n="0673a14"/>之大有性是有法。应非離识有别自性是宗。因云。 <lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R081" n="0673a15"/>非是实等所摄故。喩如石女儿。離大有之实德业 <lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R081" n="0673a16"/>是有法。亦非離识有别自性是宗。因云。以非有性 <lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R081" n="0673a17"/>所摄故。同喩如空花。二喩。一是毕竟无。一是幻有。 <lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R081" n="0673a18"/>以有住是遍计。实德业是依他故。次就彼宗自许 <lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R081" n="0673b01"/>破。又彼所执大有性。離实德业外无别自性。以彼 <lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R081" n="0673b02"/>自许大有性不離实德业故。立量云。大有性是有 <lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R081" n="0673b03"/>法。应離实等无别自性宗。因云。许非无故。喩如实 <lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R081" n="0673b04"/>德业等。次约有法差别相违破。因明云。有性是有 <lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R081" n="0673b05"/>法。非实非德非业宗。因云。有一实故。有德业故。如 <lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R081" n="0673b06"/>同异性。应申违量云。汝所执有性是无法。即实即 <lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R081" n="0673b07"/>德即业宗。因云。有一实故。有德业故。喩如毕竟无。 <lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R081" n="0673b08"/>此中量云。離实德业之大有性。应非有性宗。因云。 <lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R081" n="0673b09"/>汝许非实非德非业故。喩如毕竟无。虽小异而意 <lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R081" n="0673b10"/>则一也。如有非无下。即次大有例破实德业三非 <lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R081" n="0673b11"/>别有性。如大有性自许非无。離实德等无别有性。 <lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R081" n="0673b12"/>如何复说实等離大有外有别有性。若離实等有 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0843b" n="0843b"/> <lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R081" n="0673b13"/>法。有别有性。应離非实等法。有别无性。既離无法 <lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R081" n="0673b14"/>无别无性。岂離有法有别有住哉。故曰。彼既不然 <lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R081" n="0673b15"/>此云何尔。故彼有性唯妄计度。结成前義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R081" n="0673b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843b0401">又彼所执实德业性<note place="inline">至</note>故同异性唯假施设。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R081" n="0673b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843b0501">三破第五同异句。彼计实等诸法相望。有同有异。 <lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R081" n="0673b18"/>法体局别。所以多异。有性赅通。所以名同。通局既 <lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R081" n="0674a01"/>殊。故相有异。由相异故。异外有同。是则非離实德 <lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R081" n="0674a02"/>业外有同异性也。故言汝所执实德业之同异性。 <lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R081" n="0674a03"/>離实德业有别自体。理定不然。若同异性异实德 <lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R081" n="0674a04"/>业而有。则应实德业亦離同异性而有。故立量互 <lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R081" n="0674a05"/>破云。若此同异性是有法。非实德业是宗。因云。异 <lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R081" n="0674a06"/>实德业故。喩如德业等。则应实德业是有法。非实 <lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R081" n="0674a07"/>德业摄是宗。因云。异实等性故。喩如德业实。既同 <lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R081" n="0674a08"/>异性非離实德业而有。则实德业亦非離同异性 <lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R081" n="0674a09"/>而有。地等下。次准破。次彼计地望地为同。地望水 <lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R081" n="0674a10"/>为异等故。若知離实等体无同异性。離同异性无 <lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R081" n="0674a11"/>实等体。则知離坚等性无地等体。離地等体无坚 <lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R081" n="0674a12"/>等性。立量云。坚等性是有法。非地等体是宗。因云。 <lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R081" n="0674a13"/>异地等故。喩如水火等。地等体是有法。非地等摄 <lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R081" n="0674a14"/>是宗。因云。异地等性故。喩如水火等。如实下。次例 <lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R081" n="0674a15"/>破。言实德业外无同异性。如地等之外无坚等性。 <lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R081" n="0674a16"/>则应同异外无实德业性。如坚等之外无别地等。 <lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R081" n="0674a17"/>若離实等有同异性。即应離非实等有非同异性。 <lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R081" n="0674a18"/>今離非实等无非同异性。则实等之外又安得有 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0843c" n="0843c"/> <lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R081" n="0674b01"/>同异性哉。廣百论云。若见诸法同异相异。即于法 <lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R081" n="0674b02"/>外别立有同。既见诸法同异相殊。应于法外别立 <lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R081" n="0674b03"/>有异。同异二相。俱遍诸法。异应如同。離法别有。设 <lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R081" n="0674b04"/>许法外有异有同。此复应有馀同异性。如是辗转。 <lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R081" n="0674b05"/>同异无穷。则不可知二相差别。二皆遍故。俱无穷 <lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R081" n="0674b06"/>故。异应如同。名同非异。同应如异。名异非同。是故 <lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R081" n="0674b07"/>法外无别同异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R081" n="0674b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843c0801">又彼所执和合句義<note place="inline">至</note>由前理故亦非实有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R081" n="0674b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843c0901">四破第六和合句。又彼所执和合句義。是前陈有 <lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R081" n="0674b10"/>法。定非实有为宗。因云。非有实等诸法摄故。喩如 <lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R081" n="0674b11"/>毕竟无。缘彼计由和合故。诸法方得合聚。而和合 <lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R081" n="0674b12"/>性。体是别有。非诸法所摄。故破云。若非诸法所摄。 <lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R081" n="0674b13"/>如毕竟无。以離诸法无和合義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c14"/><lb ed="R081" n="0674b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843c1401">然彼实等非缘離识<note place="inline">至</note>亦是随情妄所施设。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c15"/><lb ed="R081" n="0674b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843c1501">四结成前義。此二比量。初显所缘实等。非離识体 <lb ed="X" n="0843c16"/><lb ed="R081" n="0674b16"/>有实自性。非现量境。次显能缘实等智。是假智诠。 <lb ed="X" n="0843c17"/><lb ed="R081" n="0674b17"/>非现量智摄。许所知故者。以彼自许现量所知。今 <lb ed="X" n="0843c18"/><lb ed="R081" n="0674b18"/>去现量。单取所知。明是妄见。成此妄境。故喩如龟 <lb ed="X" n="0843c19"/><lb ed="R081" n="0675a01"/>毛等也。如德智等者。实智既假。德智亦然。故为同 <lb ed="X" n="0843c20"/><lb ed="R081" n="0675a02"/>喩。六句俱以能所双破如前例。为词不繁出。故云 <lb ed="X" n="0843c21"/><lb ed="R081" n="0675a03"/>廣说乃至等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c22"/><lb ed="R081" n="0675a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843c2201">有执有一大自在天<note place="inline">至</note>亦应顿起因常有故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c23"/><lb ed="R081" n="0675a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843c2301">三计自在天是万物因。即涂<g ref="#CB01926">灰</g>外道。幷诸婆罗门。 <lb ed="X" n="0843c24"/><lb ed="R081" n="0675a06"/>彼计此天凡有四德。一体实。二遍。三常。四能生诸 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0844a" n="0844a"/> <lb ed="X" n="0844a01"/><lb ed="R081" n="0675a07"/>法。又计有三身。一者法身。体常周遍。量同虚空。能 <lb ed="X" n="0844a02"/><lb ed="R081" n="0675a08"/>生万物。二受用身。在色天之上。三变化身。随形六 <lb ed="X" n="0844a03"/><lb ed="R081" n="0675a09"/>道教化众生。瑜伽云。彼由现见于因果中。世间有 <lb ed="X" n="0844a04"/><lb ed="R081" n="0675a10"/>情不随意转。故作此计。所以者何。现见世间有情。 <lb ed="X" n="0844a05"/><lb ed="R081" n="0675a11"/>于彼因时。欲修净业。不遂本心。反更为恶。于彼果 <lb ed="X" n="0844a06"/><lb ed="R081" n="0675a12"/>时。愿生善趣。不遂本心。反堕恶趣。意为受乐。不遂 <lb ed="X" n="0844a07"/><lb ed="R081" n="0675a13"/>所欲。反受诸苦。由见如是。故作是思。世间诸物必 <lb ed="X" n="0844a08"/><lb ed="R081" n="0675a14"/>应别有作者生者。及变化者。为彼物父。谓自在天。 <lb ed="X" n="0844a09"/><lb ed="R081" n="0675a15"/>故此破云。彼自在天。若能生者。是有作法。决定非 <lb ed="X" n="0844a10"/><lb ed="R081" n="0675a16"/>常。诸非常者。决定不遍。诸不遍者。决非真实。如是 <lb ed="X" n="0844a11"/><lb ed="R081" n="0675a17"/>便成自语相违。体既常遍。能作能生。及能变化。具 <lb ed="X" n="0844a12"/><lb ed="R081" n="0675a18"/>诸功德。应一切处顿生一切法。以其遍故。应一切 <lb ed="X" n="0844a13"/><lb ed="R081" n="0675b01"/>时顿生一切法。以其常故。若自在天。更待彼欲。及 <lb ed="X" n="0844a14"/><lb ed="R081" n="0675b02"/>彼众缘。方能生者。又有自教相违之过。汝计自在 <lb ed="X" n="0844a15"/><lb ed="R081" n="0675b03"/>一因生故。若谓自在遍生诸法。即欲与缘。亦从自 <lb ed="X" n="0844a16"/><lb ed="R081" n="0675b04"/>生。不藉他者。则欲与缘亦应顿起。以彼一因常具 <lb ed="X" n="0844a17"/><lb ed="R081" n="0675b05"/>足故。俱舍云。谓诸世间。若自在等一因生者。则应 <lb ed="X" n="0844a18"/><lb ed="R081" n="0675b06"/>一切俱时而起。非次第起。现见诸法次第而生。故 <lb ed="X" n="0844a19"/><lb ed="R081" n="0675b07"/>知定非一因所起。若执自在随欲乐故。令此法起。 <lb ed="X" n="0844a20"/><lb ed="R081" n="0675b08"/>令此法灭。应非自在。亦由乐欲差别生故。或差别 <lb ed="X" n="0844a21"/><lb ed="R081" n="0675b09"/>欲应一时生。所因自在无差别故。若欲差别。更待 <lb ed="X" n="0844a22"/><lb ed="R081" n="0675b10"/>馀因。不俱起者。则非一切唯用自在一法为因。或 <lb ed="X" n="0844a23"/><lb ed="R081" n="0675b11"/>所待因。亦应更待馀因差别。方次第生。则所待因 <lb ed="X" n="0844a24"/><lb ed="R081" n="0675b12"/>应无边际。若谓自在欲虽顿生。而诸世间不俱起 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0844b" n="0844b"/> <lb ed="X" n="0844b01"/><lb ed="R081" n="0675b13"/>者。由随自在欲所生故。理亦不然。彼自在欲。前位 <lb ed="X" n="0844b02"/><lb ed="R081" n="0675b14"/>与後。无差别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b03"/><lb ed="R081" n="0675b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0844b0301">馀执有一大梵时方本际<note place="inline">至</note>生一切法皆同此破。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b04"/><lb ed="R081" n="0675b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0844b0401">四。四至十。有七种外道。</p><p xml:id="pX50p0844b0410" cb:place="inline">〇一执大梵者。即围陀论 <lb ed="X" n="0844b05"/><lb ed="R081" n="0675b17"/>师计。围陀。此云明。彼计那罗延天。能生四姓。此计 <lb ed="X" n="0844b06"/><lb ed="R081" n="0675b18"/>梵天能生万物。<name role="" type="person">提婆菩萨</name>破外道小乘涅槃论云。 <lb ed="X" n="0844b07"/><lb ed="R081" n="0676a01"/>从那罗延天斋中。生大莲花。莲花之上。有梵天祖 <lb ed="X" n="0844b08"/><lb ed="R081" n="0676a02"/>翁。谓梵天为万物之祖。彼梵天作一切命无命物。 <lb ed="X" n="0844b09"/><lb ed="R081" n="0676a03"/>从梵天口。生婆罗门。两臂生刹利。两<g ref="#CB00170">髀</g>生毘舍。两 <lb ed="X" n="0844b10"/><lb ed="R081" n="0676a04"/>脚生首陀。瑜伽显扬二论廣破。文繁不引。</p><p xml:id="pX50p0844b1017" cb:place="inline">〇二执 <lb ed="X" n="0844b11"/><lb ed="R081" n="0676a05"/>时者。即时散外道。执一切物皆从时生。是故时是 <lb ed="X" n="0844b12"/><lb ed="R081" n="0676a06"/>常是一。是万物因。是涅槃因。廣百论云。复次或有 <lb ed="X" n="0844b13"/><lb ed="R081" n="0676a07"/>执时真实常住。以见种等。众缘和合。有时生果。有 <lb ed="X" n="0844b14"/><lb ed="R081" n="0676a08"/>时不生。时有作用。或舒或卷。令枝条等。随其荣悴。 <lb ed="X" n="0844b15"/><lb ed="R081" n="0676a09"/>此所说因。具有離合。由是决定知实有时。时所待 <lb ed="X" n="0844b16"/><lb ed="R081" n="0676a10"/>因。都不可见。不见因故。所以无生。以无生故。即知 <lb ed="X" n="0844b17"/><lb ed="R081" n="0676a11"/>无灭。无生无灭。故复言常。廣破如彼论。</p><p xml:id="pX50p0844b1716" cb:place="inline">〇三执方 <lb ed="X" n="0844b18"/><lb ed="R081" n="0676a12"/>者。即方论师计。计方生人。人生天地。灭後还入于 <lb ed="X" n="0844b19"/><lb ed="R081" n="0676a13"/>方。故方是常是一。是万物因。是涅槃因。故百论云。 <lb ed="X" n="0844b20"/><lb ed="R081" n="0676a14"/>外曰实有方常相。有日合处。是方相等。</p><p xml:id="pX50p0844b2016" cb:place="inline">〇四执本 <lb ed="X" n="0844b21"/><lb ed="R081" n="0676a15"/>际者。即安茶论师。言本际者。即过去之初首。谓计 <lb ed="X" n="0844b22"/><lb ed="R081" n="0676a16"/>世间最初唯有大水。时有大安茶出生。形如鸡卵 <lb ed="X" n="0844b23"/><lb ed="R081" n="0676a17"/>金色。後为两段。上为天。下为地。中生一梵天。能作 <lb ed="X" n="0844b24"/><lb ed="R081" n="0676a18"/>一切有命无命物。是故梵天是万物因。亦似此方 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0844c" n="0844c"/> <lb ed="X" n="0844c01"/><lb ed="R081" n="0676b01"/>有计天地之初。形如鸡子。浑沌未分。即从此生天 <lb ed="X" n="0844c02"/><lb ed="R081" n="0676b02"/>地万物。世俗亦有盘古初分天地之说。</p><p xml:id="pX50p0844c0216" cb:place="inline">〇五执自 <lb ed="X" n="0844c03"/><lb ed="R081" n="0676b03"/>然者。即无因论师计。一切万物。无因无缘。自然生。 <lb ed="X" n="0844c04"/><lb ed="R081" n="0676b04"/>自然灭。故此自然。是常。是万物因。是涅槃因。此计 <lb ed="X" n="0844c05"/><lb ed="R081" n="0676b05"/>一切无染净因。如棘刺自纤。乌色非染。鹤色自白。 <lb ed="X" n="0844c06"/><lb ed="R081" n="0676b06"/>瑜伽第七云。何因缘故。彼诸外道起如是见。立如 <lb ed="X" n="0844c07"/><lb ed="R081" n="0676b07"/>是论。答谓见世间无有因缘。或时欻尔大风猝起。 <lb ed="X" n="0844c08"/><lb ed="R081" n="0676b08"/>于一时间寂然止息。或时忽尔暴沙瀰漫。于一时 <lb ed="X" n="0844c09"/><lb ed="R081" n="0676b09"/>间顿即空竭。或时<g ref="#CB15106">鬱</g>尔果木敷荣。于一时间飒然 <lb ed="X" n="0844c10"/><lb ed="R081" n="0676b10"/>衰悴。由如是故。起无因见。立无因论。破如彼论。此 <lb ed="X" n="0844c11"/><lb ed="R081" n="0676b11"/>方老莊家言道法自然。亦大类此。</p><p xml:id="pX50p0844c1114" cb:place="inline">〇六执虚空者。 <lb ed="X" n="0844c12"/><lb ed="R081" n="0676b12"/>即口力论师。谓虚空为万物因。别有一法。是实。是 <lb ed="X" n="0844c13"/><lb ed="R081" n="0676b13"/>常。是一。是万物因。从空生风。从风生火。从火生暖 <lb ed="X" n="0844c14"/><lb ed="R081" n="0676b14"/>暖生水。水生冻。坚作地。地生五穀。五穀生命。命没 <lb ed="X" n="0844c15"/><lb ed="R081" n="0676b15"/>还归空。是故虚空为一切万物因。是涅槃因。百论 <lb ed="X" n="0844c16"/><lb ed="R081" n="0676b16"/>亦云。外曰。应有虚空法。亦常亦遍。亦无分。于一切 <lb ed="X" n="0844c17"/><lb ed="R081" n="0676b17"/>处。一切时。信有等故。廣如彼破。</p><p xml:id="pX50p0844c1713" cb:place="inline">〇七执我等者。等 <lb ed="X" n="0844c18"/><lb ed="R081" n="0676b18"/>取宿作等。为宿作亦是我故。宿作论师计一切众 <lb ed="X" n="0844c19"/><lb ed="R081" n="0677a01"/>生受苦乐报。皆随往日本业因缘。是故若有持戒 <lb ed="X" n="0844c20"/><lb ed="R081" n="0677a02"/>精进。受身心苦。能壞本业。本业既尽。众苦尽灭。众 <lb ed="X" n="0844c21"/><lb ed="R081" n="0677a03"/>苦尽灭。即得涅槃。是故宿作为一切因。瑜伽第七 <lb ed="X" n="0844c22"/><lb ed="R081" n="0677a04"/>云。何因缘故。彼外道作如是见。立如是论。答。彼见 <lb ed="X" n="0844c23"/><lb ed="R081" n="0677a05"/>世间。虽具正方便。而招于苦。虽具邪方便。而致于 <lb ed="X" n="0844c24"/><lb ed="R081" n="0677a06"/>乐。彼如是思。若由现法。士夫作用。为彼因者。彼应 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0845a" n="0845a"/> <lb ed="X" n="0845a01"/><lb ed="R081" n="0677a07"/>顚倒。由彼所见非顚倒故。是故彼皆以宿作为因。 <lb ed="X" n="0845a02"/><lb ed="R081" n="0677a08"/>由此理故。起如是见。立如是论。廣如彼破。涅槃三 <lb ed="X" n="0845a03"/><lb ed="R081" n="0677a09"/>十五亦廣破此见。</p><p xml:id="pX50p0845a0308" cb:place="inline">〇皆同此破。谓同前所立比量。 <lb ed="X" n="0845a04"/><lb ed="R081" n="0677a10"/>以能所受相征诘。则知常住之体。能生之用。皆如 <lb ed="X" n="0845a05"/><lb ed="R081" n="0677a11"/>毕竟无耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a06"/><lb ed="R081" n="0677a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845a0601">有馀偏执明论声常<note place="inline">至</note>如甁衣等待众缘故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a07"/><lb ed="R081" n="0677a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845a0701">五。十一十二二宗。皆计声体是常。一执明论声是 <lb ed="X" n="0845a08"/><lb ed="R081" n="0677a14"/>常。不待缘显。一执一切声皆是常。待缘方显。此为 <lb ed="X" n="0845a09"/><lb ed="R081" n="0677a15"/>异耳。明论者。據廣百论云。古昔黠慧诸婆罗门。隐 <lb ed="X" n="0845a10"/><lb ed="R081" n="0677a16"/>造明书。言自然有。唯得自诵。不许他观。又云。诸婆 <lb ed="X" n="0845a11"/><lb ed="R081" n="0677a17"/>罗门。实无所识。为活命故。于一切时诵诸明论。诈 <lb ed="X" n="0845a12"/><lb ed="R081" n="0677a18"/>现异相以动人心。又明论中虽无勝義。而有世俗 <lb ed="X" n="0845a13"/><lb ed="R081" n="0677b01"/>少分礼仪。世间贵勝。为习学故。彼虽无德。亦申敬 <lb ed="X" n="0845a14"/><lb ed="R081" n="0677b02"/>事。执明论声常者。当亦是彼婆罗门种。以所诠表 <lb ed="X" n="0845a15"/><lb ed="R081" n="0677b03"/>是实義故。能诠表声亦是常住。不知能诠要待所 <lb ed="X" n="0845a16"/><lb ed="R081" n="0677b04"/>诠然後成立。岂是常耶。有谓一切声是常者。虽待 <lb ed="X" n="0845a17"/><lb ed="R081" n="0677b05"/>缘发。方有诠表。而住是常。若无常者。虽众缘集。亦 <lb ed="X" n="0845a18"/><lb ed="R081" n="0677b06"/>不发故。不知有常性者决不待缘。既待众缘。岂是 <lb ed="X" n="0845a19"/><lb ed="R081" n="0677b07"/>常耶。因立二比量破之。明论声应非常住宗。因云。 <lb ed="X" n="0845a20"/><lb ed="R081" n="0677b08"/>许能诠故。如所馀声。所馀一切声亦应非常宗。因 <lb ed="X" n="0845a21"/><lb ed="R081" n="0677b09"/>云。待众缘故。如甁衣等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a22"/><lb ed="R081" n="0677b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845a2201">有外道执地水火风<note place="inline">至</note>虽是无常而体实有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a23"/><lb ed="R081" n="0677b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845a2301">六。十三路迦耶论师。计色心等法。皆极微所作。路 <lb ed="X" n="0845a24"/><lb ed="R081" n="0677b12"/>迦耶。此云顺世外道。计一切色心等法。皆用四大 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0845b" n="0845b"/> <lb ed="X" n="0845b01"/><lb ed="R081" n="0677b13"/>极微为因。然四大中最精灵者。能有缘虑即为心 <lb ed="X" n="0845b02"/><lb ed="R081" n="0677b14"/>法。如色虽皆是大。而灯发光。馀则不尔。故四大中 <lb ed="X" n="0845b03"/><lb ed="R081" n="0677b15"/>有能缘虑。其必无失。显扬第九云。由不如实知缘 <lb ed="X" n="0845b04"/><lb ed="R081" n="0677b16"/>起故。计有为先。有果集起。離散为先。有果壞灭。由 <lb ed="X" n="0845b05"/><lb ed="R081" n="0677b17"/>此因缘。彼谓从众微性。粗动果生。渐析粗物。乃至 <lb ed="X" n="0845b06"/><lb ed="R081" n="0677b18"/>极微住。是故粗物无常。极微常住。喩伽同故。此能 <lb ed="X" n="0845b07"/><lb ed="R081" n="0678a01"/>生云云。谓从四大生。後还归大。言粗色者。即是子 <lb ed="X" n="0845b08"/><lb ed="R081" n="0678a02"/>微。不越因量者。因者父母微。最初极微。名为父母。 <lb ed="X" n="0845b09"/><lb ed="R081" n="0678a03"/>聚生诸色。故所生者。名曰子微。子微虽是无常。不 <lb ed="X" n="0845b10"/><lb ed="R081" n="0678a04"/>越父母。故是实有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b11"/><lb ed="R081" n="0678a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845b1101">彼亦非理所以者何<note place="inline">至</note>如何可说极微常住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b12"/><lb ed="R081" n="0678a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845b1201">首句。总破。所以者何下。别破。分二。先破能生极微。 <lb ed="X" n="0845b13"/><lb ed="R081" n="0678a07"/>分三。次破所生粗色。分四。今初。行音杭。伍也。列也。 <lb ed="X" n="0845b14"/><lb ed="R081" n="0678a08"/>成业论云。如树蚁等。行列无过。言是形色。非显色 <lb ed="X" n="0845b15"/><lb ed="R081" n="0678a09"/>也。先破极微非实。次破极微不生果。三破极微非 <lb ed="X" n="0845b16"/><lb ed="R081" n="0678a10"/>常住。立量云。所执极微体应非实宗。因云。有方分 <lb ed="X" n="0845b17"/><lb ed="R081" n="0678a11"/>故。喩如蚁行等。又所执极微。应不共聚生粗果色 <lb ed="X" n="0845b18"/><lb ed="R081" n="0678a12"/>宗。因云。无方分故。喩如心心所。又所执极微定非 <lb ed="X" n="0845b19"/><lb ed="R081" n="0678a13"/>常住宗。因云。能生果故。喩如彼所生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b20"/><lb ed="R081" n="0678a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845b2001">又所生果不越因量<note place="inline">至</note>如粗果色处无别故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b21"/><lb ed="R081" n="0678a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845b2101">次破所生粗色。分四。初破果色不越因量。量云。汝 <lb ed="X" n="0845b22"/><lb ed="R081" n="0678a16"/>执所生果应非眼等色根所取宗。因云。不越因量 <lb ed="X" n="0845b23"/><lb ed="R081" n="0678a17"/>故。喩如极微。便违自执。又出自语相违之过。若谓 <lb ed="X" n="0845b24"/><lb ed="R081" n="0678a18"/>果色与因量合。非粗似粗。定是根境者。果既同因。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0845c" n="0845c"/> <lb ed="X" n="0845c01"/><lb ed="R081" n="0678b01"/>原是极微。因应如果。极微亦粗。立量破云。所执果 <lb ed="X" n="0845c02"/><lb ed="R081" n="0678b02"/>色无粗德合。因云。同因量故。喩如极微。或应极微 <lb ed="X" n="0845c03"/><lb ed="R081" n="0678b03"/>亦粗德合。因云。处无别故。如粗果色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c04"/><lb ed="R081" n="0678b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845c0401">若谓果色遍在自因<note place="inline">至</note>由此亦非色根所取。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c05"/><lb ed="R081" n="0678b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845c0501">二约果如因破。先牒转计。自因即极微。若谓果色。 <lb ed="X" n="0845c06"/><lb ed="R081" n="0678b06"/>遍在自因之中。因体非一。可名粗者。因体既多。果 <lb ed="X" n="0845c07"/><lb ed="R081" n="0678b07"/>亦应多。如多极微。处各别故。量云。所执果色体应 <lb ed="X" n="0845c08"/><lb ed="R081" n="0678b08"/>非一宗。因云。处各别故。如所在因。果既各各别在 <lb ed="X" n="0845c09"/><lb ed="R081" n="0678b09"/>因中。还不成粗色。由此果色。亦非眼根所取。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c10"/><lb ed="R081" n="0678b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845c1001">若果多分合故成粗<note place="inline">至</note>则汝所执前後相违。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c11"/><lb ed="R081" n="0678b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845c1101">三约因如果破。先牒转计。若谓粗色不由极微。以 <lb ed="X" n="0845c12"/><lb ed="R081" n="0678b12"/>果多分合故成粗者。则合多极微。亦应不细。尽可 <lb ed="X" n="0845c13"/><lb ed="R081" n="0678b13"/>为五根现量境。何用多果合成粗为。既粗果色由 <lb ed="X" n="0845c14"/><lb ed="R081" n="0678b14"/>多分成。则是假法。而汝谓是有实体者。违自教矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c15"/><lb ed="R081" n="0678b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845c1501">又果与因俱有质碍<note place="inline">至</note>但是随情虚妄计度。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c16"/><lb ed="R081" n="0678b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845c1601">四约因果同处破。果与因应不同处是宗。因云。俱 <lb ed="X" n="0845c17"/><lb ed="R081" n="0678b17"/>有质碍故。喩如二极微。若谓果因更相涉入。如沙 <lb ed="X" n="0845c18"/><lb ed="R081" n="0678b18"/>受水。药入融铜者。谁人许有受水之沙。入药之铜 <lb ed="X" n="0845c19"/><lb ed="R081" n="0679a01"/>哉。设许受入。诸分支離。不可言一。沙铜水药。体各 <lb ed="X" n="0845c20"/><lb ed="R081" n="0679a02"/>转变。不可言常。云何汝执。是常是一。廣百论云。复 <lb ed="X" n="0845c21"/><lb ed="R081" n="0679a03"/>次为破极微因果同处。及显因体定是无常。故说 <lb ed="X" n="0845c22"/><lb ed="R081" n="0679a04"/>颂曰。若因为果壞。是因即非常。或许果与因二体 <lb ed="X" n="0845c23"/><lb ed="R081" n="0679a05"/>不同处。诸质碍物。馀碍逼时。若不移处。必当变壞 <lb ed="X" n="0845c24"/><lb ed="R081" n="0679a06"/>如是极微。果所侵逼。或相受入。异体同居。如以细 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0846a" n="0846a"/> <lb ed="X" n="0846a01"/><lb ed="R081" n="0679a07"/>流。漑粗沙聚。或复入中。令其转变。如妙药汁。注赤 <lb ed="X" n="0846a02"/><lb ed="R081" n="0679a08"/>融铜。若许如前。则有诸分。既相受入。诸分支離。如 <lb ed="X" n="0846a03"/><lb ed="R081" n="0679a09"/>相離物。不共生果。是则应无一切粗物。又若同彼 <lb ed="X" n="0846a04"/><lb ed="R081" n="0679a10"/>有诸细分。即应如彼体是无常。若许如後。自说极 <lb ed="X" n="0846a05"/><lb ed="R081" n="0679a11"/>微体有变壞。何待征难。若幷不许。应许极微互相 <lb ed="X" n="0846a06"/><lb ed="R081" n="0679a12"/>障隔。因果别处。以有碍物。处必不同。如非因果诸 <lb ed="X" n="0846a07"/><lb ed="R081" n="0679a13"/>有碍物。又粗色果下。重纵夺破。若谓因相虽多。果 <lb ed="X" n="0846a08"/><lb ed="R081" n="0679a14"/>体是一者。则得一分时。应得一切分。何以故。彼此 <lb ed="X" n="0846a09"/><lb ed="R081" n="0679a15"/>是一故。一即一切故。若不许一得一切。便违果体 <lb ed="X" n="0846a10"/><lb ed="R081" n="0679a16"/>是一之理。若许一得一切。又违彼此各别之事。故 <lb ed="X" n="0846a11"/><lb ed="R081" n="0679a17"/>彼所执。妄计而<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a1101" n="0846a1101"/><anchor xml:id="beg0846a1101" n="0846a1101"/>已<anchor xml:id="end0846a1101"/>。进退。即上许与不许。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a12"/><lb ed="R081" n="0679a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846a1201">然诸外道品类虽多所执有法不过四种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a13"/><lb ed="R081" n="0679b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846a1301">此下。总破四执。前以九十五种。束为十三宗。今又 <lb ed="X" n="0846a14"/><lb ed="R081" n="0679b02"/>束为四种。花严疏云。若计一者。则谓因中有果。若 <lb ed="X" n="0846a15"/><lb ed="R081" n="0679b03"/>计异者。则谓因中无果。三则亦有亦无。四则非有 <lb ed="X" n="0846a16"/><lb ed="R081" n="0679b04"/>非无。馀诸异计皆不出此。廣百论云。一切世间句 <lb ed="X" n="0846a17"/><lb ed="R081" n="0679b05"/>義名言所表。心慧所知。情执不同。略有四种。谓有。 <lb ed="X" n="0846a18"/><lb ed="R081" n="0679b06"/>非有。俱许。俱非。随次应知配四邪执。谓一。非一。双 <lb ed="X" n="0846a19"/><lb ed="R081" n="0679b07"/>许。双非。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a20"/><lb ed="R081" n="0679b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846a2001">一执有法无有等性<note place="inline">至</note>色等应无靑黄等异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a21"/><lb ed="R081" n="0679b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846a2101">此即因中有果计。有法。即所造之法。有性。即能造 <lb ed="X" n="0846a22"/><lb ed="R081" n="0679b10"/>之性。彼执下。破。勿一切法即有性者。事理不可执 <lb ed="X" n="0846a23"/><lb ed="R081" n="0679b11"/>一取故。理虽一而事则殊故。量云。有法与有等性 <lb ed="X" n="0846a24"/><lb ed="R081" n="0679b12"/>其体定一。是有法。体无差别是宗。因云。一切法即 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0846b" n="0846b"/> <lb ed="X" n="0846b01"/><lb ed="R081" n="0679b13"/>有性故。喩如有性。既违自教。亦违世间。又违现量。 <lb ed="X" n="0846b02"/><lb ed="R081" n="0679b14"/>靑黄色等。现量境故。廣百论云。数论外道执有等 <lb ed="X" n="0846b03"/><lb ed="R081" n="0679b15"/>性与诸法一。即当有句。此执非真。所以者何。若靑 <lb ed="X" n="0846b04"/><lb ed="R081" n="0679b16"/>等色与色性一。应如色性其体皆同。又乐等声与 <lb ed="X" n="0846b05"/><lb ed="R081" n="0679b17"/>声性一。应如声性其体皆同。香味触等。类亦应尔。 <lb ed="X" n="0846b06"/><lb ed="R081" n="0679b18"/>眼等诸根与根性一。应如根性其体皆同。应一一 <lb ed="X" n="0846b07"/><lb ed="R081" n="0680a01"/>根取一切境。应一一境对一切根。又一切法与有 <lb ed="X" n="0846b08"/><lb ed="R081" n="0680a02"/>性一。应如有性其体皆同。又乐苦痴。及与思我。与 <lb ed="X" n="0846b09"/><lb ed="R081" n="0680a03"/>有性一。应如有性其体皆同。是则汝宗所立差别 <lb ed="X" n="0846b10"/><lb ed="R081" n="0680a04"/>皆不成就。故彼所执决定非真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846b11"/><lb ed="R081" n="0680a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846b1101">二执有法与有等性<note place="inline">至</note>应如声等非眼等境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846b12"/><lb ed="R081" n="0680a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846b1201">此即因中无果计。先叙执。彼执下。破。勿一切法非 <lb ed="X" n="0846b13"/><lb ed="R081" n="0680a07"/>有性故者。事理不可分为二故。量云。若有法与有 <lb ed="X" n="0846b14"/><lb ed="R081" n="0680a08"/>等性。其体定异。是有法。体不可得是宗。因云。一切 <lb ed="X" n="0846b15"/><lb ed="R081" n="0680a09"/>法非有性故。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b1501" n="0846b1501"/><anchor xml:id="beg0846b1501" n="0846b1501"/>已<anchor xml:id="end0846b1501"/>灭无。既违自教。又违世间。廣百 <lb ed="X" n="0846b16"/><lb ed="R081" n="0680a10"/>论云。勝论外道说有等性与法非一。当非有句。此 <lb ed="X" n="0846b17"/><lb ed="R081" n="0680a11"/>亦非真。所以者何。若靑等色与色性异。应如声等 <lb ed="X" n="0846b18"/><lb ed="R081" n="0680a12"/>非眼所行。声等亦然。声等性应如色等。非耳等境。 <lb ed="X" n="0846b19"/><lb ed="R081" n="0680a13"/>又一切法非有性者。应如兔角。其体本无。是则应 <lb ed="X" n="0846b20"/><lb ed="R081" n="0680a14"/>同空无我论。或同馀道邪见师宗。岂不有性非即 <lb ed="X" n="0846b21"/><lb ed="R081" n="0680a15"/>诸法。法虽非有而有有耶。所依法无。能依岂有。又 <lb ed="X" n="0846b22"/><lb ed="R081" n="0680a16"/>有性上无别有性。应不名有。所馀诸法虽有有性。 <lb ed="X" n="0846b23"/><lb ed="R081" n="0680a17"/>非有性故。其体应无。是则一切所立句義皆不得 <lb ed="X" n="0846b24"/><lb ed="R081" n="0680a18"/>成。便同撥无邪见外道。故彼所执决定非真。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0846c" n="0846c"/> <lb ed="X" n="0846c01"/><lb ed="R081" n="0680b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846c0101">三执有法与有等性<note place="inline">至</note>而执为实理定不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846c02"/><lb ed="R081" n="0680b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846c0201">此即亦有亦无计。先叙执。彼执下。破。廣百论云。无 <lb ed="X" n="0846c03"/><lb ed="R081" n="0680b03"/>惭外道执有等性与彼诸法亦一亦异。当于亦有 <lb ed="X" n="0846c04"/><lb ed="R081" n="0680b04"/>亦非有句。此亦非真。所以者何。若有等性与色等 <lb ed="X" n="0846c05"/><lb ed="R081" n="0680b05"/>一。同数论过。与色等异。同勝论失。一异二种。性相 <lb ed="X" n="0846c06"/><lb ed="R081" n="0680b06"/>相违。而言体同。理不成立。一应非一。即异故如异。 <lb ed="X" n="0846c07"/><lb ed="R081" n="0680b07"/>异应非异。即一故如一。一异既不成。有非有焉立。 <lb ed="X" n="0846c08"/><lb ed="R081" n="0680b08"/>一异相异。而言体同。则一切法皆应无异。异相既 <lb ed="X" n="0846c09"/><lb ed="R081" n="0680b09"/>无。一相何有。一异二相。相待立故。若谓一法待对 <lb ed="X" n="0846c10"/><lb ed="R081" n="0680b10"/>不同名一异者。即应一异二幷非真。或随一假。一 <lb ed="X" n="0846c11"/><lb ed="R081" n="0680b11"/>法二相。立相乖违。俱言是真。必不应理。故彼所执。 <lb ed="X" n="0846c12"/><lb ed="R081" n="0680b12"/>决定非真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846c13"/><lb ed="R081" n="0680b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846c1301">四执有法与有等性<note place="inline">至</note>诸有智者勿谬许之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846c14"/><lb ed="R081" n="0680b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846c1401">此即非有非无计。先叙执。彼执下。破。非一异执同 <lb ed="X" n="0846c15"/><lb ed="R081" n="0680b15"/>异一者。言此执与前亦异亦一之执同也。以非一 <lb ed="X" n="0846c16"/><lb ed="R081" n="0680b16"/>即异。非异即一故。廣百论云。邪命外道执有等性 <lb ed="X" n="0846c17"/><lb ed="R081" n="0680b17"/>与彼诸法非一非异。当于非有非非有句。此亦非 <lb ed="X" n="0846c18"/><lb ed="R081" n="0680b18"/>真。所以者何。若有等性。与法非一。同勝论过。与法 <lb ed="X" n="0846c19"/><lb ed="R081" n="0681a01"/>非异。同数论失。又一异相。世共知有。汝独撥无。违 <lb ed="X" n="0846c20"/><lb ed="R081" n="0681a02"/>世间失。又汝所说非一异言。为但是遮。为偏有表。 <lb ed="X" n="0846c21"/><lb ed="R081" n="0681a03"/>若偏有表。应不双非<note place="inline">如立非一以显一。立一以显非一。谓之表。今既双非。复何 <lb ed="X" n="0846c22"/><lb ed="R081" n="0681a04"/>所表</note>。若但是遮。应无所执<note place="inline">如立非一以遮一。立非异以遮异。既为遮过而设。不 <lb ed="X" n="0846c23"/><lb ed="R081" n="0681a05"/>得更有所执</note>。有遮有表。理互相违<note place="inline">遮则非表。表则非遮</note>无表无遮。 <lb ed="X" n="0846c24"/><lb ed="R081" n="0681a06"/>言成戏论<note place="inline">既非遮表徒成谑谈</note>。汝执诸法性相非空。而说双 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0847a" n="0847a"/> <lb ed="X" n="0847a01"/><lb ed="R081" n="0681a07"/>非。但为避过。此双非语。亦不应论。违汝所宗法性 <lb ed="X" n="0847a02"/><lb ed="R081" n="0681a08"/>相故。若诸法性一一俱非。此俱非言。亦不应说。擧 <lb ed="X" n="0847a03"/><lb ed="R081" n="0681a09"/>言必有俱非性故。是则汝曹应常结舌。发言便壞 <lb ed="X" n="0847a04"/><lb ed="R081" n="0681a10"/>自论所宗。默亦不成。以俱非故。语默俱失。一何苦 <lb ed="X" n="0847a05"/><lb ed="R081" n="0681a11"/>哉。谁有智人。而不悲愍。故彼所执。决定非真。如是 <lb ed="X" n="0847a06"/><lb ed="R081" n="0681a12"/>世间四种外道。邪论恶见。扰壞其心。虚妄推寻诸 <lb ed="X" n="0847a07"/><lb ed="R081" n="0681a13"/>法性相。皆不中理。竞执纷纭。于诸法中。起四种谤。 <lb ed="X" n="0847a08"/><lb ed="R081" n="0681a14"/>谓有。非有。双许。双非。增益。损减。相违。戏论。是故世 <lb ed="X" n="0847a09"/><lb ed="R081" n="0681a15"/>间所执非实。破外道法执竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a10"/><lb ed="R081" n="0681a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0847a1001">馀乘所执離识实有<note place="inline">至</note>及诸无为理非有故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a11"/><lb ed="R081" n="0681a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0847a1101">次破馀乘。分二。一问答标数。二正释所执。今初。馀 <lb ed="X" n="0847a12"/><lb ed="R081" n="0681a18"/>乘于大乘百法中。止许七十五法。谓色法十一。不 <lb ed="X" n="0847a13"/><lb ed="R081" n="0681b01"/>相应行法十四。无为法有三。心所法四十六。心法 <lb ed="X" n="0847a14"/><lb ed="R081" n="0681b02"/>唯一。共七十五。故下破词。于不相应及无为法。唯 <lb ed="X" n="0847a15"/><lb ed="R081" n="0681b03"/>擧彼所执之数破之。馀则不擧。色十一者。有对十。 <lb ed="X" n="0847a16"/><lb ed="R081" n="0681b04"/>无对一。有对十者。五根。五尘。彼计极微所成。经部 <lb ed="X" n="0847a17"/><lb ed="R081" n="0681b05"/>师计能成极微是实。所成根等是假。以实从假。眼 <lb ed="X" n="0847a18"/><lb ed="R081" n="0681b06"/>缘粗色。不缘极微。萨婆多计能所皆实。无对一者。 <lb ed="X" n="0847a19"/><lb ed="R081" n="0681b07"/>谓法处无表色。不相应十四者。一得。二非得。三同 <lb ed="X" n="0847a20"/><lb ed="R081" n="0681b08"/>分。四命根。五心无定。六灭尽定。七无想报。八生。九 <lb ed="X" n="0847a21"/><lb ed="R081" n="0681b09"/>住。十异。十一无常。十二名身。十三句身。十四文身。 <lb ed="X" n="0847a22"/><lb ed="R081" n="0681b10"/>萨婆多计不与色心相应。皆是实有。无为三者。一 <lb ed="X" n="0847a23"/><lb ed="R081" n="0681b11"/>虚空。二择灭。三非择灭。萨婆多计離色心等实有 <lb ed="X" n="0847a24"/><lb ed="R081" n="0681b12"/>自体。心所法四十六者。大地有十。大善地十。大烦 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0847b" n="0847b"/> <lb ed="X" n="0847b01"/><lb ed="R081" n="0681b13"/>恼地六。大不善地二。小烦恼地十。不定地八。为四 <lb ed="X" n="0847b02"/><lb ed="R081" n="0681b14"/>十六。大地十者。一受。二想。三思。四触。五欲。六慧。七 <lb ed="X" n="0847b03"/><lb ed="R081" n="0681b15"/>念。八作意。九勝解。十三摩地。大善地十者。一信。二 <lb ed="X" n="0847b04"/><lb ed="R081" n="0681b16"/>不放逸。三轻安。四行捨。五惭。六愧。七无贪。八无嗔。 <lb ed="X" n="0847b05"/><lb ed="R081" n="0681b17"/>九不害。十勤。大烦恼地六者。一痴。二放逸。三懈怠 <lb ed="X" n="0847b06"/><lb ed="R081" n="0681b18"/>四不信。五<g ref="#CB15151">昏</g>沉。六掉擧。大不善地二者。一无惭。二 <lb ed="X" n="0847b07"/><lb ed="R081" n="0682a01"/>无愧。小烦恼地十者。一忿。二覆。三悭。四嫉。五恼。六 <lb ed="X" n="0847b08"/><lb ed="R081" n="0682a02"/>害。七恨。八谄。九诳。十憍。不定地八者。一贪。二嗔。三 <lb ed="X" n="0847b09"/><lb ed="R081" n="0682a03"/>慢。四疑。五睡眠。六恶作。七寻。八伺。或问小乘执法。 <lb ed="X" n="0847b10"/><lb ed="R081" n="0682a04"/>理在不疑。既悟我空。何有执我。答。此说宗徒。非预 <lb ed="X" n="0847b11"/><lb ed="R081" n="0682a05"/>圣者。至如我等宗大乘教。岂能皆悟法空理耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847b12"/><lb ed="R081" n="0682a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0847b1201">且所执色总有二种<note place="inline">至</note>二者无对非极微成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847b13"/><lb ed="R081" n="0682a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0847b1301">二正破所执。依数分三。一色法分二。一正擧。二正 <lb ed="X" n="0847b14"/><lb ed="R081" n="0682a08"/>释三。一正擧分二。一标数。对者碍也。二色相对。互 <lb ed="X" n="0847b15"/><lb ed="R081" n="0682a09"/>相窒碍。如木与石。互相繫时。体不相过。互对碍住。 <lb ed="X" n="0847b16"/><lb ed="R081" n="0682a10"/>名有对義。集论云。谓有见者。皆是有对。又三因故。 <lb ed="X" n="0847b17"/><lb ed="R081" n="0682a11"/>说名有对。谓种类故。积集故。不修治故。种类者。谓 <lb ed="X" n="0847b18"/><lb ed="R081" n="0682a12"/>诸法互为能碍。互为所碍。积集者。谓极微<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1801" n="0847b1801"/><anchor xml:id="beg0847b1801" n="0847b1801"/>已<anchor xml:id="end0847b1801"/>上。不 <lb ed="X" n="0847b19"/><lb ed="R081" n="0682a13"/>修治者。谓非三摩地自在转色。又损处依处。是有 <lb ed="X" n="0847b20"/><lb ed="R081" n="0682a14"/>对義。无对反此。有对色者。即五根五尘十种色。无 <lb ed="X" n="0847b21"/><lb ed="R081" n="0682a15"/>对色者。法处摄色。據大乘教。亦有五种。一极略色。 <lb ed="X" n="0847b22"/><lb ed="R081" n="0682a16"/>二极迥色。三受所引色。四遍计所执色。五定果色。 <lb ed="X" n="0847b23"/><lb ed="R081" n="0682a17"/>一极略色者。以极微为体。但是析彼五根五尘四 <lb ed="X" n="0847b24"/><lb ed="R081" n="0682a18"/>大定果色至极微位。即此极微。便是极略色体。二 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0847c" n="0847c"/> <lb ed="X" n="0847c01"/><lb ed="R081" n="0682b01"/>极迥色者。即空间六般光影明暗等粗色。令析此 <lb ed="X" n="0847c02"/><lb ed="R081" n="0682b02"/>六般粗色至极微位。取此细色为极迥色体。又若 <lb ed="X" n="0847c03"/><lb ed="R081" n="0682b03"/>上下空界所见靑。黄。赤。白。光。影。明。暗。即总名空一 <lb ed="X" n="0847c04"/><lb ed="R081" n="0682b04"/>显色。及门窗孔隙中所现者。即总名迥色。三受所 <lb ed="X" n="0847c05"/><lb ed="R081" n="0682b05"/>引色者。受者是领纳義。所引色者。即思种现上有 <lb ed="X" n="0847c06"/><lb ed="R081" n="0682b06"/>防发功能。名所引色。意云。由于师教处领受。为能 <lb ed="X" n="0847c07"/><lb ed="R081" n="0682b07"/>引发起思种现上防发功能。名所引色。即此防发 <lb ed="X" n="0847c08"/><lb ed="R081" n="0682b08"/>功能。不能表示他故亦名无表色。即以无表色为 <lb ed="X" n="0847c09"/><lb ed="R081" n="0682b09"/>体。四遍计色者。即妄心遍计。执色为实。从所得色 <lb ed="X" n="0847c10"/><lb ed="R081" n="0682b10"/>以得其名。五定果色者。定中现境。即如有人作水 <lb ed="X" n="0847c11"/><lb ed="R081" n="0682b11"/>观。外人不见人唯见水之类。<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c1101" n="0847c1101"/><anchor xml:id="beg0847c1101" n="0847c1101"/>已<anchor xml:id="end0847c1101"/>上五般法处色。总 <lb ed="X" n="0847c12"/><lb ed="R081" n="0682b12"/>分三门。一影像门。二无表门。三定果门。一影像门 <lb ed="X" n="0847c13"/><lb ed="R081" n="0682b13"/>者。影者流类義。像者相似義。即所变相分。是本质 <lb ed="X" n="0847c14"/><lb ed="R081" n="0682b14"/>之流类。又与本质相似。故名影像。即极略极迥二 <lb ed="X" n="0847c15"/><lb ed="R081" n="0682b15"/>色。此但是观心析尘色至色边际。假立极微。唯有 <lb ed="X" n="0847c16"/><lb ed="R081" n="0682b16"/>观心影像。都无实体。散位独头意识缘五根五尘 <lb ed="X" n="0847c17"/><lb ed="R081" n="0682b17"/>水月镜像时。当情变起遍计影像相分。此是假非 <lb ed="X" n="0847c18"/><lb ed="R081" n="0682b18"/>实。故与极略等同立一影像门。问。且如水中月。镜 <lb ed="X" n="0847c19"/><lb ed="R081" n="0683a01"/>中像。眼识亦缘。如何言假。唯意识缘。答。水月镜像。 <lb ed="X" n="0847c20"/><lb ed="R081" n="0683a02"/>唯是法境。但以水镜为缘。其意识便妄计有月有 <lb ed="X" n="0847c21"/><lb ed="R081" n="0683a03"/>像。幷非眼识之境。亦是遍计色收。又遍计是妄心。 <lb ed="X" n="0847c22"/><lb ed="R081" n="0683a04"/>极略等是观心。同是假影像故。所以总立。第二无 <lb ed="X" n="0847c23"/><lb ed="R081" n="0683a05"/>表门。一律仪有表色者。即师前受戒时是。由此表 <lb ed="X" n="0847c24"/><lb ed="R081" n="0683a06"/>色故。方熏得善思种子。有防发功能。立无表色。二 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0848a" n="0848a"/> <lb ed="X" n="0848a01"/><lb ed="R081" n="0683a07"/>不律仪有表色者。即正下刀杀生造业时是。由此 <lb ed="X" n="0848a02"/><lb ed="R081" n="0683a08"/>有表色。方熏得不善思种子。有防发功能。立无表 <lb ed="X" n="0848a03"/><lb ed="R081" n="0683a09"/>色。若处中有表色者。即正礼<persName>佛</persName>行道及殴击骂詈 <lb ed="X" n="0848a04"/><lb ed="R081" n="0683a10"/>时是。由此无表色。方熏得善恶思种。亦有防发功 <lb ed="X" n="0848a05"/><lb ed="R081" n="0683a11"/>能。立无表色。馀详本条。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a06"/><lb ed="R081" n="0683a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848a0601">彼有对色定非实有能成极微非实有故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a07"/><lb ed="R081" n="0683a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848a0701">二正释分二。一破有对色。但破能成。则所成不立。 <lb ed="X" n="0848a08"/><lb ed="R081" n="0683a14"/>此总句。廣如下破。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a09"/><lb ed="R081" n="0683a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848a0901">谓诸极微若有质碍<note place="inline">至</note>如何可集成甁衣等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a10"/><lb ed="R081" n="0683a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848a1001">先约质碍破。量云。极微是有法。是假非实宗。因云。 <lb ed="X" n="0848a11"/><lb ed="R081" n="0683a17"/>有质碍故。喩如甁等。又诸极微如何可集成甁衣 <lb ed="X" n="0848a12"/><lb ed="R081" n="0683a18"/>等是宗。因云。无质碍故。喩如非色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a13"/><lb ed="R081" n="0683b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848a1301">又诸极微若有方分<note place="inline">至</note>故有对色实有不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a14"/><lb ed="R081" n="0683b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848a1401">後约方分破。方谓方隅。分谓分位。谓此极微。若有 <lb ed="X" n="0848a15"/><lb ed="R081" n="0683b03"/>方分。便可分析。既可分析。便非实有。若无方分。则 <lb ed="X" n="0848a16"/><lb ed="R081" n="0683b04"/>此极微不属色法。云何和合以成粗色。而能承光 <lb ed="X" n="0848a17"/><lb ed="R081" n="0683b05"/>发影耶。廣百论颂云。微若有东方。必有东方分。极 <lb ed="X" n="0848a18"/><lb ed="R081" n="0683b06"/>微若有分。如何是极微。论曰。是诸极微。既有质碍。 <lb ed="X" n="0848a19"/><lb ed="R081" n="0683b07"/>日轮纔擧。舒光触时。东西两边。光影各现。逐日光 <lb ed="X" n="0848a20"/><lb ed="R081" n="0683b08"/>移。随光影转。承光发影。处既不同。故知极微定有 <lb ed="X" n="0848a21"/><lb ed="R081" n="0683b09"/>方分。既有方分。便失极微。如是极微即可分折。应 <lb ed="X" n="0848a22"/><lb ed="R081" n="0683b10"/>如粗物非实非常。违汝论宗极微无方分。常住实 <lb ed="X" n="0848a23"/><lb ed="R081" n="0683b11"/>有。造世间万物。又<persName>佛</persName>性论破云。为当一尘中有六 <lb ed="X" n="0848a24"/><lb ed="R081" n="0683b12"/>方不。若有六方。即成六分。若无六方。非谓为色。既 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0848b" n="0848b"/> <lb ed="X" n="0848b01"/><lb ed="R081" n="0683b13"/>有六分。即可分折。若有方无分。是则六尘共入一 <lb ed="X" n="0848b02"/><lb ed="R081" n="0683b14"/>尘。无量诸尘幷应如是。则无成大義。又如一尘。日 <lb ed="X" n="0848b03"/><lb ed="R081" n="0683b15"/>光照时。为照一边。为东西俱达。若唯照一边。则有 <lb ed="X" n="0848b04"/><lb ed="R081" n="0683b16"/>六分。若东西俱达。色则非有。故知方分不实。悉幷 <lb ed="X" n="0848b05"/><lb ed="R081" n="0683b17"/>是空。皆可与此互相发也。触壁等。足上承光发影 <lb ed="X" n="0848b06"/><lb ed="R081" n="0683b18"/>之義。和合物。即壁等。日光在东。决不在西。物影在 <lb ed="X" n="0848b07"/><lb ed="R081" n="0684a01"/>西。决不在东。既柱壁等即诸极微。故此极微定有 <lb ed="X" n="0848b08"/><lb ed="R081" n="0684a02"/>方分。又诸极微。随处必有方隅差别。若不尔者。便 <lb ed="X" n="0848b09"/><lb ed="R081" n="0684a03"/>无共相和集之義。若言众微更相涉入。无方分者。 <lb ed="X" n="0848b10"/><lb ed="R081" n="0684a04"/>则应尘尘涉入无碍。是名<persName>如来</persName>殊勝妙色。不成世 <lb ed="X" n="0848b11"/><lb ed="R081" n="0684a05"/>间质碍粗相。故知极微定有方分。汝执有对即色 <lb ed="X" n="0848b12"/><lb ed="R081" n="0684a06"/>极微。若无方分。则山川壁石皆可直入。更无障隔。 <lb ed="X" n="0848b13"/><lb ed="R081" n="0684a07"/>若尔。即是果位圣人所证之色。决非世间障碍有 <lb ed="X" n="0848b14"/><lb ed="R081" n="0684a08"/>对凡色可比。是故极微必有方分。辗转救释。竟成 <lb ed="X" n="0848b15"/><lb ed="R081" n="0684a09"/>就一有方分義。故有对色皆可分析。而执为实有 <lb ed="X" n="0848b16"/><lb ed="R081" n="0684a10"/>者其義不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848b17"/><lb ed="R081" n="0684a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848b1701">五识岂无所依缘色<note place="inline">至</note>自识所变为所缘缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848b18"/><lb ed="R081" n="0684a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848b1801">此显正義。外人问言。五识所依所缘。必有实色。若 <lb ed="X" n="0848b19"/><lb ed="R081" n="0684a13"/>有对非实。则五识遂无所缘缘耶。论主答云。眼等 <lb ed="X" n="0848b20"/><lb ed="R081" n="0684a14"/>虽有所依所缘之色。而是识所变现。非是心外别 <lb ed="X" n="0848b21"/><lb ed="R081" n="0684a15"/>有极微以成根境。但八识生时。内因缘种子力等 <lb ed="X" n="0848b22"/><lb ed="R081" n="0684a16"/>第八识变似五根五尘。眼等五识。依彼所变根。缘 <lb ed="X" n="0848b23"/><lb ed="R081" n="0684a17"/>彼本质尘境。虽亲不得。要托彼生。实于本识色尘 <lb ed="X" n="0848b24"/><lb ed="R081" n="0684a18"/>之上。变作五尘相现。即以彼五根为所依。以彼及 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0848c" n="0848c"/> <lb ed="X" n="0848c01"/><lb ed="R081" n="0684b01"/>彼二种五尘为所缘缘。五识若不托第八所变。便 <lb ed="X" n="0848c02"/><lb ed="R081" n="0684b02"/>无所缘。缘所缘缘中。有亲疏故。然眼等下。先明依。 <lb ed="X" n="0848c03"/><lb ed="R081" n="0684b03"/>色等五尘。世间共见。现量所得。眼等五根。非现量 <lb ed="X" n="0848c04"/><lb ed="R081" n="0684b04"/>得。除第八识缘。及<persName>如来</persName>等缘。是现量得。世不共信。 <lb ed="X" n="0848c05"/><lb ed="R081" n="0684b05"/>馀散心中。无现量得。此但能有发识之用。比知是 <lb ed="X" n="0848c06"/><lb ed="R081" n="0684b06"/>有。此但有功能。非是心外别有大种所造之色。此 <lb ed="X" n="0848c07"/><lb ed="R081" n="0684b07"/>功能言。即是发生五识作用。观用知体。如观生芽。 <lb ed="X" n="0848c08"/><lb ed="R081" n="0684b08"/>比知种体是有。问。云何而知色是内识所变。曰。外 <lb ed="X" n="0848c09"/><lb ed="R081" n="0684b09"/>有对色。以理推征。既不成就。当知定是内识所变。 <lb ed="X" n="0848c10"/><lb ed="R081" n="0684b10"/>问。既眼等是识所变。何故眼等名根又名所依。曰。 <lb ed="X" n="0848c11"/><lb ed="R081" n="0684b11"/>以能引发眼等识故。名眼等根。即以此根为俱有 <lb ed="X" n="0848c12"/><lb ed="R081" n="0684b12"/>依。生眼等识。故又名所依也。此眼等识下。後明缘。 <lb ed="X" n="0848c13"/><lb ed="R081" n="0684b13"/>此眼等识。外所缘缘。理既非有。应许自识所变为 <lb ed="X" n="0848c14"/><lb ed="R081" n="0684b14"/>所缘缘。言应许者。是大乘自许。以小乘但许離眼 <lb ed="X" n="0848c15"/><lb ed="R081" n="0684b15"/>识本质色。不许不離眼识相分色故。大乘以自许 <lb ed="X" n="0848c16"/><lb ed="R081" n="0684b16"/>言简。则免随他一分不极成过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848c17"/><lb ed="R081" n="0684b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848c1701">谓能引生似自识者<note place="inline">至</note>勿第二月等能生五识故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848c18"/><lb ed="R081" n="0684b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848c1801">此破和合也。经部师以外和合色。亦能引生似自 <lb ed="X" n="0848c19"/><lb ed="R081" n="0685a01"/>识相。可作眼等识所缘缘。故观所缘缘论云。或执 <lb ed="X" n="0848c20"/><lb ed="R081" n="0685a02"/>和合。以识生时。带彼相故。非但能生者。谓能缘识 <lb ed="X" n="0848c21"/><lb ed="R081" n="0685a03"/>带彼相起。及有实体。令能缘识托彼而生。具此二 <lb ed="X" n="0848c22"/><lb ed="R081" n="0685a04"/>支。名所缘缘。不但以能生一支。便可名所缘缘也。 <lb ed="X" n="0848c23"/><lb ed="R081" n="0685a05"/>若以能生一支名为所缘缘者。则因缘。等无间缘。 <lb ed="X" n="0848c24"/><lb ed="R081" n="0685a06"/>增上缘。皆有能生一義。皆可名为所缘缘。而四缘 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0849a" n="0849a"/> <lb ed="X" n="0849a01"/><lb ed="R081" n="0685a07"/>混滥无别矣。勿者。犹言莫得也。和合与和集不同 <lb ed="X" n="0849a02"/><lb ed="R081" n="0685a08"/>和合。即金刚经所谓一合相。如男女天地等。以众。 <lb ed="X" n="0849a03"/><lb ed="R081" n="0685a09"/>缘合故。揽众微以成于色。合五阴以成于人。名一 <lb ed="X" n="0849a04"/><lb ed="R081" n="0685a10"/>合相。其甁瓯等。名和集相。或谓和合即和集。以甁 <lb ed="X" n="0849a05"/><lb ed="R081" n="0685a11"/>瓯为和合。皆非也。眼等五识了色等时。但缘和合 <lb ed="X" n="0849a06"/><lb ed="R081" n="0685a12"/>似色之相。此和合相。非離极微有实自体。能生识 <lb ed="X" n="0849a07"/><lb ed="R081" n="0685a13"/>者既无实体。则所生之识何自而有哉。故和合相。 <lb ed="X" n="0849a08"/><lb ed="R081" n="0685a14"/>于眼等识。纵作所缘。且无缘義。若有缘義。莫得错 <lb ed="X" n="0849a09"/><lb ed="R081" n="0685a15"/>乱眼所见第二月。亦能生五识耶。立量云。汝和合 <lb ed="X" n="0849a10"/><lb ed="R081" n="0685a16"/>粗色是有法。设为眼识所缘非缘宗。因云。汝执假 <lb ed="X" n="0849a11"/><lb ed="R081" n="0685a17"/>色无体故。喩如第二月。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849a12"/><lb ed="R081" n="0685a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0849a1201">非诸极微共和合位<note place="inline">至</note>色等极微非五识境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849a13"/><lb ed="R081" n="0685b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0849a1301">此破和合中极微也。正量部救云。和合粗色。虽则 <lb ed="X" n="0849a14"/><lb ed="R081" n="0685b02"/>是假。而有能成一一极微。此是实有。各得为缘。能 <lb ed="X" n="0849a15"/><lb ed="R081" n="0685b03"/>生五识。故此破云。非诸极微共和合位。可与五识 <lb ed="X" n="0849a16"/><lb ed="R081" n="0685b04"/>各作所缘。以眼等识上。不带极微相故。犹如眼识 <lb ed="X" n="0849a17"/><lb ed="R081" n="0685b05"/>不带眼根相。其眼等五根。但能生眼等五识。然眼 <lb ed="X" n="0849a18"/><lb ed="R081" n="0685b06"/>等五识。即不能缘眼等五根。将根为喩。立量云。汝 <lb ed="X" n="0849a19"/><lb ed="R081" n="0685b07"/>和合色等能成极微是有法。设为五识缘非所缘 <lb ed="X" n="0849a20"/><lb ed="R081" n="0685b08"/>宗。因云。五识生时。不带彼相故。同喩如五根。非诸 <lb ed="X" n="0849a21"/><lb ed="R081" n="0685b09"/>下。明极微上无和合相。文显可知。以无和合相故。 <lb ed="X" n="0849a22"/><lb ed="R081" n="0685b10"/>即越诸根境。纵许为缘。不为所缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849a23"/><lb ed="R081" n="0685b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0849a2301">有执色等一一极微<note place="inline">至</note>况无识外真实极微。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849a24"/><lb ed="R081" n="0685b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0849a2401">此破极微中和集相也。據集论说。和合聚集。二相 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0849b" n="0849b"/> <lb ed="X" n="0849b01"/><lb ed="R081" n="0685b13"/>不同。和合者。谓极微<anchor xml:id="nkr_note_add_0849b0101" n="0849b0101"/><anchor xml:id="beg0849b0101" n="0849b0101"/>已<anchor xml:id="end0849b0101"/>上。一切有方分色。更互和 <lb ed="X" n="0849b02"/><lb ed="R081" n="0685b14"/>合。如浊水中一地水极微。更互和合。聚集者。谓方 <lb ed="X" n="0849b03"/><lb ed="R081" n="0685b15"/>分聚色。辗转集会。如二泥团。相击成聚。若水和沙。 <lb ed="X" n="0849b04"/><lb ed="R081" n="0685b16"/>必不成聚。以水和土。即成泥团。可作甁等。可见水 <lb ed="X" n="0849b05"/><lb ed="R081" n="0685b17"/>土一一极微。各各具有和集之相。不和集时。无相 <lb ed="X" n="0849b06"/><lb ed="R081" n="0685b18"/>可见。非五识境。共和集位。辗转集会。有粗相生。此 <lb ed="X" n="0849b07"/><lb ed="R081" n="0686a01"/>和集相。与极微俱。乃是实有。以大乘纵许极微实 <lb ed="X" n="0849b08"/><lb ed="R081" n="0686a02"/>有故。既带彼相。又能生识。此乃双支皆是有故。可 <lb ed="X" n="0849b09"/><lb ed="R081" n="0686a03"/>与五识为所缘缘。此外计意也。彼执下。破。共和集 <lb ed="X" n="0849b10"/><lb ed="R081" n="0686a04"/>位。与未集时。极微之体。和集之相。无差别故。还是 <lb ed="X" n="0849b11"/><lb ed="R081" n="0686a05"/>极微。不成所缘。故观所缘缘论云。和集如坚等。设 <lb ed="X" n="0849b12"/><lb ed="R081" n="0686a06"/>于眼等识。是缘非所缘。许极微相故。如坚等相。虽 <lb ed="X" n="0849b13"/><lb ed="R081" n="0686a07"/>是实有。于眼等识。容有缘義。而非所缘。眼等识上。 <lb ed="X" n="0849b14"/><lb ed="R081" n="0686a08"/>无彼相故。色等极微诸和集相。理亦应尔。彼俱执 <lb ed="X" n="0849b15"/><lb ed="R081" n="0686a09"/>为极微相故。甁瓯等物下。破转计。彼遮体相是一 <lb ed="X" n="0849b16"/><lb ed="R081" n="0686a10"/>之难。计有别相能生识故。如甁瓯等差别可见。为 <lb ed="X" n="0849b17"/><lb ed="R081" n="0686a11"/>所缘缘。故彼论云。执眼等识能缘极微诸和集相。 <lb ed="X" n="0849b18"/><lb ed="R081" n="0686a12"/>复有别生。甁瓯等觉相。彼执应无别。非形别故别。 <lb ed="X" n="0849b19"/><lb ed="R081" n="0686a13"/>形别非实故。甁瓯等物大小等者。能成极微多少 <lb ed="X" n="0849b20"/><lb ed="R081" n="0686a14"/>同故。缘彼觉相应无差别。若谓彼形物相别故。觉 <lb ed="X" n="0849b21"/><lb ed="R081" n="0686a15"/>相别者。理亦不然。项等别形。唯在甁等假法上有 <lb ed="X" n="0849b22"/><lb ed="R081" n="0686a16"/>非极微故。彼不应执极微亦有差别形相。所以者 <lb ed="X" n="0849b23"/><lb ed="R081" n="0686a17"/>何。极微量等故。形别唯在假。析彼至极微。彼觉定 <lb ed="X" n="0849b24"/><lb ed="R081" n="0686a18"/>捨故。非甁瓯等能成极微有形量别。捨微圆相。故 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0849c" n="0849c"/> <lb ed="X" n="0849c01"/><lb ed="R081" n="0686b01"/>知别形在假非实。又形别物。析至极微。彼觉定捨。 <lb ed="X" n="0849c02"/><lb ed="R081" n="0686b02"/>非靑等物析至极微彼觉可捨。由此形别唯世俗 <lb ed="X" n="0849c03"/><lb ed="R081" n="0686b03"/>有。非如靑等亦在实物。微圆相者。极微自相。各各 <lb ed="X" n="0849c04"/><lb ed="R081" n="0686b04"/>圆满。不外假而足者也。粗相即和合。色处所摄。是 <lb ed="X" n="0849c05"/><lb ed="R081" n="0686b05"/>五识境。细相即极微。法处所摄。是意识境。若粗相 <lb ed="X" n="0849c06"/><lb ed="R081" n="0686b06"/>识可缘细相境。则色境识亦可缘声境。而一识可 <lb ed="X" n="0849c07"/><lb ed="R081" n="0686b07"/>缘一切境矣。即与世间现见共知事理相违。成大 <lb ed="X" n="0849c08"/><lb ed="R081" n="0686b08"/>过失。许有极微。尙致如此。况汝所执心外极微。如 <lb ed="X" n="0849c09"/><lb ed="R081" n="0686b09"/>龟毛等。本非实有。而可作五识所缘缘哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849c10"/><lb ed="R081" n="0686b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0849c1001">由此定知自识所变<note place="inline">至</note>皆识变现非极微成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0849c11"/><lb ed="R081" n="0686b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0849c1101">结成五识正所缘缘義。观所缘缘论颂云。内色如 <lb ed="X" n="0849c12"/><lb ed="R081" n="0686b12"/>外现。为识所缘缘。许彼相在识。及能生识故。内色 <lb ed="X" n="0849c13"/><lb ed="R081" n="0686b13"/>即相分色。外境即本质色。且如眼根对色尘时。即 <lb ed="X" n="0849c14"/><lb ed="R081" n="0686b14"/>眼识自证分现行。从自种而生。变似二分。其所变 <lb ed="X" n="0849c15"/><lb ed="R081" n="0686b15"/>见分。说名眼识。其所变相分。似外境现。说名眼境。 <lb ed="X" n="0849c16"/><lb ed="R081" n="0686b16"/>为所缘缘。是依他性。有体法故。不缘心外所执无 <lb ed="X" n="0849c17"/><lb ed="R081" n="0686b17"/>法故。见托彼生者。谓能缘见分。托彼实体而生。即 <lb ed="X" n="0849c18"/><lb ed="R081" n="0686b18"/>是缘義。然心起时。带彼相起。名为所缘。别行钞云。 <lb ed="X" n="0849c19"/><lb ed="R081" n="0687a01"/>所缘缘者。谓是心之所虑处故。名为所缘。只此所 <lb ed="X" n="0849c20"/><lb ed="R081" n="0687a02"/>缘境。又有牵心令生。是心之所讬故。复说名缘。即 <lb ed="X" n="0849c21"/><lb ed="R081" n="0687a03"/>所缘为缘。名所缘缘。缘是体。所缘是用。所缘即缘。 <lb ed="X" n="0849c22"/><lb ed="R081" n="0687a04"/>持业释也。然此内识变色之时。随本质色量之大 <lb ed="X" n="0849c23"/><lb ed="R081" n="0687a05"/>小。一时顿现大小相分。非别变作众多极微。然後 <lb ed="X" n="0849c24"/><lb ed="R081" n="0687a06"/>和合成一相分也。所以有此极微名者。为世间执 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0850a" n="0850a"/> <lb ed="X" n="0850a01"/><lb ed="R081" n="0687a07"/>粗色实有。<persName>佛</persName>愍其愚。故说极微。令其除析。以入空 <lb ed="X" n="0850a02"/><lb ed="R081" n="0687a08"/>观耳。岂谓诸色有实极微哉。杂集论云。当知此中 <lb ed="X" n="0850a03"/><lb ed="R081" n="0687a09"/>极微无体无实无性。唯假建立。辗转分析。无限量 <lb ed="X" n="0850a04"/><lb ed="R081" n="0687a10"/>故。但由觉慧。渐渐分析。细分损灭。乃至可析边际。 <lb ed="X" n="0850a05"/><lb ed="R081" n="0687a11"/>即约此际。建立极微。问。若诸极微无实体性。何故 <lb ed="X" n="0850a06"/><lb ed="R081" n="0687a12"/>建立。答。为遣一合想故。若以觉慧分分分析所有 <lb ed="X" n="0850a07"/><lb ed="R081" n="0687a13"/>诸色。尔时妄执一切诸色为一合想即便捨離。由 <lb ed="X" n="0850a08"/><lb ed="R081" n="0687a14"/>此顺入数取趣无我性故。又为悟入诸所有色非 <lb ed="X" n="0850a09"/><lb ed="R081" n="0687a15"/>真实故。若以觉慧如是分析所有诸色至无所有。 <lb ed="X" n="0850a10"/><lb ed="R081" n="0687a16"/>尔时便能悟入诸色皆非真实。因此悟入唯识道 <lb ed="X" n="0850a11"/><lb ed="R081" n="0687a17"/>理。由此顺入诸法无我性故由此下总结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850a12"/><lb ed="R081" n="0687a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0850a1201">馀无对色是此类故<note place="inline">至</note>而可说为真实色法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850a13"/><lb ed="R081" n="0687b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0850a1301">次破无对色。此类此字。指极微言。既名无对。即无 <lb ed="X" n="0850a14"/><lb ed="R081" n="0687b02"/>色相。色法不成。心法何异。彼有对色。以理破除。识 <lb ed="X" n="0850a15"/><lb ed="R081" n="0687b03"/>外尙无。而况无对乎。量云。无对色是有法。定非实 <lb ed="X" n="0850a16"/><lb ed="R081" n="0687b04"/>色是宗。因云。极微类故。许无对故。喩如心心所。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850a17"/><lb ed="R081" n="0687b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0850a1701">表无表色岂非实有<note place="inline">至</note>假名语表于理无违。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850a18"/><lb ed="R081" n="0687b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0850a1801">次傍问分二。先破表色後破无表色。今初。有所表 <lb ed="X" n="0850a19"/><lb ed="R081" n="0687b07"/>示。故名有表。由动发勝思发动身语。恭敬乞愿。令 <lb ed="X" n="0850a20"/><lb ed="R081" n="0687b08"/>知所为。名为有表。防发功能。自他不知。无表示相。 <lb ed="X" n="0850a21"/><lb ed="R081" n="0687b09"/>名为无表。无表色。即受所引色。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0850a2101" n="0850a2101"/><anchor xml:id="beg0850a2101" n="0850a2101"/>已<anchor xml:id="end0850a2101"/>具明。外有对 <lb ed="X" n="0850a22"/><lb ed="R081" n="0687b10"/>色。可非实有。表无表色。现有表示防发功能。岂非 <lb ed="X" n="0850a23"/><lb ed="R081" n="0687b11"/>实有。此问意也。且身表下。答破。先破有宗计形。有 <lb ed="X" n="0850a24"/><lb ed="R081" n="0687b12"/>宗云。身表许别形。故形为身表。如合掌等。许有别 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0850b" n="0850b"/> <lb ed="X" n="0850b01"/><lb ed="R081" n="0687b13"/>形。形即是表。表善恶故表即是业。此之形色。依身 <lb ed="X" n="0850b02"/><lb ed="R081" n="0687b14"/>起故。名为身业。论主破云。若言是形。便非实有。形 <lb ed="X" n="0850b03"/><lb ed="R081" n="0687b15"/>是长短方圆假色。依多显色。假立长等。若分析时。 <lb ed="X" n="0850b04"/><lb ed="R081" n="0687b16"/>长等极微不可得故。次破正量部计动。彼执动名 <lb ed="X" n="0850b05"/><lb ed="R081" n="0687b17"/>身表。以身动时。由业动故。论主破云。若言是动。亦 <lb ed="X" n="0850b06"/><lb ed="R081" n="0687b18"/>非实有。行动之时。即是有为。一切有为。皆有刹那。 <lb ed="X" n="0850b07"/><lb ed="R081" n="0688a01"/>纔得自体。从此无间必灭归无。若此处生。即此处 <lb ed="X" n="0850b08"/><lb ed="R081" n="0688a02"/>灭。无容从此转至馀方岂有动義。有为法灭不待 <lb ed="X" n="0850b09"/><lb ed="R081" n="0688a03"/>因者俱舍云。待因谓果。灭无非果。故不待因。灭既 <lb ed="X" n="0850b10"/><lb ed="R081" n="0688a04"/>不待因。纔生<anchor xml:id="nkr_note_add_0850b1001" n="0850b1001"/><anchor xml:id="beg0850b1001" n="0850b1001"/>已<anchor xml:id="end0850b1001"/>即灭。若初不灭。後亦应然。以後与 <lb ed="X" n="0850b11"/><lb ed="R081" n="0688a05"/>初有性等故。既後有尽。知前有灭。廣如彼论。次复 <lb ed="X" n="0850b12"/><lb ed="R081" n="0688a06"/>破有宗转计。彼计云。别有一色名身表业。既非靑 <lb ed="X" n="0850b13"/><lb ed="R081" n="0688a07"/>黄明暗显色。亦非长短方圆形色。是心力大。发动 <lb ed="X" n="0850b14"/><lb ed="R081" n="0688a08"/>勝思。引生此色。能令手等合掌曲跽屈伸取捨。即 <lb ed="X" n="0850b15"/><lb ed="R081" n="0688a09"/>以此色为身表业。论主破云。此亦不然。此引生色。 <lb ed="X" n="0850b16"/><lb ed="R081" n="0688a10"/>以何为性。若言以动为性。其失<anchor xml:id="nkr_note_add_0850b1601" n="0850b1601"/><anchor xml:id="beg0850b1601" n="0850b1601"/>已<anchor xml:id="end0850b1601"/>破如前。若言动 <lb ed="X" n="0850b17"/><lb ed="R081" n="0688a11"/>因为性。动因即是风界。风非表色。触身而知。触唯 <lb ed="X" n="0850b18"/><lb ed="R081" n="0688a12"/>无记不通善恶。云何成业。俱舍论说。身表唯通善 <lb ed="X" n="0850b19"/><lb ed="R081" n="0688a13"/>不善性。不通无记。以无记心。势力微劣。不能引发 <lb ed="X" n="0850b20"/><lb ed="R081" n="0688a14"/>诸强业故。非显之风。既是无记。非身表色。非显香 <lb ed="X" n="0850b21"/><lb ed="R081" n="0688a15"/>味。亦属无记。亦非身表类触应知。故身表业定非 <lb ed="X" n="0850b22"/><lb ed="R081" n="0688a16"/>实有。然则此业何由而起。由是内心能转变故。令 <lb ed="X" n="0850b23"/><lb ed="R081" n="0688a17"/>第八识所变手等。作善作恶。因生果灭。因灭果生。 <lb ed="X" n="0850b24"/><lb ed="R081" n="0688a18"/>相续不断。转趣馀方。似有动作。表示此心。故名身 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0850c" n="0850c"/> <lb ed="X" n="0850c01"/><lb ed="R081" n="0688b01"/>表。岂離识外别有一法名身表哉。语表亦非实有 <lb ed="X" n="0850c02"/><lb ed="R081" n="0688b02"/>声性者。以教中言。名等是假。声是实故。然名等即 <lb ed="X" n="0850c03"/><lb ed="R081" n="0688b03"/>多刹那声集成一字。集多字为所依。次能成名。诠 <lb ed="X" n="0850c04"/><lb ed="R081" n="0688b04"/>诸法体。多名以後。方成句身。诠法差别。仁王护国 <lb ed="X" n="0850c05"/><lb ed="R081" n="0688b05"/>般若经云九十刹那为一念。一念中一刹那经九 <lb ed="X" n="0850c06"/><lb ed="R081" n="0688b06"/>百生灭。从唯脐等七处一刹那间出此声相。念念 <lb ed="X" n="0850c07"/><lb ed="R081" n="0688b07"/>灭故。後声非前声。故无诠表若云。後後刹那。续前 <lb ed="X" n="0850c08"/><lb ed="R081" n="0688b08"/>前故。为诠表者此亦不然後念生时若与前念为 <lb ed="X" n="0850c09"/><lb ed="R081" n="0688b09"/>住相者。生相应无。亦无有灭。而今现见生灭相续。 <lb ed="X" n="0850c10"/><lb ed="R081" n="0688b10"/>故知後念非前念。故曰多念相续便非实故。此言 <lb ed="X" n="0850c11"/><lb ed="R081" n="0688b11"/>语者。既属声相。便属有对。外有对色。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0850c1101" n="0850c1101"/><anchor xml:id="beg0850c1101" n="0850c1101"/>已<anchor xml:id="end0850c1101"/>破故。然 <lb ed="X" n="0850c12"/><lb ed="R081" n="0688b12"/>因下。出正義。识变似声。谓第八所变影像声。声虽 <lb ed="X" n="0850c13"/><lb ed="R081" n="0688b13"/>念念灭。而能集成名句文身故似有表示。此二正 <lb ed="X" n="0850c14"/><lb ed="R081" n="0688b14"/>義但约心变。即异小乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850c15"/><lb ed="R081" n="0688b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0850c1501">表既实无无表寧实<note place="inline">至</note>现行思立故是假有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0850c16"/><lb ed="R081" n="0688b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0850c1601">次明无表色。毘婆沙师。经部师。执无表实有。历引 <lb ed="X" n="0850c17"/><lb ed="R081" n="0688b17"/>契经为证。详见俱舍。故此破云。有表尙虚无表寧 <lb ed="X" n="0850c18"/><lb ed="R081" n="0688b18"/>实。然契经说无表色者。依他分位。假施设故。无表 <lb ed="X" n="0850c19"/><lb ed="R081" n="0689a01"/>有二。一律仪有表色。即从师受戒时是。由此有表 <lb ed="X" n="0850c20"/><lb ed="R081" n="0689a02"/>色。方熏得善思种子。有防恶发善功能。立无表色。 <lb ed="X" n="0850c21"/><lb ed="R081" n="0689a03"/>一不律仪有表色。即正下刀杀生时是。由此有表 <lb ed="X" n="0850c22"/><lb ed="R081" n="0689a04"/>色。方熏得不善思种子。有防善发恶功能。立无表 <lb ed="X" n="0850c23"/><lb ed="R081" n="0689a05"/>色。故曰依思愿善恶分限假立无表。此似兼善恶 <lb ed="X" n="0850c24"/><lb ed="R081" n="0689a06"/>说。下依勝身语。乃是就善一边说。善是所发。恶是 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0851a" n="0851a"/> <lb ed="X" n="0851a01"/><lb ed="R081" n="0689a07"/>所防。故曰善恶思种。问。无表色以何为体。答。受戒 <lb ed="X" n="0851a02"/><lb ed="R081" n="0689a08"/>之後。思种之上。防恶发善功能为体。问。思有多种。 <lb ed="X" n="0851a03"/><lb ed="R081" n="0689a09"/>谓审虑决定动发思。何思种子有此功能。答。于三 <lb ed="X" n="0851a04"/><lb ed="R081" n="0689a10"/>思中。取上品者。初念所熏种上。有此功能。何以故。 <lb ed="X" n="0851a05"/><lb ed="R081" n="0689a11"/>初念所熏。为无表依故。问。何唯初念所熏之种为 <lb ed="X" n="0851a06"/><lb ed="R081" n="0689a12"/>无表依。馀後念种不立为依。皆上品故。答。如世皇 <lb ed="X" n="0851a07"/><lb ed="R081" n="0689a13"/>储。立一馀非。问。防发功能。从何时有。答。从第三番 <lb ed="X" n="0851a08"/><lb ed="R081" n="0689a14"/>羯磨竟时。防发功能任运增长。从彼时有。问。此功 <lb ed="X" n="0851a09"/><lb ed="R081" n="0689a15"/>能何时萎歇。答。犯捨以後。及成<persName>佛</persName>时。可尔萎歇。问。 <lb ed="X" n="0851a10"/><lb ed="R081" n="0689a16"/>成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0851a1001" n="0851a1001"/><anchor xml:id="beg0851a1001" n="0851a1001"/>已<anchor xml:id="end0851a1001"/>後。如何萎歇。答。如甁满。更不受添。所以歇 <lb ed="X" n="0851a11"/><lb ed="R081" n="0689a17"/>也。问。戒有幾种。答。总有三种。谓别解脱戒。定俱戒。 <lb ed="X" n="0851a12"/><lb ed="R081" n="0689a18"/>道俱戒。别解脱者。从师受戒。别别防非名别解脱。 <lb ed="X" n="0851a13"/><lb ed="R081" n="0689b01"/>定俱者。入定之时。便有一分防发功能。名定俱戒。 <lb ed="X" n="0851a14"/><lb ed="R081" n="0689b02"/>道俱者。圣道起时亦能防发。圣道即是无漏智也。 <lb ed="X" n="0851a15"/><lb ed="R081" n="0689b03"/>问。此等戒法。以何为体。答。别解脱戒。思种为体。问。 <lb ed="X" n="0851a16"/><lb ed="R081" n="0689b04"/>皆说防发功能为戒。何故却取思及种子。答。既出 <lb ed="X" n="0851a17"/><lb ed="R081" n="0689b05"/>体性。须取功能所依实体。问定道俱戒。既依现思 <lb ed="X" n="0851a18"/><lb ed="R081" n="0689b06"/>应自表知。何名无表。答。现思之上。防发功能。岂得 <lb ed="X" n="0851a19"/><lb ed="R081" n="0689b07"/>自知。问。<persName>佛</persName>戒萎歇。<persName>佛</persName>应无戒。且无防发。何用戒为。 <lb ed="X" n="0851a20"/><lb ed="R081" n="0689b08"/>答。防发功能。虽不增长。戒体仍存。如君子带剑。亦 <lb ed="X" n="0851a21"/><lb ed="R081" n="0689b09"/>何伤理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0851a22"/><lb ed="R081" n="0689b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0851a2201"><persName>世尊</persName>经中说有三业<note place="inline">至</note>唯有内识变似色生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0851a23"/><lb ed="R081" n="0689b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0851a2301">小乘引经问言。<persName>世尊</persName>经中说有身口意三业。今撥 <lb ed="X" n="0851a24"/><lb ed="R081" n="0689b12"/>身语业是假有。岂不违经。论主答云。非撥身语是 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0851b" n="0851b"/> <lb ed="X" n="0851b01"/><lb ed="R081" n="0689b13"/>无。但言身语非是汝等所执实色。能动身思至说 <lb ed="X" n="0851b02"/><lb ed="R081" n="0689b14"/>名意业。此出三业体。业即是思。思即是识。以显三 <lb ed="X" n="0851b03"/><lb ed="R081" n="0689b15"/>业唯识非色之義。思有三种。一审虑思。二决定思。 <lb ed="X" n="0851b04"/><lb ed="R081" n="0689b16"/>三动发思。以动发思。能动身发语。与身语相应。名 <lb ed="X" n="0851b05"/><lb ed="R081" n="0689b17"/>身语业。审虑决定二思。唯与意识相应。由彼意念 <lb ed="X" n="0851b06"/><lb ed="R081" n="0689b18"/>一动之後。审虑决定。然後能动身发语。故名意业。 <lb ed="X" n="0851b07"/><lb ed="R081" n="0690a01"/>俱舍论说二种时。一筹量时。二作业时。筹量时唯 <lb ed="X" n="0851b08"/><lb ed="R081" n="0690a02"/>是审虑一种思。其决定动发二思。俱属作业时。以 <lb ed="X" n="0851b09"/><lb ed="R081" n="0690a03"/>虽在意地。未有决定。未成业道。故非作业。是筹量 <lb ed="X" n="0851b10"/><lb ed="R081" n="0690a04"/>也。然动发思。正起身语。作善作恶。说善说恶是二 <lb ed="X" n="0851b11"/><lb ed="R081" n="0690a05"/>业体。说名为业。亦是审虑决定二思所遊履处。通 <lb ed="X" n="0851b12"/><lb ed="R081" n="0690a06"/>生苦乐。异熟果故。亦名为道。故知不独身语为业。 <lb ed="X" n="0851b13"/><lb ed="R081" n="0690a07"/>为业道。即意亦名为业。为业道。不唯意业。思为自 <lb ed="X" n="0851b14"/><lb ed="R081" n="0690a08"/>性。即前身三口四。皆以思为自性也。七业道。即身 <lb ed="X" n="0851b15"/><lb ed="R081" n="0690a09"/>三。口四。身表语表。皆是内思之所发故。假说为业 <lb ed="X" n="0851b16"/><lb ed="R081" n="0690a10"/>思所遊履。说名业道。俱舍云十业道中。後三唯道。 <lb ed="X" n="0851b17"/><lb ed="R081" n="0690a11"/>业之道故。立业道名。彼相应思。说名为业。彼转故 <lb ed="X" n="0851b18"/><lb ed="R081" n="0690a12"/>转。彼行故行。如彼势力而造作故。前七是业。身语 <lb ed="X" n="0851b19"/><lb ed="R081" n="0690a13"/>业故。亦业之道思所遊故。由能等起身语业思。托 <lb ed="X" n="0851b20"/><lb ed="R081" n="0690a14"/>身语业。为境转故。有业之道。立业道名。譬喩论师。 <lb ed="X" n="0851b21"/><lb ed="R081" n="0690a15"/>执贪嗔等即是意业。依何意释彼名业道。应问彼 <lb ed="X" n="0851b22"/><lb ed="R081" n="0690a16"/>师。然亦可言彼是意业。恶趣道故。立业道名。或互 <lb ed="X" n="0851b23"/><lb ed="R081" n="0690a17"/>相乘。皆名业道。是则有表无表。同归无色。唯有内 <lb ed="X" n="0851b24"/><lb ed="R081" n="0690a18"/>识变现似色尔。通上一色法竟。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0851c" n="0851c"/> <lb ed="X" n="0851c01"/><lb ed="R081" n="0690b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0851c0101">不相应行亦非实有<note place="inline">至</note>如馀假法非实有体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0851c02"/><lb ed="R081" n="0690b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0851c0201">二不相应行分二。先总破。得等非能缘故。不与心 <lb ed="X" n="0851c03"/><lb ed="R081" n="0690b03"/>心所相应。非质碍故。不与色相应。有生灭故。不与 <lb ed="X" n="0851c04"/><lb ed="R081" n="0690b04"/>无为相应。故曰不相应行。二十四法中。小乘唯许 <lb ed="X" n="0851c05"/><lb ed="R081" n="0690b05"/>十四。下束为六段破之。所以者何。征释非实義。此 <lb ed="X" n="0851c06"/><lb ed="R081" n="0690b06"/>十四法。虽曰不与色心相应。然依色心分位段立。 <lb ed="X" n="0851c07"/><lb ed="R081" n="0690b07"/>不如色心心所实有体相。亦非异色心心所别有 <lb ed="X" n="0851c08"/><lb ed="R081" n="0690b08"/>作用。由此应知定非实有。显扬十八云。当知心不 <lb ed="X" n="0851c09"/><lb ed="R081" n="0690b09"/>相应行。皆是假有。假有之性。略有六种。云何为六。 <lb ed="X" n="0851c10"/><lb ed="R081" n="0690b10"/>谓若事能起六种言论。何等名为六种言论。一属 <lb ed="X" n="0851c11"/><lb ed="R081" n="0690b11"/>主相应言论。二远離此彼言论。三众共施设言论。 <lb ed="X" n="0851c12"/><lb ed="R081" n="0690b12"/>四众法聚集言论。五不遍一切言论。六非常言论。 <lb ed="X" n="0851c13"/><lb ed="R081" n="0690b13"/>廣如彼释。此定非下。以非异色心心所有实体用 <lb ed="X" n="0851c14"/><lb ed="R081" n="0690b14"/>为宗。宗立三比量。许蕴摄故。因。如色心等喩。或心 <lb ed="X" n="0851c15"/><lb ed="R081" n="0690b15"/>心所及色无为所不摄故。因。如毕竟无。喩。或馀实 <lb ed="X" n="0851c16"/><lb ed="R081" n="0690b16"/>法所不摄故。因。如馀假法。喩。许蕴摄者。颂曰。色摄 <lb ed="X" n="0851c17"/><lb ed="R081" n="0690b17"/>十一全。受想各当一。七十三行蕴。八王识蕴收。谓 <lb ed="X" n="0851c18"/><lb ed="R081" n="0690b18"/>五根六尘。皆属色蕴。故云色摄十一全。遍行中受 <lb ed="X" n="0851c19"/><lb ed="R081" n="0691a01"/>自当受蕴。想当想蕴。故曰受想各当一。五十一心 <lb ed="X" n="0851c20"/><lb ed="R081" n="0691a02"/>所。二十四不相应。总有七十五法。除受想二。有七 <lb ed="X" n="0851c21"/><lb ed="R081" n="0691a03"/>十三。此等皆是迁流造作。故行蕴摄。故曰七十三 <lb ed="X" n="0851c22"/><lb ed="R081" n="0691a04"/>行蕴。八识心王皆是识故。皆识蕴摄。故曰八王识 <lb ed="X" n="0851c23"/><lb ed="R081" n="0691a05"/>蕴收。是故五蕴摄前九十四法。唯除无为。今得等 <lb ed="X" n="0851c24"/><lb ed="R081" n="0691a06"/>法既许行蕴所摄。则安得异色心等有实体用哉。 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0852a" n="0852a"/> <lb ed="X" n="0852a01"/><lb ed="R081" n="0691a07"/>又既不与色心无为相应。又非真如实际等实法。 <lb ed="X" n="0852a02"/><lb ed="R081" n="0691a08"/>则亦龟毛兔角等耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852a03"/><lb ed="R081" n="0691a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0852a0301">且彼如何知得非得<note place="inline">至</note>现在必有善种等故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852a04"/><lb ed="R081" n="0691a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0852a0401">二别破分七。一破得非得。得者。谓于善不善无记 <lb ed="X" n="0852a05"/><lb ed="R081" n="0691a11"/>法。若增若减。假立获得成就。非得者。一名异生性。 <lb ed="X" n="0852a06"/><lb ed="R081" n="0691a12"/>谓于圣法不得。假立异生性。且彼如何知得非得 <lb ed="X" n="0852a07"/><lb ed="R081" n="0691a13"/>异色心等有实体用。论主问也。契经下。外人答也。 <lb ed="X" n="0852a08"/><lb ed="R081" n="0691a14"/>经不说此下。论主辩破。梵语補特伽罗。此云数取 <lb ed="X" n="0852a09"/><lb ed="R081" n="0691a15"/>趣。谓数数造业取善恶趣。即异生性也。十无学法。 <lb ed="X" n="0852a10"/><lb ed="R081" n="0691a16"/>谓正语。正业。正命。正念。正定。正见。正思惟。正精进。 <lb ed="X" n="0852a11"/><lb ed="R081" n="0691a17"/>正解脱。正智。为第七十二解脱道时。证五分法身。 <lb ed="X" n="0852a12"/><lb ed="R081" n="0691a18"/>立阿罗汉果。名无学位。戒。定。慧。解脱。解脱知见。五 <lb ed="X" n="0852a13"/><lb ed="R081" n="0691b01"/>分能摄十法。故名十无学法。异生成就善恶。不成 <lb ed="X" n="0852a14"/><lb ed="R081" n="0691b02"/>就圣法。圣者成就圣法。不成就烦恼。凡圣各有成 <lb ed="X" n="0852a15"/><lb ed="R081" n="0691b03"/>不成。则互有得不得矣。此外计也。经不说下。论主 <lb ed="X" n="0852a16"/><lb ed="R081" n="0691b04"/>辩破。俱舍云。诸有为法。若有堕在自相续中。有得 <lb ed="X" n="0852a17"/><lb ed="R081" n="0691b05"/>非得。非他相续。无有成就他身法故。非非相续。无 <lb ed="X" n="0852a18"/><lb ed="R081" n="0691b06"/>有成就非情法故。如汝所言。则诸非情及他相续 <lb ed="X" n="0852a19"/><lb ed="R081" n="0691b07"/>亦应成就。所以者何。契经说故。如契经说。苾刍当 <lb ed="X" n="0852a20"/><lb ed="R081" n="0691b08"/>知。有转轮王成就七宝。乃至廣说。象宝。马宝。如宝。 <lb ed="X" n="0852a21"/><lb ed="R081" n="0691b09"/>主藏臣宝。主兵臣宝。皆属他身。轮宝。摩尼珠宝。皆 <lb ed="X" n="0852a22"/><lb ed="R081" n="0691b10"/>属非情。故曰岂即成就他身非情。若谓轮王于七 <lb ed="X" n="0852a23"/><lb ed="R081" n="0691b11"/>宝有自在业力。应念而有。假说成就者。则前所引 <lb ed="X" n="0852a24"/><lb ed="R081" n="0691b12"/>善恶等法。何不许其有自在业力。假说成就。而执 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0852b" n="0852b"/> <lb ed="X" n="0852b01"/><lb ed="R081" n="0691b13"/>为实得乎。若谓七宝现在有故。可假说成而善恶 <lb ed="X" n="0852b02"/><lb ed="R081" n="0691b14"/>不然者谁知善恶法亦不離现在有也。何也。现在 <lb ed="X" n="0852b03"/><lb ed="R081" n="0691b15"/>之外。无实法也。纵不起现行。而种子常存也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852b04"/><lb ed="R081" n="0691b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0852b0401">又得于法有何勝用<note place="inline">至</note>得实无故非得亦无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852b05"/><lb ed="R081" n="0691b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0852b0501">上明得无实体。此明得无实用。若此得是诸行生 <lb ed="X" n="0852b06"/><lb ed="R081" n="0691b18"/>因。有能生用。则应现在有情具此得者。于有为生 <lb ed="X" n="0852b07"/><lb ed="R081" n="0692a01"/>灭法中。应起不生不灭无为之法。从来一切无情 <lb ed="X" n="0852b08"/><lb ed="R081" n="0692a02"/>之法。此既无有生因之得。应永不生。何俱不然。<anchor xml:id="nkr_note_add_0852b0801" n="0852b0801"/><anchor xml:id="beg0852b0801" n="0852b0801"/>已<anchor xml:id="end0852b0801"/> <lb ed="X" n="0852b09"/><lb ed="R081" n="0692a03"/>失者。过去也。未得者。未来也。言俱生者。拣前後生。 <lb ed="X" n="0852b10"/><lb ed="R081" n="0692a04"/>法若过去。得亦过去。法若未来。得亦未来。法若现 <lb ed="X" n="0852b11"/><lb ed="R081" n="0692a05"/>在。得亦现在。为俱生得。此唯无记。势力劣故。无前 <lb ed="X" n="0852b12"/><lb ed="R081" n="0692a06"/>後生。不通善恶。俱舍云。若谓此得亦有作用。谓作 <lb ed="X" n="0852b13"/><lb ed="R081" n="0692a07"/>所得诸法生因。是则无为应无有得。又所得法未 <lb ed="X" n="0852b14"/><lb ed="R081" n="0692a08"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0852b1401" n="0852b1401"/><anchor xml:id="beg0852b1401" n="0852b1401"/>已<anchor xml:id="end0852b1401"/>捨。界地转易及離染故。彼现无得。当云何生。 <lb ed="X" n="0852b15"/><lb ed="R081" n="0692a09"/>若俱生得。为生因者。则汝所执生与生生。复何所 <lb ed="X" n="0852b16"/><lb ed="R081" n="0692a10"/>作。又具缚者。下中上品烦恼现起差别应无。得无 <lb ed="X" n="0852b17"/><lb ed="R081" n="0692a11"/>别故。若由馀因有差别者。即应由彼诸法得生。得 <lb ed="X" n="0852b18"/><lb ed="R081" n="0692a12"/>复何用<note place="inline">此以上俱舍本文</note>。若谓得是诸法不失之因。有情 <lb ed="X" n="0852b19"/><lb ed="R081" n="0692a13"/>由此成就诸法者。则诸可成法。不離有情。若離有 <lb ed="X" n="0852b20"/><lb ed="R081" n="0692a14"/>情。实不可得汝等云何执離色心有得等耶。以诸 <lb ed="X" n="0852b21"/><lb ed="R081" n="0692a15"/>有情即色心故。故得于法俱为无用。结破得有勝 <lb ed="X" n="0852b22"/><lb ed="R081" n="0692a16"/>用義。得实无故二句。牒无得義。例破非得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852b23"/><lb ed="R081" n="0692a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0852b2301">然依有情可成诸法<note place="inline">至</note>于诸圣法未成就故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0852b24"/><lb ed="R081" n="0692a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0852b2401">此得非得正義。种子业因也。自在。业力也。现行。业 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0852c" n="0852c"/> <lb ed="X" n="0852c01"/><lb ed="R081" n="0692b01"/>果也。集论云。何等种子成就。谓若生欲界。色无色 <lb ed="X" n="0852c02"/><lb ed="R081" n="0692b02"/>界繫烦恼。随烦恼。由种子成就故成就。及生得善。 <lb ed="X" n="0852c03"/><lb ed="R081" n="0692b03"/>若生色界。欲界繫烦恼。随烦恼。由种子成就故成 <lb ed="X" n="0852c04"/><lb ed="R081" n="0692b04"/>就。亦名不成就。色无色界繫烦恼。随烦恼。由种子 <lb ed="X" n="0852c05"/><lb ed="R081" n="0692b05"/>成就故成就。及生得善。若生无色界。欲界色界繫 <lb ed="X" n="0852c06"/><lb ed="R081" n="0692b06"/>烦恼。随烦恼。由种子成就故成就。亦名不成就。无 <lb ed="X" n="0852c07"/><lb ed="R081" n="0692b07"/>色界繫烦恼。随烦恼。由种子成就故成就。及生得 <lb ed="X" n="0852c08"/><lb ed="R081" n="0692b08"/>善。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c0801" n="0852c0801"/><anchor xml:id="beg0852c0801" n="0852c0801"/>已<anchor xml:id="end0852c0801"/>得三界对治道。随如是如是品类。对治<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c0802" n="0852c0802"/><anchor xml:id="beg0852c0802" n="0852c0802"/>已<anchor xml:id="end0852c0802"/> <lb ed="X" n="0852c09"/><lb ed="R081" n="0692b09"/>生如此如此品类。由种子成就。得不成就。随如是 <lb ed="X" n="0852c10"/><lb ed="R081" n="0692b10"/>如是品类。对治未生如此如此品类。由种子成就 <lb ed="X" n="0852c11"/><lb ed="R081" n="0692b11"/>故成就。何等自在成就。谓诸加行善法。若世出世 <lb ed="X" n="0852c12"/><lb ed="R081" n="0692b12"/>静虑解脱三摩地三摩钵底等功德。及一分无记 <lb ed="X" n="0852c13"/><lb ed="R081" n="0692b13"/>法。由自在成就故成就。何等现行成就。谓诸蕴界 <lb ed="X" n="0852c14"/><lb ed="R081" n="0692b14"/>处法。随所现前。若善若不善。若无记。彼由现行成 <lb ed="X" n="0852c15"/><lb ed="R081" n="0692b15"/>就故成就。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c1501" n="0852c1501"/><anchor xml:id="beg0852c1501" n="0852c1501"/>已<anchor xml:id="end0852c1501"/>断善者所有善法。由种子成就故 <lb ed="X" n="0852c16"/><lb ed="R081" n="0692b16"/>成就。亦名不成就。若非涅槃法一阐底迦究竟成 <lb ed="X" n="0852c17"/><lb ed="R081" n="0692b17"/>就。杂染诸法。由阙解脱因。亦名阿顚底迦。以彼解 <lb ed="X" n="0852c18"/><lb ed="R081" n="0692b18"/>脱得因毕竟不成就故。于成就善巧得何勝利能。 <lb ed="X" n="0852c19"/><lb ed="R081" n="0693a01"/>善了知诸法增减。知增减故。于世兴衰。離决定想。 <lb ed="X" n="0852c20"/><lb ed="R081" n="0693a02"/>乃至能断若爱若恚。俱舍云。言生得善者。不由功 <lb ed="X" n="0852c21"/><lb ed="R081" n="0693a03"/>力修得故。加行善者。要由功力修得。不由功力修 <lb ed="X" n="0852c22"/><lb ed="R081" n="0693a04"/>得者。若所依中。种未被损。名为成就。种<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c2201" n="0852c2201"/><anchor xml:id="beg0852c2201" n="0852c2201"/>已<anchor xml:id="end0852c2201"/>被损。名 <lb ed="X" n="0852c23"/><lb ed="R081" n="0693a05"/>不成就。谓断善者。由邪见力。损所依中善根种子。 <lb ed="X" n="0852c24"/><lb ed="R081" n="0693a06"/>应知名断。非所依中善根种子毕竟被害。说名为 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0853a" n="0853a"/> <lb ed="X" n="0853a01"/><lb ed="R081" n="0693a07"/>断。要由功力而修得者。若所依中。彼法<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0101" n="0853a0101"/><anchor xml:id="beg0853a0101" n="0853a0101"/>已<anchor xml:id="end0853a0101"/>起。生彼 <lb ed="X" n="0853a02"/><lb ed="R081" n="0693a08"/>功力。自在无损。说名成就。与此相违。名不成就。如 <lb ed="X" n="0853a03"/><lb ed="R081" n="0693a09"/>是二种。亦假非实。故所依中。唯有种子未拔未损。 <lb ed="X" n="0853a04"/><lb ed="R081" n="0693a10"/>增长自在。于如是位。立成就名。无有别物。此类虽 <lb ed="X" n="0853a05"/><lb ed="R081" n="0693a11"/>多下。结成非得義。见所断种。即分别惑。断此惑故。 <lb ed="X" n="0853a06"/><lb ed="R081" n="0693a12"/>成就圣法。若未永害非圣性法。名异生性。异生。即 <lb ed="X" n="0853a07"/><lb ed="R081" n="0693a13"/>六趣众生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853a08"/><lb ed="R081" n="0693a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0853a0801">复如何知异色心等<note place="inline">至</note>分位差别假立同分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853a09"/><lb ed="R081" n="0693a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0853a0901">二破众同分。集论云。何等众同分。谓如是如是有 <lb ed="X" n="0853a10"/><lb ed="R081" n="0693a16"/>情。于种种类。自体相似。假立众同分。于种种类者。 <lb ed="X" n="0853a11"/><lb ed="R081" n="0693a17"/>于人天等种种差别。于自体相似者。于一种类性。 <lb ed="X" n="0853a12"/><lb ed="R081" n="0693a18"/>首句。论主问也。契经说故下。小乘答也。外执同分 <lb ed="X" n="0853a13"/><lb ed="R081" n="0693b01"/>有实体者略有二师。勝论执有总同句義。于一切 <lb ed="X" n="0853a14"/><lb ed="R081" n="0693b02"/>法。总同言智。由此发生。彼复执有同异句義。于异 <lb ed="X" n="0853a15"/><lb ed="R081" n="0693b03"/>品类。同异言智。于此发生。毘婆沙师所执。与此義 <lb ed="X" n="0853a16"/><lb ed="R081" n="0693b04"/>类不同。以说一物于多转故。又纵于彼若显不显。 <lb ed="X" n="0853a17"/><lb ed="R081" n="0693b05"/>然此同分必有实物。契经说故。如<persName>世尊</persName>言。若还来 <lb ed="X" n="0853a18"/><lb ed="R081" n="0693b06"/>此。得人同分。乃至廣说。此经不说下。论主总破。若 <lb ed="X" n="0853a19"/><lb ed="R081" n="0693b07"/>同智言下。辗转辩破。俱舍叙外执云。若无实物。无 <lb ed="X" n="0853a20"/><lb ed="R081" n="0693b08"/>差别相。名同分者。辗转差别诸有情中。有情有情 <lb ed="X" n="0853a21"/><lb ed="R081" n="0693b09"/>等无差别。觉及施设不应得有。觉即同智。施设即 <lb ed="X" n="0853a22"/><lb ed="R081" n="0693b10"/>同言。故此破云。若同智言因斯起故知实有者则 <lb ed="X" n="0853a23"/><lb ed="R081" n="0693b11"/>草木等应有同分。以不许有无情同分故故俱舍 <lb ed="X" n="0853a24"/><lb ed="R081" n="0693b12"/>云。又何因不许有无情同分。诸穀麦豆金铁庵罗 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0853b" n="0853b"/> <lb ed="X" n="0853b01"/><lb ed="R081" n="0693b13"/>半娜娑等亦有自类互相似故。又同分既能起同 <lb ed="X" n="0853b02"/><lb ed="R081" n="0693b14"/>智言。亦应能起别同分。如是辗转。成无穷过。若不 <lb ed="X" n="0853b03"/><lb ed="R081" n="0693b15"/>许起别同分。云何许起同智言耶。故俱舍云。又诸 <lb ed="X" n="0853b04"/><lb ed="R081" n="0693b16"/>同分辗转差别。如何于彼更无同分。而起无别觉 <lb ed="X" n="0853b05"/><lb ed="R081" n="0693b17"/>施设耶。若谓同分为因而起同事同欲。故知同分 <lb ed="X" n="0853b06"/><lb ed="R081" n="0693b18"/>是实有者。理亦不然。事即身业。欲即意业。如杀生 <lb ed="X" n="0853b07"/><lb ed="R081" n="0694a01"/>者。望杀生者。乃至诸邪见者。望邪见者。離杀生者。 <lb ed="X" n="0853b08"/><lb ed="R081" n="0694a02"/>望離杀生者。乃至正见者。望正见者。皆名同事欲。 <lb ed="X" n="0853b09"/><lb ed="R081" n="0694a03"/>此皆前生习气为因。故今生起如是业。岂实有杀 <lb ed="X" n="0853b10"/><lb ed="R081" n="0694a04"/>生等同分。然後起耶。然依有情下。出正義。谓依于 <lb ed="X" n="0853b11"/><lb ed="R081" n="0694a05"/>彼彼处受生有情。同界。同趣。同生。同类。位。性。形等。 <lb ed="X" n="0853b12"/><lb ed="R081" n="0694a06"/>由彼彼分互相似性。假立同分。身心即应上事欲 <lb ed="X" n="0853b13"/><lb ed="R081" n="0694a07"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853b14"/><lb ed="R081" n="0694a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0853b1401">复如何知异色心等<note place="inline">至</note>住时决定假立命根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0853b15"/><lb ed="R081" n="0694a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0853b1501">三破命根。集论云。何等命根。谓于众同分。先业所 <lb ed="X" n="0853b16"/><lb ed="R081" n="0694a10"/>感。住时决定。假立寿命。众同分者。于一生中诸蕴 <lb ed="X" n="0853b17"/><lb ed="R081" n="0694a11"/>相续。住时决定者。剂尔所时。令众同分常得安住。 <lb ed="X" n="0853b18"/><lb ed="R081" n="0694a12"/>或经百年千年等。由业所引。功能差别。又依业所 <lb ed="X" n="0853b19"/><lb ed="R081" n="0694a13"/>引第八识种。令色心不断。名为命根。此是正義。馀 <lb ed="X" n="0853b20"/><lb ed="R081" n="0694a14"/>乘于识暖外。别执寿为命根。死此生彼。以为实有。 <lb ed="X" n="0853b21"/><lb ed="R081" n="0694a15"/>如世人以命尽为死。详见俱舍。首句。论主问也。契 <lb ed="X" n="0853b22"/><lb ed="R081" n="0694a16"/>经说故下。小乘答也。此经不说下。论主总破。又先 <lb ed="X" n="0853b23"/><lb ed="R081" n="0694a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2301" n="0853b2301"/><anchor xml:id="beg0853b2301" n="0853b2301"/>已<anchor xml:id="end0853b2301"/>成下。辗转辩破。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2302" n="0853b2302"/><anchor xml:id="beg0853b2302" n="0853b2302"/>已<anchor xml:id="end0853b2302"/>成者。前所论过也。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2303" n="0853b2303"/><anchor xml:id="beg0853b2303" n="0853b2303"/>已<anchor xml:id="end0853b2303"/>成 <lb ed="X" n="0853b24"/><lb ed="R081" n="0694a18"/>立離识。无色。何执離识有别命根乎。若命根離识 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0853c" n="0853c"/> <lb ed="X" n="0853c01"/><lb ed="R081" n="0694b01"/>有。则应如受等。刹那生灭。非实命根矣。量云。汝所 <lb ed="X" n="0853c02"/><lb ed="R081" n="0694b02"/>执命根是有法。非实命根是宗。因云。异识实有故。 <lb ed="X" n="0853c03"/><lb ed="R081" n="0694b03"/>喩如受等。小乘问云。既離识外无别命根。只应说 <lb ed="X" n="0853c04"/><lb ed="R081" n="0694b04"/>识。云何经说寿暖识三。论主答云。虽是一识。義别 <lb ed="X" n="0853c05"/><lb ed="R081" n="0694b05"/>说三。谓阿赖耶识相分色法。身根所得。名暖。此识 <lb ed="X" n="0853c06"/><lb ed="R081" n="0694b06"/>之种名寿。以能持识故。现行识是识。故言三法。義 <lb ed="X" n="0853c07"/><lb ed="R081" n="0694b07"/>别说之。非谓别有体性是则身捨暖时。有馀二不 <lb ed="X" n="0853c08"/><lb ed="R081" n="0694b08"/>必捨。如无色界生。如馀二捨时。暖必随捨。然今此 <lb ed="X" n="0853c09"/><lb ed="R081" n="0694b09"/>生。约義别说。但是一体。如四正断。即四正勤也。未 <lb ed="X" n="0853c10"/><lb ed="R081" n="0694b10"/>生善。令速生起。<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1001" n="0853c1001"/><anchor xml:id="beg0853c1001" n="0853c1001"/>已<anchor xml:id="end0853c1001"/>生善。令其增长。未生恶。令彼不 <lb ed="X" n="0853c11"/><lb ed="R081" n="0694b11"/>生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1101" n="0853c1101"/><anchor xml:id="beg0853c1101" n="0853c1101"/>已<anchor xml:id="end0853c1101"/>生恶。令速除灭<note place="inline">断就恶言勤就善言</note>。義虽有四。但是一 <lb ed="X" n="0853c12"/><lb ed="R081" n="0694b12"/>精进数。故以为喩。问。既寿暖不异识者。住无心位。 <lb ed="X" n="0853c13"/><lb ed="R081" n="0694b13"/>既无有识。寿暖应无。何故此身不即壞烂。答。岂不 <lb ed="X" n="0853c14"/><lb ed="R081" n="0694b14"/>经说识不離身。无心位中。身虽捨暖。不捨寿识。故 <lb ed="X" n="0853c15"/><lb ed="R081" n="0694b15"/>身不壞。如无色界。馀二不捨。既尔如何名无心位。 <lb ed="X" n="0853c16"/><lb ed="R081" n="0694b16"/>小乘问也。论主答云。彼灭转识。故名无心。非无第 <lb ed="X" n="0853c17"/><lb ed="R081" n="0694b17"/>八。下文二定。及三卷引灭定有心廣明此義。此识 <lb ed="X" n="0853c18"/><lb ed="R081" n="0694b18"/>下。结成前義。谓唯此本识。足为三界五趣受果之 <lb ed="X" n="0853c19"/><lb ed="R081" n="0695a01"/>体。无劳别执離识之外有实命根。然依亲生下。出 <lb ed="X" n="0853c20"/><lb ed="R081" n="0695a02"/>正義。言此者。简亲生馀识种子。言识者。简相应法 <lb ed="X" n="0853c21"/><lb ed="R081" n="0695a03"/>种。唯取识故。言种者。简现行不取第八现行为命 <lb ed="X" n="0853c22"/><lb ed="R081" n="0695a04"/>根故。彼所拣者皆非命根。今取亲生之名言种上。 <lb ed="X" n="0853c23"/><lb ed="R081" n="0695a05"/>由先世业所引。持身差别功能。令色心等住时决 <lb ed="X" n="0853c24"/><lb ed="R081" n="0695a06"/>定。依此功能。说为命根。非取生现行识義。以此种 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0854a" n="0854a"/> <lb ed="X" n="0854a01"/><lb ed="R081" n="0695a07"/>子为业力故。有持一报之身功能差别。令得决定 <lb ed="X" n="0854a02"/><lb ed="R081" n="0695a08"/>若此种子无此功能。身便烂壞。阿赖耶识现行。由 <lb ed="X" n="0854a03"/><lb ed="R081" n="0695a09"/>此种故。能缘及任持。于眼等法。亦名能持。此种正 <lb ed="X" n="0854a04"/><lb ed="R081" n="0695a10"/>能持于现行之识。若不尔者。现行之识应不得有。 <lb ed="X" n="0854a05"/><lb ed="R081" n="0695a11"/>及无能持馀根等法。由此功能故。识持于身。现行 <lb ed="X" n="0854a06"/><lb ed="R081" n="0695a12"/>内种力故生。及缘持法。不名命根。非根本故。由种 <lb ed="X" n="0854a07"/><lb ed="R081" n="0695a13"/>生故。此种不由现行有故。种为诸法之根本故。又 <lb ed="X" n="0854a08"/><lb ed="R081" n="0695a14"/>现行识是所持故。从所持。说能持种识为命根。命 <lb ed="X" n="0854a09"/><lb ed="R081" n="0695a15"/>根之法。持体非命根。令六处住时决定故。故种子 <lb ed="X" n="0854a10"/><lb ed="R081" n="0695a16"/>为命根。馀现行色心等非命根。不恒续故。非业所 <lb ed="X" n="0854a11"/><lb ed="R081" n="0695a17"/>引故。然业正牵时。唯牵此种子。种子方能造生现 <lb ed="X" n="0854a12"/><lb ed="R081" n="0695a18"/>行。非谓现行名命根。故唯种是根。又夫命根者。依 <lb ed="X" n="0854a13"/><lb ed="R081" n="0695b01"/>心假立。命为能依。心为所依。生法师云。焚薪之火 <lb ed="X" n="0854a14"/><lb ed="R081" n="0695b02"/>旋之成轮。轮必揽火而成照。情亦如之。必资心成 <lb ed="X" n="0854a15"/><lb ed="R081" n="0695b03"/>用也。命之依心。如情之依心矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854a16"/><lb ed="R081" n="0695b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0854a1601">复如何知二无心定<note place="inline">至</note>故此三法亦非实有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854a17"/><lb ed="R081" n="0695b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0854a1701">四破无心定。灭尽定。无想异熟。无心定者。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0854a1701" n="0854a1701"/><anchor xml:id="beg0854a1701" n="0854a1701"/>已<anchor xml:id="end0854a1701"/>離 <lb ed="X" n="0854a18"/><lb ed="R081" n="0695b06"/>净欲。未離上地欲。由于无想天起出離想。杂集论 <lb ed="X" n="0854a19"/><lb ed="R081" n="0695b07"/>云。于不恒行心心所灭。假立无想定不恒行者转 <lb ed="X" n="0854a20"/><lb ed="R081" n="0695b08"/>识所摄。灭者。谓定心所引。不恒现行诸心心所暂 <lb ed="X" n="0854a21"/><lb ed="R081" n="0695b09"/>时间灭。灭尽定者。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0854a2101" n="0854a2101"/><anchor xml:id="beg0854a2101" n="0854a2101"/>已<anchor xml:id="end0854a2101"/>離无所有处欲。或入非想 <lb ed="X" n="0854a22"/><lb ed="R081" n="0695b10"/>非非想处定。又云。欲超过有顶。作止息想作意为 <lb ed="X" n="0854a23"/><lb ed="R081" n="0695b11"/>先。故于不恒行诸心心所及恒行一分心心所灭。 <lb ed="X" n="0854a24"/><lb ed="R081" n="0695b12"/>假立灭尽定。此中所以不言未離上欲者。为显離 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0854b" n="0854b"/> <lb ed="X" n="0854b01"/><lb ed="R081" n="0695b13"/>有顶欲阿罗汉等亦得此定故。一分恒行者。谓染 <lb ed="X" n="0854b02"/><lb ed="R081" n="0695b14"/>汚意所摄。无想天者。谓于此间得无想定。由此後 <lb ed="X" n="0854b03"/><lb ed="R081" n="0695b15"/>生无想有情天中。于不恒行心心所灭。假立无想 <lb ed="X" n="0854b04"/><lb ed="R081" n="0695b16"/>异熟。首句。论主问。若无实性下。小乘答。意谓此三 <lb ed="X" n="0854b05"/><lb ed="R081" n="0695b17"/>若无实性。何以能遮心心所法令不得起。由此二 <lb ed="X" n="0854b06"/><lb ed="R081" n="0695b18"/>定。能遮未来诸心心所暂不起故。若无心位下。论 <lb ed="X" n="0854b07"/><lb ed="R081" n="0696a01"/>主辩破。若有实法遮心不起名无心定。则亦应有 <lb ed="X" n="0854b08"/><lb ed="R081" n="0696a02"/>实法碍色不起名无色定。既不许色由碍无。云何 <lb ed="X" n="0854b09"/><lb ed="R081" n="0696a03"/>执遮心是实。如堤塘是假。亦能遮水。何须实法。乃 <lb ed="X" n="0854b10"/><lb ed="R081" n="0696a04"/>能遮心乎。谓修定时下。出正義。定加行者。定前方 <lb ed="X" n="0854b11"/><lb ed="R081" n="0696a05"/>便也。粗动心者。前六转识也。不言第七者。以二定 <lb ed="X" n="0854b12"/><lb ed="R081" n="0696a06"/>同释。唯就无想義故。勝期愿者。勝愿心起。期生静 <lb ed="X" n="0854b13"/><lb ed="R081" n="0696a07"/>虑。愿力渐增。粗动渐细。由细入微。微而又微。以此 <lb ed="X" n="0854b14"/><lb ed="R081" n="0696a08"/>微心。熏蒸第八。成极增上厌心种子。损伏粗动心 <lb ed="X" n="0854b15"/><lb ed="R081" n="0696a09"/>心所种。粗动心等亦不现行。依此心心所现行伏 <lb ed="X" n="0854b16"/><lb ed="R081" n="0696a10"/>灭分位。假立二种定名。种通善性。故此二定。俱名 <lb ed="X" n="0854b17"/><lb ed="R081" n="0696a11"/>为善。无想定前下。别显无想异熟正義。谓修定时。 <lb ed="X" n="0854b18"/><lb ed="R081" n="0696a12"/>求彼天果。熏成种子招彼天异熟。受彼天果报。故 <lb ed="X" n="0854b19"/><lb ed="R081" n="0696a13"/>俱舍云。此法一向是异熟果。谁之异熟<note place="inline">问</note>。谓无想 <lb ed="X" n="0854b20"/><lb ed="R081" n="0696a14"/>定<note place="inline">答</note>。无想有情。居在何处<note place="inline">问</note>。居在廣果。谓<name role="" type="person">廣果天</name> <lb ed="X" n="0854b21"/><lb ed="R081" n="0696a15"/>中。有高勝处。如中间静虑。名无想天<note place="inline">答</note>。彼为恒无 <lb ed="X" n="0854b22"/><lb ed="R081" n="0696a16"/>想。为亦有想耶<note place="inline">问</note>。生死位中。多时有想。言无想者 <lb ed="X" n="0854b23"/><lb ed="R081" n="0696a17"/>由彼有情。中间长时。想不起故。如契经说彼诸有 <lb ed="X" n="0854b24"/><lb ed="R081" n="0696a18"/>情。由想起故。从彼处殁。然彼有情。如久睡觉。还起 <pb ed="X" xml:id="X50.0822.0854c" n="0854c"/> <lb ed="X" n="0854c01"/><lb ed="R081" n="0696b01"/>于想。从彼殁<anchor xml:id="nkr_note_add_0854c0101" n="0854c0101"/><anchor xml:id="beg0854c0101" n="0854c0101"/>已<anchor xml:id="end0854c0101"/>。必生欲界。非馀处所。先修定行。势 <lb ed="X" n="0854c02"/><lb ed="R081" n="0696b02"/>力尽故。于彼不能更修定故。如箭射空。力尽便堕。 <lb ed="X" n="0854c03"/><lb ed="R081" n="0696b03"/>若诸有情。应生彼处。必有欲界顺後受业。如应生 <lb ed="X" n="0854c04"/><lb ed="R081" n="0696b04"/>彼<name role="" type="person">北俱卢洲</name>。必定应有生天之业。故此下。总结三 <lb ed="X" n="0854c05"/><lb ed="R081" n="0696b05"/>法非实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0854c06"/><lb ed="R081" n="0696b06"/> <lb ed="X" n="0854c07"/><lb ed="R081" n="0696b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>成唯识论卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0829a1101" to="#end0829a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829a1601" to="#end0829a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829b1601" to="#end0829b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829b2301" to="#end0829b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829c2101" to="#end0829c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0829c2201" to="#end0829c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0830a0101" to="#end0830a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0830c2001" to="#end0830c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0831b2001" to="#end0831b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0831b2201" to="#end0831b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0833a0401" to="#end0833a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0834c0501" to="#end0834c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0835b1001" to="#end0835b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0836a0901" to="#end0836a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0837c2101" to="#end0837c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838a1701" to="#end0838a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0839a2401" to="#end0839a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839c0601" to="#end0839c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839c1701" to="#end0839c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0840b0401" to="#end0840b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0841c1501" to="#end0841c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0842b1201" to="#end0842b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0846a1101" to="#end0846a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0846b1501" to="#end0846b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847b1801" to="#end0847b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847c1101" to="#end0847c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0849b0101" to="#end0849b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0850a2101" to="#end0850a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0850b1001" to="#end0850b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0850b1601" to="#end0850b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0850c1101" to="#end0850c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0851a1001" to="#end0851a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0852b0801" to="#end0852b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0852b1401" to="#end0852b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0852c0801" to="#end0852c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0852c0802" to="#end0852c0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0852c1501" to="#end0852c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0852c2201" to="#end0852c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853a0101" to="#end0853a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853b2301" to="#end0853b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853b2302" to="#end0853b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853b2303" to="#end0853b2303"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853c1001" to="#end0853c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0853c1101" to="#end0853c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0854a1701" to="#end0854a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0854a2101" to="#end0854a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0854c0101" to="#end0854c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0829001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829001">身上疑脱舌字</note> <note n="0829002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829002">论疑诠</note> <note n="0831001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831001">萨疑提</note> <note n="0833001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833001">赏疑劳</note> <note n="0840001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840001">四下疑脱大字</note> <note n="0840002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840002">二疑三</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0829a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829a1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0829c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0830a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0830c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830c2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0831b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0831b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0833a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0834c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0835b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835b1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0836a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0837c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0838a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a1701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0839a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c1701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0840b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0841c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0842b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0846a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0846b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0849b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0850a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0850b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0850b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0850c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0851a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0852b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0852b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0852c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0852c0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c0802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0852c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0852c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853b2303" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2303">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0853c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0854a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0854a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0854c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>